Ο Άρειος Πάγος, οι τράπεζες, η κυβέρνηση και οι δανειολήπτες – Του Ν. Στραβελάκη
–Ένας οδηγός για το πώς μπορούμε να βρούμε το δίκιο μας
Του
ΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΒΕΛΑΚΗ,
Οικονομολόγου του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών
Η απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου για τους δανειολήπτες που έχουν υπαχθεί στον «νόμο Κατσέλη» τους προσφέρει σημαντική ανακούφιση. Ο λόγος είναι ότι αποφαίνεται ότι οι τόκοι που βαρύνουν τους δανειολήπτες πρέπει να υπολογίζονται επί της δόσης και όχι επί του ύψους του οφειλόμενου κεφαλαίου. Αυτό μεταβάλλει σημαντικά το ύψος του οφειλόμενου ποσού και συνακόλουθα το ποσό της δόσης.
Για παράδειγμα, ένας δανειολήπτης με υπόλοιπο δανείου 144.500 ευρώ θα εξοφλούσε σε 300 δόσεις των 731 ευρώ ενώ τώρα σε 300 δόσεις των 483 ευρώ. Στην πρώτη περίπτωση θα κατέβαλε ποσό 219.300 ευρώ, ενώ τώρα θα καταβάλει 145.000 ευρώ.Η απόφαση, μάλιστα, ισχύει αναδρομικά, από την έναρξη της καταβολής των δόσεων. Δηλαδή, αν ο δανειολήπτης του παραδείγματός μας είχε καταβάλει 100 δόσεις των 731 ευρώ, το υπόλοιπο του δανείου του θα αναπροσαρμοστεί και αντί για 146.200 ευρώ (219.300 αρχικό πληρωτέο – 73.100 πληρωμένες δόσεις = 146.200 ευρώ) θα πρέπει να πέσει στις 72.000 ευρώ.
Με τη δημοσιοποίηση της απόφασης, οι τράπεζες είπαν ότι δεν καταλαβαίνουν τον νέο τρόπο καταλογισμού των τόκων, των δόσεων και των υπολοίπων, ενώ η κυβέρνηση –για επικοινωνιακούς λόγους, και όχι μόνο– έσπευσε να καταθέσει νομοθετική παρέμβαση. Η παρέμβαση εξασφάλισε τον υπολογισμό των τόκων των δόσεων και των υπολοίπων που μνημονεύσαμε, όμως, εξαίρεσε τις έκπτωτες υποθέσεις από την αναδρομική προσαρμογή των υπολοίπων. Όπως είναι προφανές, δεν πρόκειται για ένα απλό ζήτημα, διότι σε απουσία της νομοθετικής ρύθμισης άνθρωποι που έχουν χάσει τα σπίτια τους θα μπορούσαν να εγείρουν αξιώσεις αποζημίωσης έναντι των τραπεζών.
Κοντολογίς, με τη νομοθετική ρύθμιση, ο κ. Πιερρακάκης και τις τράπεζες κάλυψε, και το κομμάτι του έκανε.
Πέρα από την επικοινωνία, όμως, υπάρχει και η πραγματικότητα, που είναι ότι το όλο θέμα το ανακίνησε μια δικηγόρος των Ιωαννίνων και δημοτική σύμβουλος με τη «Λαϊκή Συσπείρωση», η κ. Τσουμάνη. Με δικόγραφο που υπέβαλε στο οικείο ειρηνοδικείο έθεσε το ζήτημα του υπολογισμού των τόκων στα δάνεια του «νόμου Κατσέλη». Οι τοπικοί δικαστές με τη σειρά τους, κατέθεσαν προδικαστικό ερώτημα στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, ώστε να κρίνει το δικόγραφο, και έτσι προέκυψε η απόφαση.
Η αλληλουχία των γεγονότων περιλαμβάνει σημαντικά διδάγματα για την κοινωνία. Κατ’ αρχάς, ο κόσμος βρήκε το δίκιο του μόνος του. Επιπλέον, έγινε για μία ακόμη φορά σαφές ότι η νομοθετική εξουσία μπορεί να προστατέψει τους οικονομικά ευάλωτους, αν το επιθυμεί. Αυτός είναι και ο λόγος που ο «νόμος Κατσέλη» συνεχίζει να προστατεύει τους δανειολήπτες, παρά το γεγονός ότι έχει καταργηθεί στην πράξη από μεταγενέστερους νόμους.
Είναι χαρακτηριστικό ότι με τη νομοθετική παρέμβαση Πιερρακάκη έγινε σαφές ότι για τα δάνεια που έχουν υπαχθεί στον εξωδικαστικό συμβιβασμό οι τόκοι θα συνεχίσουν να υπολογίζονται με τον παλιό τρόπο. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι μετά τον «νόμο Κατσέλη» οι δανειολήπτες παραμένουν απροστάτευτοι.
Σε κάθε περίπτωση, η εξέλιξη αυτή είναι μια νίκη για την κοινωνία και πρέπει να γίνει παράδειγμα. Πρέπει να διεκδικούμε το δίκιο μας με όλα τα μέσα και για όσο πάρει, διαφορετικά, ούτε αυτά τα μικρά μέτρα ανακούφισης δεν θα μπορούμε να απολαύσουμε. Τέλος, δεν μπορώ να καταλάβω γιατί σε μια αστική δημοκρατία, τον 21ο αιώνα, μια απόφαση του ανωτάτου δικαστηρίου θα πρέπει να τυγχάνει ερμηνείας και νομοθετικής ρύθμισης από την εκτελεστική εξουσία. Είναι καιρός να εναρμονιστούμε με τις υπόλοιπες αστικές δημοκρατίες και οι επιχειρήσεις (τραπεζικές και μη) να εφαρμόζουν τις αποφάσεις των δικαστηρίων χωρίς κρατική διαμεσολάβηση.
