Απειλές και κίνδυνοι για τη χώρα
–ΤΑΚΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΩΣΗΣ ΕΠΙΛΕΓΕΙ Ο ΕΡΝΤΟΓΑΝ
–ΑΝΟΙΧΤΟ ΤΟ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΟ ΘΕΡΜΟΥ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟΥ
Σε πλήρη κατάρρευση οδηγείται το αφήγημα της κυβέρνησης για την «ισχυρή εξωτερική πολιτική» και το «ενισχυμένο διεθνές αποτύπωμα» της χώρας, με σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις για τα εθνικά συμφέροντα αλλά και τη θέση της χώρας στο γεωπολιτικό σκηνικό που είναι υπό ανασχεδιασμό.
H ανακήρυξη των «Θαλάσσιων Πάρκων» από την Τουρκία, η επιστροφή στην πρακτική των παραβιάσεων του Ελληνικού Εθνικού Εναέριου Χώρου, η διεύρυνση της επιρροής της Τουρκίας και του χάσματος στις αμυντικές δυνατότητες των δύο χωρών είναι δείγματα –δυστυχώς, όχι τα μοναδικά– της δεινής θέσης στην οποία έχει περιέλθει η χώρα.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, με επιλογές και του ΥΠΕΞ Γιώργου Γεραπετρίτη, μπήκε από το 2023 στη λογική του άνευ όρων κατευνασμού της Τουρκίας, υπογράφοντας την τραγική Διακήρυξη των Αθηνών, για την οποία προειδοποιούσαμε ήδη από τότε ότι θα οδηγήσει τελικά σε αποθράσυνση της Τουρκίας, εξωραϊσμό της τουρκικής επιθετικότητας και νομιμοποίηση των τουρκικών αξιώσεων, ενώ την ίδια στιγμή θα εμπεδωθεί η αντίληψη ότι τα «ήρεμα νερά» θα είναι το αντάλλαγμα για την απραξία της Ελλάδας από την άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της.
Τρία χρόνια μετά, αρχίζει να φαίνεται το μεγάλο κόστος που καλείται να πληρώσει η χώρα από τις επιλογές αυτές, που δεν εξισορροπούνται, φυσικά, από κάποιες κινήσεις, όπως η αδειοδότηση των οικοπέδων νοτίως της Κρήτης ή η θέσπιση των «Θαλάσσιων Πάρκων», τα οποία, όμως, περιορίστηκαν σε περιοχές που δεν αμφισβητούνται από την Τουρκία.
Η κυβέρνηση έχει βρεθεί σε εξαιρετικά δύσκολη θέση, καθώς το προσεχές διάστημα θα έχει να αντιμετωπίσει μια σειρά ισχυρών προκλήσεων, αποτέλεσμα της δικής της πολιτικής υποχωρήσεων.
Η Τουρκία ετοιμάζεται το φθινόπωρο να εκδώσει τον νόμο για τη «Γαλάζια Πατρίδα», όπου οι παράνομες διεκδικήσεις της εις βάρος της Ελλάδας θα πάρουν και θεσμική μορφή και πλέον θα δεσμεύουν όλες τις μελλοντικές κυβερνήσεις, ενώ η παραβίαση των ορίων που θα θέτουν θα συνιστά παραβίαση της τουρκικής νομοθεσίας, με ό,τι αυτό θα συνεπάγεται. Συγχρόνως, η σε επιχειρηματικό επίπεδο εξέλιξη στο καλώδιο σύνδεσης Κύπρου – Κρήτης (GSI), με την είσοδο της γαλλικής εταιρείας, και η στήριξη που προσφέρεται σε πολιτικό επίπεδο για το έργο τόσο από τη Γαλλία όσο και από τις ΗΠΑ, δεν αφήνει κανένα άλλοθι προκειμένου να υπάρξει νέα αναβολή στην επανάληψη των ερευνών με έκδοση ελληνικής NAVTEX. Αυτή η διαδικασία αποτελεί εφιάλτη για την κυβέρνηση –οι υποσχέσεις του ΥΠΕΞ ότι θα βρει τρόπο συνεννόησης με τον Χακάν Φιντάν δεν έχουν, φυσικά, αποδώσει–, καθώς γνωρίζει ότι η Τουρκία θα αντιδράσει με τον ίδιο ακριβώς τρόπο: Στέλνοντας πολεμικά πλοία προκειμένου να εμποδίσει έρευνες που θα στηρίζονται σε ελληνική NAVTEX.
