Του
ΓΡΗΓΟΡΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΕΛΛΟΥ
Δημάρχου Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης,
Α’ Αντιπροέδρου Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ)
Από τις 5 έως τις 7 Νοεμβρίου, η Καλαμάτα θα φιλοξενήσει το ετήσιο Συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας. Δήμαρχοι και αιρετοί από όλη τη χώρα θα συναντηθούν με υπουργούς και κορυφαία κυβερνητικά στελέχη, θα παρουσιάσουν τα προβλήματα των πόλεών μας και θα καταθέσουν προτάσεις.
Το έργο αυτό το έχουμε ξαναδεί. Κάθε χρόνο η Αυτοδιοίκηση εκθέτει τις ανάγκες της και ακούει δεσμεύσεις. Και έναν χρόνο αργότερα επιστρέφει στα ίδια: Συζητά ξανά όσα έμειναν σε εκκρεμότητα και διεκδικεί όσα είχαν υποσχεθεί να γίνουν. Δεν πρόκειται για απλή καθυστέρηση, αλλά για ένα επαναλαμβανόμενο πολιτικό μοτίβο που υπονομεύει τον θεσμικό διάλογο και την εμπιστοσύνη των πολιτών.
Πριν ακόμη αρχίσει το Συνέδριο, η αιφνίδια νομοθετική πρόταση για τα παραλιακά καταστήματα σε ακίνητα της ΕΤΑΔ προκάλεσε την άμεση και έντονη αντίδραση εννιά παράκτιων δήμων της Αττικής. Η ρύθμιση δημιουργεί ειδικό καθεστώς για συγκεκριμένες επιχειρήσεις και εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τις αρμοδιότητες των δήμων, τον έλεγχο και την καθημερινότητα των κατοίκων. Οι δήμοι καλούνται να λογοδοτούν για την κυκλοφορία, την ηχορύπανση και την ποιότητα ζωής, ενώ απομακρύνονται από αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα όλα αυτά.
Δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια αλλά ζήτημα δημοκρατικής ευθύνης και σεβασμού στο άρθρο 102 του Συντάγματος, το οποίο κατοχυρώνει τη διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια των δήμων. Η Αυτοδιοίκηση αγωνίζεται και διεκδικεί, όμως, τα ζητήματα που αφορούν τις πόλεις και τις αρμοδιότητές της πρέπει να επιλύονται στα θεσμοθετημένα όργανα διαλόγου, με τη συμμετοχή των δήμων και των τοπικών κοινωνιών.
Το ίδιο έλλειμμα σεβασμού φαίνεται στην ενεργειακή επιβάρυνση των δήμων. Τα στοιχεία που παρουσίασα στην ΚΕΔΕ δείχνουν ότι πληρώνουμε 23 έως 25 λεπτά ανά κιλοβατώρα, όταν μεγάλοι βιομηχανικοί και εμπορικοί καταναλωτές πληρώνουν 6 έως 8 λεπτά. Οι δήμοι φωτίζουν δρόμους, λειτουργούν σχολεία, αθλητικές εγκαταστάσεις και αντλιοστάσια. Το υπέρογκο κόστος αφαιρεί πόρους από υπηρεσίες προς τους πολίτες και επιβαρύνει τους δημοτικούς προϋπολογισμούς. Η κυβέρνηση οφείλει να δώσει λύση, αντί να αφήνει τους δήμους να επωμίζονται μόνοι τους αυτό το βάρος.
Στο ζήτημα του νερού, οι δεσμεύσεις διαψεύστηκαν. Είχαμε ακούσει ότι οι συνενώσεις των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης θα ήταν προαιρετικές. Η ΚΕΔΕ και η ΕΔΕΥΑ συμμετείχαν στη συζήτηση και κατέθεσαν τις θέσεις τους. Όταν, όμως, η σχετική ρύθμιση συζητήθηκε και ψηφίστηκε στη Βουλή, οι δύο φορείς δεν κλήθηκαν να ακουστούν. Η προαιρετικότητα μετατράπηκε σε υποχρεωτικές ρυθμίσεις και η διαβούλευση παραμερίστηκε. Δεν μπορεί η κυβέρνηση να ζητά διάλογο και κατόπιν να νομοθετεί σαν να μην υπήρξε ποτέ.
Ανοιχτές παραμένουν και κρίσιμες εκκρεμότητες του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης. Η πάγια θέση μας είναι σαφής: Ο Κώδικας ήρθε να κωδικοποιήσει και να τακτοποιήσει το σύνολο της νομοθεσίας που αφορά την τοπική αυτοδιοίκηση. Είναι μια χρήσιμη και αναγκαία εργασία, αλλά σε καμιά περίπτωση δεν αποτελεί θεσμική μεταρρύθμιση. Χωρίς ουσιαστική αποκέντρωση αρμοδιοτήτων, επαρκείς πόρους και προσωπικό, η εξάρτηση της Αυτοδιοίκησης από το κεντρικό κράτος παραμένει.
Αυτή είναι και η ρίζα πολλών εκκρεμοτήτων. Οι δήμοι αναλαμβάνουν νέες αρμοδιότητες και αυξανόμενες ανάγκες, χωρίς να ακολουθεί η αναγκαία χρηματοδότηση. Στο περσινό συνέδριο, η ΚΕΔΕ ζήτησε οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι του 2026 να φτάσουν τουλάχιστον τα 4,5 δισ. ευρώ. Το αίτημα αφορά τη δυνατότητα των δήμων να κρατούν τις πόλεις καθαρές και ασφαλείς, να συντηρούν σχολεία και υποδομές και να στηρίζουν τους πιο ευάλωτους. Όταν το κράτος μεταφέρει ευθύνες χωρίς αντίστοιχους πόρους, μεταφέρει το κόστος στις τοπικές κοινωνίες.
Τα συνέδρια και τα θεσμοθετημένα όργανα υπάρχουν για παραγωγικό και αποτελεσματικό διάλογο. Αντί γι’ αυτό, συχνά καταλήγουν σε καταγραφή κενών υποσχέσεων, ενώ η ουσιαστική επίλυση σοβαρών ζητημάτων μεταφέρεται στις αίθουσες των δικαστηρίων. Έχουμε χρέος να κάνουμε ό,τι είναι δυνατό ώστε τα προβλήματα της Αυτοδιοίκησης να λύνονται μέσα από τον θεσμικό διάλογο.
Στην Καλαμάτα δεν θα πάμε για να καταγράψουμε ξανά τα αυτονόητα και να επιστρέψουμε με νέες υποσχέσεις. Θα απαιτήσουμε συγκεκριμένες απαντήσεις, χρονοδιάγραμμα και πράξεις. Η Αυτοδιοίκηση δεν είναι διοικητικός βραχίονας του κεντρικού κράτους. Είναι αυτοτελής θεσμός, με ισχυρή δημοκρατική νομιμοποίηση και ευθύνη απέναντι στους πολίτες.
Αν και του χρόνου συζητάμε τα ίδια, δεν θα αρκεί άλλη μία διαπίστωση. Θα χρειαστεί πιο ισχυρή και ενωμένη διεκδίκηση. Δεν κάνουμε κυβερνητισμό ούτε αντικυβερνητισμό. Κάνουμε Αυτοδιοίκηση και απαιτούμε τις συνθήκες για να υπηρετούμε καλύτερα τις πόλεις και τους πολίτες μας.
