Αυξάνεται συνεχώς το κόστος των ιδιωτικών υπηρεσιών υγείας και των ασφαλιστικών προγραμμάτων
–Ο ασθενής δεν έχει τη δυνατότητα να επιλέξει ιδιωτική κλινική ή ασφαλιστικό οργανισμό βάσει κόστους
Τα τελευταία έτη, καταγράφεται σταθερά αύξηση στο κόστος των ιδιωτικών υπηρεσιών υγείας, ενώ απασχολεί έντονα το συνεχώς αυξανόμενο κόστος των ασφαλιστικών προγραμμάτων υγείας, χωρίς οι ασφαλισμένοι να έχουν τη δυνατότητα να προβλέψουν τη μελλοντική του εξέλιξη.
Του
ΑΡΗ ΜΠΕΡΖΟΒΙΤΗ
Συνολικά, η αύξηση του κόστους υγείας αποδίδεται στην αύξηση του όγκου υπηρεσιών ανά περιστατικό, της συχνότητας εμφάνισης ζημιών, λόγω αύξησης της νοσηρότητας, της γήρανσης αλλά και του κόστους νοσοκομειακής περίθαλψης στα ιδιωτικά νοσηλευτήρια, καθώς και στην αύξηση του μέσου κόστους αποζημίωσης ανά νοσηλεία. Επίσης, υπάρχει διαφοροποίηση τιμών για την προσφορά των ίδιων υπηρεσιών, ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε κατηγορίας πελατών ή και ατομικά κάποιου πελάτη. Στο μεταξύ, υπάρχει έλλειψη διαφάνειας, προβλεψιμότητας και συγκρισιμότητας στις τιμές τόσο των υπηρεσιών υγείας όσο και των υπηρεσιών ασφάλισης υγείας.
Οι παραπάνω παρατηρήσεις περιλαμβάνονται στην Τελική Έκθεση που δημοσίευσε η Επιτροπή Ανταγωνισμού (ΕΑ) επί της έρευνας που διεξήγαγε στην Παροχή Ιδιωτικών Υπηρεσιών Υγείας και συναφών Υπηρεσιών Ασφάλισης. Ειδικότερα, η έκθεση καταλήγει μεταξύ άλλων και στα εξής συμπεράσματα:
Παροχή ιδιωτικών υπηρεσιών υγείας
• Την τελευταία πενταετία, σημειώνεται αύξηση της ζήτησης για υπηρεσίες υγείας, το δημόσιο σύστημα υγείας δέχεται πιέσεις, με το ποσοστό των δημόσιων δαπανών και επενδύσεων στην υγεία να είναι χαμηλότερο του ευρωπαϊκού μέσου όρου, με τη μείωση του αριθμού των δημοσίων νοσοκομείων, ενώ ένα μεγάλο ποσοστό των συνολικών δαπανών υγείας (35% το 2019 και 34% το 2023) καλύπτεται απευθείας από τα νοικοκυριά, κυρίως με τη μορφή συμμετοχής για φάρμακα και άμεσων πληρωμών για υπηρεσίες, και με την ιδιωτική ασφάλιση να καλύπτει ένα μικρό ποσοστό των συνολικών δαπανών για την υγεία (4,3%).
• Ο βαθμός συγκέντρωσης στην αγορά χαρακτηρίζεται μέτριος, ενώ οι εξαγορές που έχουν λάβει χώρα από ξένα επενδυτικά κεφάλαια τα τελευταία έτη δεν έχουν μεταβάλει δραματικά τον βαθμό συγκέντρωσης από το 2019 έως το 2022.
Παροχή ιδιωτικών υπηρεσιών ασφάλισης υγείας
• Σταθερά ανοδική τάση της ζήτησης για ασφαλιστήρια συμβόλαια την τριετία 2021 – 2023 και μεγέθυνση της αγοράς ασφάλισης υγείας, με αυξανόμενο ρυθμό (περίπου 10%) στη διετία 2023 – 2024.
• Μεγάλη μείωση πλήθους μακροχρόνιων συμβάσεων ασφάλισης υγείας κατά την περίοδο 2021 – 2023 και σημαντική ενίσχυση των συμβάσεων μη εγγυημένης ανανεωσιμότητας (ήτοι τα ετησίως ανανεούμενα συμβόλαια), τα οποία παρέχουν υψηλότερο περιθώριο κάλυψης λοιπών εξόδων.
• Μέτριος βαθμός συγκέντρωσης στην παροχή ιδιωτικών υπηρεσιών ασφάλισης υγείας. Το σύνολο των ασφαλιστικών εταιρειών της έρευνας συνεργάζεται με τους μεγαλύτερους νοσοκομειακούς ομίλους στην Ελλάδα, είτε άμεσα είτε μέσω εταιρειών διαχείρισης. Οι τέσσερις μεγαλύτερες ασφαλιστικές εταιρείες διαπραγματεύονται τις σχετικές συμβάσεις απευθείας με τους νοσοκομειακούς παρόχους.