Η Τουρκία απαιτεί την έκδοση και τουρκικής NAVTEX, ώστε να αναγνωριστούν δικαιώματα σε περιοχές όχι μόνο της δυνητικής ελληνικής υφαλοκρηπίδας αλλά ακόμη και στην οριοθετημένη ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου. Κάτι τέτοιο θα οδηγούσε σε επιβολή της αμφισβήτησης θεσμοθετημένων κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας αλλά και ελληνικών αρμοδιοτήτων, όπως είναι αυτή της έκδοσης NAVTEX στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Η Τουρκία χρησιμοποιεί την τυπική διαδικασία έκδοσης NAVTEX για να επιβάλει τετελεσμένα εις βάρος της Ελλάδας, που αποτυπώνουν και εμπεδώνουν την προσπάθεια υφαρπαγής της ελληνικής υφαλοκρηπίδας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η πρακτική που είχε ακολουθηθεί για άλλα έργα, τα οποία δεν αφορούσαν άμεσα την Ελλάδα (όπως η πόντιση τηλεπικοινωνιακών καλωδίων, όταν ξένες εταιρείες ζητούσαν την έκδοση NAVTEX και από την Ελλάδα και από την Τουρκία), δεν μπορεί πλέον να επιστρατευθεί για να ξεγελαστεί η κοινή γνώμη, καθώς ουσιαστικά θα οδηγούσε σε έμμεση αποδοχή από την Ελλάδα (καθώς στο σχήμα συμμετέχει και ο ΑΔΜΗΕ) των διεκδικήσεων και των τετελεσμένων της Άγκυρας. Η θέσπιση των δύο «Θαλάσσιων Πάρκων» της Τουρκίας με προεδρικό διάταγμα της 15ης Αυγούστου είχε προαναγγελθεί πριν από έναν χρόνο, όταν η Τουρκία παρουσίαζε τον παράνομο χάρτη του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού της. Και τα δύο «Θαλάσσια Πάρκα» κινούνται εκτός των χωρικών υδάτων της Τουρκίας και σε διεθνή ύδατα, και μάλιστα σε περιοχές της δυνητικής ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
Στο Βόρειο Αιγαίο, το τουρκικό «Θαλάσσιο Πάρκο» εκτείνεται μεταξύ της Λήμνου και της Σαμοθράκης και ακολουθεί τη μέση γραμμή, όπως προβλέπεται από την πάγια τουρκική θέση, σύμφωνα με την οποία η μέση γραμμή ορίζεται μεταξύ των ηπειρωτικών ακτών των δύο χωρών, αγνοώντας πλήρως την ύπαρξη των νησιών.
Το άλλο «Πάρκο» καταλαμβάνει μια μεγάλη περιοχή, η οποία περικαλύπτει και όλη την περιοχή μεταξύ Ρόδου και Καστελλόριζου –με σαφή στόχευση την απομόνωση και αποκοπή του Καστελλόριζου από το σύμπλεγμα των Δωδεκανήσων– και περιορίζει το Καστελλόριζο (όπως και το άλλο Πάρκο τη Λήμνο και τη Σαμοθράκη) εντός των χωρικών υδάτων των 6 ν.μ., διαγράφοντας κάθε δικαίωμα των νησιών, βάσει του Δικαίου της Θάλασσας, σε άλλες ζώνες, αλλά ακόμη και σε διευρυμένα χωρικά ύδατα έως τα 12 ν.μ.
Με την κίνηση αυτή, η Τουρκία θέτει πλέον υπό περιορισμούς –οι οποίοι θα γίνουν γνωστοί με τις εκτελεστικές αποφάσεις του Προεδρικού Διατάγματος– δραστηριότητες στις περιοχές αυτές, είτε αφορούν έρευνες είτε αλιεία και περιβαλλοντικές δράσεις, και αυτό θα είναι το πρώτο πρόβλημα που θα πρέπει να αντιμετωπίσει σε πρακτικό επίπεδο η κυβέρνηση.
Το ΥΠΕΞ, στην ανακοίνωσή του, κατήγγειλε ως παράνομη τη θέσπιση των δύο πάρκων, καθώς εκτείνονται εκτός των χωρικών υδάτων της Τουρκίας, σε περιοχές των διεθνών υδάτων και της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, προειδοποιώντας ότι τέτοιες κινήσεις δεν παράγουν νομικά αποτελέσματα. Αυτό, όμως, είναι κάτι που θα κληθεί να το υπερασπιστεί επί του πεδίου, όταν έρθει η ώρα, καθώς απλώς και μόνο με δηλώσεις δεν προασπίζονται τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας.
Η κυβέρνηση επίσης παρακολουθεί το τελευταίο διάστημα τα «ήρεμα νερά» να διαταράσσονται κι άλλο, με την επιστροφή στην πολιτική των παραβιάσεων του Ελληνικού Εθνικού Εναέριου Χώρου αλλά και των χωρικών υδάτων της χώρας. Η πρακτική, μάλιστα, που ακολουθεί η Τουρκία, με την αποστολή μη επανδρωμένων UAVs, φέρνει σε εξαιρετικά δύσκολη θέση την Ελληνική Πολεμική Αεροπορία, η οποία υποχρεώνεται σε πολυδάπανες πτήσεις αναγνώρισής τους. Με φθηνές πτήσεις UAVs επιχειρείται η εξάντληση πιλότων και μαχητικών και, φυσικά, η καταγραφή των διεκδικήσεων της Τουρκίας επί του πεδίου. Όμως, και σε διπλωματικό επίπεδο, οι εξελίξεις των τελευταίων εβδομάδων έχουν στην κυριολεξία αφήσει την κυβέρνηση… γυμνή.
