Β. Ταλαμάγκας: Η παρακμή της ηγεσίας
–Όταν η ανοησία ανεβαίνει στον θρόνο
Του
ΒΑΣΙΛΗ ΤΑΛΑΜΑΓΚΑ
Στη φύση υπάρχει ένας άγραφος αλλά αμείλικτος νόμος, και αυτός είναι η επιβίωση της ομάδας η οποία εξαρτάται από την ικανότητα του αρχηγού. Αν παρατηρήσει κανείς τη συμπεριφορά των ζώων, θα διαπιστώσει πως η επιλογή του ηγέτη δεν είναι προϊόν δημαγωγίας ή οφθαλμαπάτης.
Τα ζώα επιλέγουν το ισχυρότερο, το πιο έμπειρο και το πιο διορατικό μέλος για να οδηγήσει την αγέλη. Ο αρχηγός εκεί προστατεύει, καθοδηγεί και εγγυάται το μέλλον του συνόλου. Δυστυχώς, η ανθρώπινη ιστορία αποδεικνύει μια τραγική παραδοξότητα, αφού, ενώ διαθέτουμε το δώρο της λογικής, διαχρονικά παραδίδουμε τα ηνία της εξουσίας στους χειρότερους.
Ο Bertrand Russell είχε σημειώσει εύστοχα πως το πρόβλημα του κόσμου είναι ότι οι ανόητοι είναι απόλυτα βέβαιοι για τον εαυτό τους, ενώ οι έξυπνοι γεμάτοι αμφιβολίες.
Στην εγωκεντρική κοινωνία μας, η ευφυΐα συχνά σωπαίνει. Η πραγματική σοφία εμπεριέχει συστολή, περίσκεψη και επίγνωση της πολυπλοκότητας των πραγμάτων, όμως, αυτή η σιωπή αφήνει έναν επικίνδυνο κενό χώρο. Τον χώρο αυτό σπεύδει να καταλάβει η ανοησία.
Με θράσος, απλοϊκές λύσεις σε σύνθετα προβλήματα και κραυγαλέα ρητορική, η μετριότητα ανεβαίνει στον θρόνο. Αντί να ακολουθούμε τη σιωπηλή δύναμη του πνεύματος, της αρετής και της ικανότητας, παρασυρόμαστε από τον θόρυβο. Οδηγούμαστε από εκείνους που φωνάζουν δυνατότερα, που υπόσχονται τα περισσότερα και κολακεύουν τα χαμηλότερα ένστικτα του πλήθους.
Αυτή η διαστρεβλωμένη επιλογή ηγετών έχει βαρύ τίμημα για τον πολιτισμό μας. Όταν η ηγεσία στερείται οράματος, ηθικού έρματος και γνώσης, η κοινωνία αναπόφευκτα φθίνει.
Πηγαινοερχόμαστε διαχρονικά από το κακό στο χειρότερο, εγκλωβισμένοι σε έναν φαύλο κύκλο κρίσεων, διχασμού και παρακμής.
Η συλλογική μας τύφλωση να συγχέουμε τον θόρυβο με τη δύναμη και την επιθετικότητα με την ικανότητα μάς απομακρύνει από την ουσιαστική πρόοδο.
Μια κοινωνία που επιβραβεύει την επιφάνεια και περιθωριοποιεί τη σοφία είναι καταδικασμένη να περιπλανιέται στο σκοτάδι, χάνοντας την πυξίδα της.
Η αλλαγή δεν θα έρθει από ως μηχανής θεός, αλλά από την ίδια την κοινωνία.
Είναι καιρός να αναθεωρήσουμε τα κριτήριά μας, να κλείσουμε τα αυτιά μας στον θόρυβο και να αναζητήσουμε την ουσία πίσω από τα μεγάλα λόγια.
Οφείλουμε να ενθαρρύνουμε την ευφυΐα και την αρετή να μιλήσουν, δημιουργώντας χώρο για τους ανθρώπους που διαθέτουν πραγματική γνώση και ήθος, διδασκόμενοι από τη φύση τη σημασία της πραγματικής αξιοκρατίας.
Αν δεν αποφασίσουμε να εκδιώξουμε την ανοησία από τον θρόνο της, η πορεία μας θα συνεχίσει να είναι κατηφορική.
Η σωτηρία της κοινωνίας απαιτεί να εμπιστευθούμε ξανά τη σιωπηλή δύναμη του πνεύματος και να παραδώσουμε το τιμόνι σε εκείνους που πραγματικά γνωρίζουν πώς να μας οδηγήσουν να βρούμε μια καλύτερη μοίρα.