• Δεν προκύπτουν νομικοί ή πραγματικοί φραγμοί στην είσοδο ή στην επέκταση επιχειρήσεων στον κλάδο νοσοκομειακής ασφάλισης υγείας. Το νομοθετικό πλαίσιο είναι δικαιολογημένα αυστηρό, προκειμένου να διασφαλίζεται η οικονομική φερεγγυότητα των ασφαλιστικών εταιρειών και η προστασία της ασφαλιστικής πίστης.
Καθετοποίηση
• Παρατηρείται τάση της καθετοποίησης των ασφαλιστικών εταιρειών με τη δραστηριοποίησή τους στον κλάδο της υγείας, η οποία μπορεί να έχει, σύμφωνα με την οικονομική βιβλιογραφία, ως κυριότερα αποτελέσματα φαινόμενα τύπου patient steering effect και enrollee steering effect. Εκφράζεται, όμως, από τις ιδιωτικές κλινικές της έρευνας της υπηρεσίας η άποψη ότι συνέργειες μεταξύ παρόχων υγείας και ασφαλιστικών εταιρειών θα κατευθύνουν το μεγαλύτερο μέρος των ασφαλισμένων προς τους μεγάλους ομίλους υπηρεσιών υγείας, κάτι το οποίο όμως σε κάθε περίπτωση αποτελεί αντικείμενο έρευνας των αρχών ανταγωνισμού, στο πλαίσιο προληπτικής εξέτασης των γνωστοποιηθέντων συγκεντρώσεων επιχειρήσεων. Το φαινόμενο της καθετοποίησης παρατηρείται και στην Ελλάδα, αρχικώς με την εξαγορά της Εθνικής Ασφαλιστικής από τον Όμιλο HHG των κεφαλαίων CVC και πιο πρόσφατα με την ανακοίνωση της εξαγοράς της Ευρωκλινικής από την Generali.
Κόστος και τιμολόγηση υπηρεσιών παροχής υγείας και ασφάλισης
• Τα τελευταία έτη, καταγράφεται σταθερά αύξηση στο κόστος ιδιωτικών υπηρεσιών υγείας, ενώ απασχολεί έντονα το συνεχώς αυξανόμενο κόστος των ασφαλιστικών προγραμμάτων υγείας, χωρίς δυνατότητα των ασφαλισμένων να προβλέψουν τη μελλοντική του εξέλιξη.
• Συνολικά, η αύξηση του κόστους υγείας αποδίδεται στην αύξηση του όγκου υπηρεσιών ανά περιστατικό, της συχνότητας εμφάνισης ζημιών λόγω αύξησης της νοσηρότητας, της γήρανσης αλλά και του κόστους νοσοκομειακής περίθαλψης στα ιδιωτικά νοσηλευτήρια, καθώς και στην αύξηση του μέσου κόστους αποζημίωσης ανά νοσηλεία.
• Αναδείχθηκε το ζήτημα της διακριτικής τιμολόγησης πελατών και της αδιαφάνειας στην τιμολόγηση των υπηρεσιών υγείας, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δυσχερή τη σύγκριση υπηρεσιών και επαλήθευση των χρεώσεων με βάση τους δημοσιευμένους τιμοκαταλόγους των ιδιωτικών κλινικών και δευτεροβάθμιας φροντίδας υγείας στις σχέσεις ασφαλιστικών εταιρειών.
• Αντιστοίχως, αύξηση παρατηρείται και στο κόστος των ιδιωτικών υπηρεσιών ασφάλισης υγείας, η οποία εν μέρει αποδίδεται στην αύξηση του κόστους και του όγκου των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας.
• Η τιμολόγηση των υπηρεσιών των ιδιωτικών κλινικών προς τις ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες προκύπτει κατόπιν διαπραγματεύσεων μεταξύ τους, ενώ υφίσταται και διαφορετική τιμολόγηση και συμφωνία μεταξύ κλινικών του ίδιου ομίλου με τις ασφαλιστικές εταιρείες. Το μέγεθος της ασφαλιστικής εταιρείας και ο όγκος των ασφαλισμένων αποτελούν τους βασικούς παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη για την τιμολόγηση.
• Η τιμολόγηση των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας προς τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις στην Ελλάδα σήμερα ακολουθεί το μοντέλο της διακριτής τιμολόγησης έκαστης υπηρεσίας (fee for service), όπου οι πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης και οι γιατροί αποζημιώνονται με βάση τον αριθμό και το είδος των υπηρεσιών που παρέχουν, βάσει αναλυτικού καταλόγου τιμών. Συνεπώς, όσο αυξάνεται ο όγκος / ποσότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών τόσο αυξάνεται το ποσό της αποζημίωσης του παρόχου.