Το αφήγημα του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Γιώργου Γεραπετρίτη για ισχυρό διεθνές αποτύπωμα και στενές σχέσεις με τον Αραβικό Κόσμο έχει στην κυριολεξία καταρρεύσει μετά τις τελευταίες εξελίξεις, με τη σύναψη της Τριμερούς Συμμαχίας Τουρκίας – Σαουδικής Αραβίας – Πακιστάν και το επίμονο φλερτ των τριών χωρών με την Αίγυπτο, η οποία αποτελούσε μέχρι τώρα έναν ισχυρό εταίρο της Ελλάδας και ανάχωμα στην τουρκική επιθετικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή.
Το σοκ της Αθήνας έγινε ακόμη μεγαλύτερο όταν ο Πρόεδρος Τραμπ έσπευσε να δώσει τις ευλογίες του στην Τριμερή Συμμαχία, κάτι το οποίο δείχνει και τα πρώτα δείγματα μιας σημαντικής αλλαγής ισορροπιών και γεωπολιτικών ανακατατάξεων στην ευρύτερη περιοχή. Με την εξέλιξη της Τριμερούς αποδυναμώνεται το μεγάλο σχέδιο του IMEC, που θα συνέδεε την Ινδία με την Ευρώπη μέσω Ελλάδας, και ενισχύονται άλλες ιδέες και προτάσεις για διαδρόμους οι οποίοι θα παρακάμπτουν το Ισραήλ και στη συνέχεια την Ελλάδα και θα οδηγούνται τελικά μέσω Τουρκίας.
Η κυβέρνηση, βυθισμένη όλον αυτόν τον καιρό στα εσωτερικά προβλήματά της και προβάλλοντας διαρκώς μια εξιδανικευμένη εικόνα για την εξωτερική πολιτική της, δεν μπόρεσε να διαβάσει τις εξελίξεις, ώστε να κινηθεί εγκαίρως, και τώρα τρέχει πίσω από τις εξελίξεις και από την Τουρκία. Ακόμη και με τη Σαουδική Αραβία, στην οποία είχε παραχωρήσει, με κόστος για την εθνική ασφάλεια, τους Patriots, δεν μπόρεσε να κεφαλαιοποιήσει αυτήν την παραχώρηση, βλέποντας τώρα το Ριάντ να συμμαχεί με την Τουρκία. Και μένει στην περιοχή με μοναδικό «σύμμαχο», προς το παρόν, το Ισραήλ, το οποίο φυσικά ενδιαφέρεται για τα δικά του συμφέροντα στα μέτωπα που έχει ανοιχτά, ενώ δυσκολεύει και τους χειρισμούς της κυβέρνησης λόγω της σοβαρής διεθνούς απομόνωσης στην οποία έχει περιέλθει.
Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση Μητσοτάκη βρίσκει κλειστές πόρτες στην Ουάσινγκτον, καθώς οι επαφές με την κυβέρνηση Τραμπ είναι μηδενικές. Το περιβάλλον του Προέδρου, το οποίο επαναχαράσσει τις στρατηγικές ισορροπίες στην περιοχή, δεν είχε ουδεμία επαφή με την ελληνική κυβέρνηση. Ο γαμπρός του Προέδρου, Τζάρεντ Κούσνερ, ο πολυπράγμων πρέσβης στην Άγκυρα Τομ Μπάρακ, αλλά και ο απεσταλμένος για τη Λιβύη Μασάντ Μπούλος έχουν τακτικές επαφές με την Άγκυρα, την οποία έχουν αναγάγει σε συνομιλητή σε όλες τις περιφερειακές κρίσεις, με την Ελλάδα να είναι εντελώς απούσα από τις διεργασίες αυτές.
Σε ό,τι αφορά την ΕΕ, η κυβέρνηση δεν έχει μπορέσει να αποτρέψει το ισχυρό φλερτ πολλών ευρωπαϊκών χωρών με την Άγκυρα, κάτι που αφοπλίζει ένα από τα ισχυρότερα μέχρι τώρα διπλωματικά όπλα που διέθετε η χώρα για την αντιμετώπιση του τουρκικού αναθεωρητισμού.
Οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν πλέον ότι η πολιτική της Διακήρυξης των Αθηνών και η επιλογή εξιδανίκευσης των «ήρεμων νερών» ήταν επιζήμια για τη χώρα και την αφήνουν σε πολύ δυσμενέστερη θέση έναντι της Τουρκίας…
Φωτό: Ψηφιακή απεικόνιση / paron.gr
