Β. Ζωγράφος στο “Π”: Σώματα ασφαλείας χωρίς ενιαίο σύστημα και το ψηφιακό κράτος εκτός επιχειρησιακού χρόνου
Σώματα Ασφαλείας ψηφιακό κράτος: «Η ψηφιακή διακυβέρνηση σταματά εκεί που ξεκινά η άσκηση εξουσίας; Με αφορμή το τραγικό δυστύχημα στη Χίο, ο Βασίλης Ζωγράφος (Vision Labs R&D) προχωρά σε μια ηχηρή παρέμβαση μέσα από το «Π», στηλιτεύοντας το δομικό έλλειμμα τεχνολογικής θωράκισης στα Σώματα Ασφαλείας.
Το «Π» της Κυριακής παρουσιάζει την ανάλυση-καταπέλτη για το πώς η Ελλάδα παραμένει εγκλωβισμένη σε φοβικά αντανακλαστικά, αρνούμενη να υιοθετήσει συστήματα οπτικής καταγραφής πραγματικού χρόνου (body cams) που θα προστάτευαν τόσο τους πολίτες όσο και τα ίδια τα στελέχη. Την ώρα που η Ευρώπη επενδύει στη διαφάνεια, το ελληνικό ψηφιακό κράτος παραμένει “εκτός επιχειρησιακού χρόνου”, αφήνοντας τις ευθύνες να θολώνουν και την αλήθεια στο σκοτάδι. Διαβάστε γιατί η απουσία ενιαίου ψηφιακού οικοσυστήματος δεν είναι τεχνική υστέρηση, αλλά πολιτική επιλογή.»
Του
ΒΑΣΙΛΗ ΖΩΓΡΑΦΟΥ
Διευθύνοντος Συμβούλου της Vision Labs R&D Team
Υποψήφιου Διδάκτορος Επιστήμης Πληροφορικής και Δεδομένων
BSc (Hons).CS, MBA.IB, MSc.DS, PhD.C.
[email protected]
Η συζήτηση για το ψηφιακό κράτος στην Ελλάδα παραμένει εγκλωβισμένη σε διοικητικές ευκολίες, πλατφόρμες εξυπηρέτησης και αυτοματοποιημένες διαδικασίες. Σπανίως επεκτείνεται εκεί όπου η τεχνολογία αποκτά υπαρξιακή σημασία, στην άσκηση κρατικής ισχύος από τα σώματα ασφαλείας και στη διαχείριση καταστάσεων υψηλού κινδύνου για την ανθρώπινη ζωή. Το πρόσφατο δυστύχημα στη Χίο, με απώλειες ανθρώπων κατά τη διάρκεια επιχείρησης που αφορούσε παράτυπη μετακίνηση μεταναστών, στηλιτεύει με οξύ τρόπο αυτό το θεσμικό κενό.
Η επιχειρησιακή δράση της Ελληνικής Αστυνομίας, του Λιμενικού Σώματος και των λοιπών σωμάτων ασφαλείας αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους πυλώνες της κρατικής λειτουργίας. Παρά ταύτα, η ψηφιακή τους υποστήριξη παραμένει άνιση, αποσπασματική και, σε πολλές περιπτώσεις, τεχνολογικά παρωχημένη. Η απουσία συστηματικού εξοπλισμού οπτικής καταγραφής πραγματικού χρόνου δεν αποτελεί τεχνική λεπτομέρεια αλλά θεσμική επιλογή με σοβαρές συνέπειες.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η χρήση φορητών καμερών, συστημάτων live streaming επιχειρήσεων και ασφαλούς αποθήκευσης οπτικού υλικού δεν αντιμετωπίζεται ως μέσο επιτήρησης των πολιτών αλλά ως εργαλείο λογοδοσίας, προστασίας των στελεχών και τεκμηρίωσης επιχειρησιακών αποφάσεων. Στην Ελλάδα, αντιθέτως, η σχετική συζήτηση παραμένει εγκλωβισμένη σε φοβικά αντανακλαστικά και νομικές υπεκφυγές, χωρίς σοβαρό στρατηγικό σχεδιασμό.
Το δυστύχημα στη Χίο ανέδειξε με δραματικό τρόπο αυτήν την έλλειψη. Χωρίς συνεχή και αξιόπιστη οπτική καταγραφή των επιχειρησιακών σταδίων, η διερεύνηση περιορίζεται σε μαρτυρίες, αποσπασματικά δεδομένα και εκ των υστέρων ανασυνθέσεις. Η αλήθεια δεν φωτίζεται επαρκώς, οι ευθύνες θολώνουν και η δημόσια συζήτηση διολισθαίνει σε εικασίες και πολιτικές αντιπαραθέσεις. Το ψηφιακό κράτος, αντί να λειτουργεί ως μηχανισμός διαφάνειας, απουσιάζει από τη σκηνή.