Πληροφόρηση των καταναλωτών – διαφάνεια
• Αναδείχθηκε το ειδικότερο ζήτημα της αδιαφάνειας στις χρεώσεις υπηρεσιών υγείας και ασφάλισης υγείας. Αν και η ασύμμετρη πληροφόρηση μεταξύ του κατόχου των γνώσεων για το αγαθό της υγείας σε σύγκριση με τις γνώσεις του ασθενή είναι εγγενές χαρακτηριστικό των αγορών παροχής υπηρεσιών υγείας, η έλλειψη διαφάνειας, προβλεψιμότητας και συγκρισιμότητας στις τιμές τόσο των υπηρεσιών υγείας όσο και των υπηρεσιών ασφάλισης υγείας εντείνει το πρόβλημα αυτό και αφαιρεί οποιαδήποτε δυνατότητα του καταναλωτή / ασθενή να επιλέξει ιδιωτική κλινική ή ασφαλιστικό οργανισμό βάσει κόστους και εντέλει να έχει έλεγχο επί των δαπανών του σε ένα τόσο σημαντικό αγαθό.
• Περαιτέρω ενίσχυση της πληροφόρησης των καταναλωτών και της διαφάνειας αναφορικά με τους όρους των ασφαλιστηρίων συμβολαίων υγείας εκτιμάται ότι θα συνεισφέρει στη βελτίωση της θέσης του καταναλωτή για την αναζήτηση ασφαλιστικής εταιρείας που θα καλύψει τις ανάγκες του και θα του προσδώσει καλύτερη διαπραγματευτική θέση, κάτι που θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό μεταξύ των ασφαλιστικών εταιρειών.
Δεδομένα και νέες τεχνολογίες
• Αναδείχθηκε ότι το κατάλληλο ρυθμιστικό πλαίσιο, προσανατολισμένο στην προστασία και στην πρόσβαση σε δεδομένα σχετικά με την υγεία, θα συμβάλει στην ενίσχυση του ανταγωνισμού και στην ανάπτυξη νεοφυών και υφιστάμενων επιχειρήσεων ιατρικής τεχνολογίας, με άμεσο αποτέλεσμα την αυξημένη καινοτομία και την εμπλουτισμένη ποιότητα των ιατρικών υπηρεσιών.
• Εκτιμάται ότι η αυξημένη πρόσβαση σε δεδομένα υγείας πολιτών από ασφαλιστικές εταιρείες υγείας μπορεί να οδηγήσει σε στρέβλωση του ανταγωνισμού και σε αύξηση της δύναμης της αγοράς συγκεκριμένων παρόχων ασφαλιστικών υπηρεσιών υγείας. Επίσης, δεν αποκλείεται η διακριτική μεταχείριση εις βάρος κατηγοριών πολιτών και σε μειωμένη πρόσβασή τους σε υπηρεσίες υγείας και ασφάλισης.
• Σχετική ευρωπαϊκή έρευνα δείχνει ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των καταναλωτών (85%) θέλει να έχει δικαίωμα επιλογής και διαλογής στη χρήση των δεδομένων υγείας του (να μπορούν να επιλέγουν για ποια προσωπικά δεδομένα δίνουν πρόσβαση, σε ποιον και για ποιους σκοπούς). Παρότι, εν γένει, οι καταναλωτές είναι πιο πρόθυμοι να κοινοποιήσουν δεδομένα υγείας σε φορείς που βρίσκονται εγγύτερα στην παροχή υγειονομικής περίθαλψης, είναι επιφυλακτικοί στην παραχώρηση πρόσβασης σε δεδομένα υγείας διασυνοριακά στην ΕΕ, ακόμα και για λόγους υγειονομικής φροντίδας, ενώ διαπιστώνεται μια γενική ανησυχία για την εμπορευματοποίηση των δεδομένων με πρόσχημα την υγεία.
Η κλαδική αυτή έρευνα παρέχει στην Επιτροπή Ανταγωνισμού τη δυνατότητα αφενός να ενημερώσει σχετικά τους πολίτες και τις επιχειρήσεις και αφετέρου να παρέμβει είτε κατασταλτικά είτε αναλαμβάνοντας περαιτέρω πρωτοβουλίες για την προώθηση συγκεκριμένων πολιτικών ανταγωνισμού / κανονιστικών ρυθμίσεων στους σχετικούς κλάδους, με γνώμονα την ευημερία των καταναλωτών και την ενίσχυση του ανταγωνισμού.
Η Επιτροπή Ανταγωνισμού έχει επισημάνει την ανάγκη συμπερίληψης θεμάτων ανταγωνισμού κατά τον σχεδιασμό δημόσιων πολιτικών και έχει μάλιστα εκδώσει οδηγό προς τούτο. Η δημιουργία, η προστασία και η ενίσχυση ανταγωνιστικών αγορών αποτελεί κομμάτι του ευρύτερου δημόσιου συμφέροντος, καθώς οι ανταγωνιστικές αγορές ενθαρρύνουν τις επιχειρήσεις να είναι αποτελεσματικές και καινοτόμες, δημιουργώντας έτσι περισσότερες επιλογές για τους καταναλωτές, μειώνοντας τις τιμές και βελτιώνοντας την ποιότητα των αγαθών και των υπηρεσιών και κατ’ επέκταση τις οικονομικές επιδόσεις μιας χώρας.
ΤΟ ΠΑΡΟΝ
