ΤΣΟΥΝΑΜΙ ψηφιακής οργής
Βούλιαξε το «ψηφιακό κράτος» και συμπαρασύρει την κυβέρνηση
–Αγανάκτησε ο κόσμος που αντί για εκσυγχρονισμό αντιμετωπίζει ηλεκτρονικοποιημένη γραφειοκρατία
–Ευκαιρία για μόνιμη επιδότηση ημετέρων οι… εκσυγχρονιστικές μεταρρυθμίσεις
Αν η διακυβέρνηση Μητσοτάκη είχε ένα βασικό μανιφέστο, αυτό ήταν η ψηφιοποίηση του κράτους. Και πράγματι, σε επίπεδο αφήγησης, το κυβερνητικό επιτελείο πούλησε το μέλλον ως εποχή διαφάνειας και εξυπηρέτησης.
Όμως, επτά χρόνια μετά, η εμπειρία για τη συντριπτική πλειονότητα των πολιτών μοιάζει περισσότερο με ηλεκτρονικοποιημένη γραφειοκρατία, παρά με πραγματικό εκσυγχρονισμό. Το κράτος δεν έγινε απλούστερο, έγινε συχνά ακριβότερο, πιο εξαρτημένο από αναθέσεις και πιο πρόθυμο να μεταφέρει το κόστος της αποτυχίας στον φορολογούμενο.
Το Κτηματολόγιο είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Παρά την επίσημη εικόνα προόδου, το 2025 και το 2026 σημαδεύτηκαν από επαναλαμβανόμενες τεχνικές δυσλειτουργίες, αναστολές λειτουργίας και σοβαρές ανησυχίες για την αξιοπιστία των συστημάτων του.
Την ίδια στιγμή, πληθαίνουν τα δημοσιεύματα που κάνουν λόγο για απαρχαιωμένες υποδομές και διαρκή μπλακάουτ στις ψηφιακές υπηρεσίες. Το ψηφιακό κράτος αποδεικνύεται έτσι ένα κράτος που συχνά δεν αντέχει ούτε τα βασικά φορτία της καθημερινής λειτουργίας του.
Παράλληλα, η ψηφιοποίηση μετατράπηκε σε μεγάλο πεδίο δημόσιων δαπανών και συμβάσεων.
Σύμφωνα με στοιχεία που κατατέθηκαν στη Βουλή, την περίοδο 2017 – 2025 υπογράφηκαν 3.079 συμβάσεις συμβουλευτικών υπηρεσιών, αξίας περίπου 1,56 δισ. ευρώ, με το 96% της αξίας να συγκεντρώνεται σε δέκα εταιρείες και το 60% περίπου των συμβάσεων να δίνεται χωρίς ανοικτό διαγωνισμό.
Όταν η «μεταρρύθμιση» παράγει τόσο μεγάλη εξάρτηση από λίγους αναδόχους, εύλογα γεννιέται η υποψία ότι η ψηφιοποίηση έγινε και μηχανισμός μόνιμης επιδότησης ημέτερων.
Στο ίδιο μοτίβο, το φιάσκο με τους «έξυπνους μετρητές» δείχνει ότι η τεχνολογία μπορεί να βαφτίζεται πρόοδος, ενώ στην πράξη δεν προσφέρει καν τα στοιχειώδη που υποσχέθηκε.
Αντίστοιχα, στο θέμα των υδρομετρητών, καταγγελίες και δημοσιεύματα μιλούν για υπερτιμολογήσεις πολλαπλάσιες της πραγματικής αξίας, με το ψηφιακό περιτύλιγμα να καλύπτει δημόσιο χρήμα που χάνεται σε υπέρογκες αναθέσεις. Και, φυσικά, ο λογαριασμός δεν μένει μόνο στο Δημόσιο. Ο πολίτης πληρώνει έμμεσα μέσω της φορολογίας του, αλλά και άμεσα, όταν οι αποτυχίες μετακυλίονται στους λογαριασμούς του, όπως συμβαίνει με τις αυξήσεις στο νερό, όπου τα έργα «ψηφιοποίησης» δεν έχουν αποδώσει το παραμικρό όφελος για τον καταναλωτή.
Σημειώνεται πως η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ερευνά ήδη την προμήθεια ψηφιακών υδρομέτρων από δήμους για ενδεχόμενη κατασπατάληση κοινοτικών πόρων.
Το χειρότερο είναι ότι το ίδιο μοντέλο υιοθέτησαν και οι ιδιωτικές επιχειρήσεις. Με σημαία την ψηφιοποίηση, προσφέρουν όλο και πιο φτωχές, αλλά χρεώσιμες υπηρεσίες, με τις τράπεζες να πρωταγωνιστούν στην επιβολή προμηθειών για εμβάσματα, κάρτες και βασικές συναλλαγές.
Η Εθνική Τράπεζα, για παράδειγμα, βρέθηκε πρόσφατα στο στόχαστρο καταναλωτικών οργανώσεων για την αντικατάσταση παλιών χρεωστικών καρτών με νέες, «έξυπνες», οι οποίες συνοδεύονται από υποχρεωτική ετήσια χρέωση 6 ευρώ.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η βαθύτερη πολιτική φθορά, αφού η ψηφιακή αναλγησία έχει γίνει καθημερινή εμπειρία.
Ο πολίτης, παρά τα όποια θετικά, δεν βλέπει μεγάλη ευκολία, βλέπει τις ουρές να μεταφέρονται στην οθόνη, τις χρεώσεις να πολλαπλασιάζονται και τις υπηρεσίες να γίνονται πιο απρόσωπες και ανεξέλεγκτες.
Ο μηδενικός έλεγχος στις αυθαιρεσίες του ιδιωτικού τομέα επιβεβαιώνει ότι το ψηφιακό κράτος δεν απελευθέρωσε τον πολίτη, αλλά τον άφησε πιο εκτεθειμένο απέναντι σε δημόσιες αστοχίες.
Ο κ. Μητσοτάκης θα όφειλε να βγει από τον κλειστό κύκλο των συμβούλων του, για να διαπιστώσει ότι η καθημερινότητα του κόσμου δεν έγινε καλύτερη, αντίθετα έγινε πιο δύσκολη, πιο ακριβή και πιο εκνευριστική, ακριβώς λόγω της στρεβλής ψηφιοποίησης που εφάρμοσε η κυβέρνησή του.
Έτσι, εν όψει των εκλογών, ο πρωθυπουργός θα προβάλει ξανά το αφήγημα του «ψηφιακού θαύματος».
Οι πολίτες, όμως, θυμούνται κάτι πολύ πιο απτό: Πόσο φθηνότερη, λειτουργική και λιγότερο κυνική ήταν η ζωή πριν… ψηφιοποιηθεί.