Σώματα Ασφαλείας ψηφιακό κράτος: Η ψηφιακή διακυβέρνηση σταματά εκεί όπου ξεκινά η άσκηση εξουσίας.
Η ευθύνη για αυτό το κενό ανήκει πρωτίστως στο υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, σε συνεργασία με το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Η επιλογή να μην ενσωματωθούν τα σώματα ασφαλείας σε ένα ενιαίο ψηφιακό οικοσύστημα επιχειρησιακής τεκμηρίωσης αποτυπώνει μια αντίληψη όπου η τεχνολογία υπηρετεί τη διοίκηση αλλά όχι την ευθύνη. Η ψηφιακή διακυβέρνηση σταματά εκεί όπου ξεκινά η άσκηση εξουσίας.
Ο πολίτης επηρεάζεται διττά. Ως φορέας δικαιωμάτων, στερείται διαφάνειας σε κρίσιμες κρατικές ενέργειες. Ως φορολογούμενος, χρηματοδοτεί σώματα ασφαλείας χωρίς σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία που θα προστάτευαν τόσο τη ζωή όσο και τη θεσμική αξιοπιστία. Παράλληλα, τα ίδια τα στελέχη των σωμάτων ασφαλείας μένουν εκτεθειμένα, χωρίς τεχνολογική θωράκιση απέναντι σε κατηγορίες, παρερμηνείες ή επιχειρησιακά λάθη.
Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η οπτική καταγραφή πραγματικού χρόνου, όταν εντάσσεται σε αυστηρό θεσμικό πλαίσιο προστασίας προσωπικών δεδομένων, λειτουργεί αποτρεπτικά για την υπέρβαση εξουσίας και ενισχυτικά για την ασφάλεια όλων των εμπλεκομένων. Δεν αντικαθιστά την κρίση, αλλά την τεκμηριώνει. Δεν περιορίζει τη δράση, αλλά τη νομιμοποιεί.
Σε προηγμένα κράτη, η ψηφιακή υποστήριξη των σωμάτων ασφαλείας βασίζεται σε ολοκληρωμένες αρχιτεκτονικές επιχειρησιακών συστημάτων και όχι σε αποσπασματικό εξοπλισμό. Φορητές κάμερες σώματος, κάμερες οχημάτων και σταθερά συστήματα επιτήρησης συνδέονται με κεντρικές πλατφόρμες Command and Control, όπου η οπτική καταγραφή πραγματικού χρόνου συγχρονίζεται με γεωχωρικά δεδομένα, χρονικές σφραγίδες και καταγραφές συμβάντων. Το οπτικό υλικό αποθηκεύεται σε ασφαλείς υποδομές, συχνά κυβερνητικά ή υβριδικά νέφη, με κρυπτογράφηση, αυστηρό έλεγχο πρόσβασης και πλήρη audit trails. Η χρήση των συστημάτων διέπετε από προκαθορισμένα επιχειρησιακά πρωτόκολλα και ελέγχεται εκ των υστέρων από ανεξάρτητους μηχανισμούς εποπτείας. Σε αυτό το πλαίσιο, η τεχνολογία λειτουργεί ως μέρος ενός ενιαίου ψηφιακού οικοσυστήματος ασφάλειας, που ενισχύει την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα, μειώνει τον κίνδυνο αυθαιρεσίας και παράγει τεκμηριωμένη λογοδοσία, αποτυπώνοντας μια ώριμη αντίληψη ψηφιακής διακυβέρνησης στον τομέα της ασφάλειας.
Στην ελληνική εκδοχή του ψηφιακού κράτους, η τεχνολογία εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως επικοινωνιακό επίτευγμα και όχι ως εργαλείο θεσμικής ωρίμανσης. Η απουσία φορητών καταγραφικών οπτικού υλικού από τις πιο ευαίσθητες κρατικές λειτουργίες συνιστά δομικό έλλειμμα λογοδοσίας. Το αποτέλεσμα είναι ένα κράτος που ζητά εμπιστοσύνη αλλά δεν επενδύει στη διαφάνεια.
Το δυστύχημα στη Χίο δεν μπορεί και δεν πρέπει να εργαλειοποιηθεί. Οφείλει, να λειτουργήσει ως αφετηρία επαναξιολόγησης. Το ψηφιακό κράτος κρίνεται εκεί όπου η τεχνολογία συναντά την ανθρώπινη ζωή. Χωρίς οπτική καταγραφή, χωρίς δεδομένα προϊόντος πραγματικού χρόνου, χωρίς ενιαία ψηφιακή αρχιτεκτονική, η ασφάλεια παραμένει αναλογική και η ευθύνη ασαφής. Αυτό δεν αποτελεί τεχνική υστέρηση αλλά πολιτική επιλογή.
