Με το βλέμμα στραμμένο στις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η πρωτοβάθμια τοπική αυτοδιοίκηση, το Ετήσιο Τακτικό Συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα συνιστά κομβικό σημείο συνάντησης για το σύνολο των δήμων της χώρας.
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ, Λάζαρος Κυρίζογλου, αποτυπώνει τις ουσιαστικές ανάγκες των ΟΤΑ σε συνάρτηση με τις εθνικές πολιτικές, θέτοντας τις βάσεις για έναν γόνιμο διάλογο και μια ισχυρή διεκδικητική στρατηγική.
• Κύριε πρόεδρε, το Συνέδριο στην Καλαμάτα πραγματοποιείται σε μια δύσκολη για τους δήμους συγκυρία. Ποιες είναι οι προσδοκίες της ΚΕΔΕ και του κόσμου της Αυτοδιοίκησης;
Στο επίκεντρο του διαλόγου του Συνεδρίου της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα θα τεθούν όλα τα κορυφαία ζητήματα που απασχολούν σήμερα τη λειτουργία των δήμων μας. Ζητήματα όπως το αυξημένο λειτουργικό κόστος, όπως αυτό αναδεικνύεται από τη μελέτη που πρόσφατα εκπονήθηκε από την ΚΕΔΕ σε συνεργασία με την ΕΕΤΑΑ και το ΥΠΕΣ, και η ανάγκη ενίσχυσης των δήμων με νέο προσωπικό. Καθώς και η ουσιαστική συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης στον εθνικό σχεδιασμό για τη διαχείριση ζητημάτων όπως η διαχείριση του νερού, ο χωροταξικός και πολεοδομικός σχεδιασμός, η ενεργειακή αυτάρκεια, η πολιτική προστασία και η ενίσχυση της κλιματικής ανθεκτικότητας, η στέγαση και το τοπικό κοινωνικό κράτος, η ενίσχυση του αναπτυξιακού αποτυπώματος των ΟΤΑ.
Ασφαλώς, θα έχουμε την ευκαιρία να αποτιμήσουμε όλα όσα πετύχαμε ενωμένοι το προηγούμενο διάστημα προς όφελος των δήμων και των πολιτών.
Ζητούμενο είναι να συνδιαμορφώσουμε ένα ισχυρό πλαίσιο θέσεων και διεκδικήσεων της Αυτοδιοίκησης Α’ Βαθμού.
Διεκδικήσεις που θα οδηγήσουν στη χάραξη και εφαρμογή νέων πολιτικών, που θα καταστήσουν τους δήμους πιο ισχυρούς και τις τοπικές μας κοινωνίες πιο δυνατές. Αυτό είναι το διακύβευμα αλλά και το κεντρικό μήνυμα του Συνεδρίου μας.
• O Νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης ήδη εφαρμόζεται. Πώς αξιολογείτε το περιεχόμενό του;
Στον νέο Κώδικα της Αυτοδιοίκησης ενοποιήθηκαν σε ενιαίο νομοθέτημα πάνω από 2.000 διάσπαρτες διατάξεις, γεγονός που εξαλείφει την πολυνομία, μειώνει τη γραφειοκρατία και επιταχύνει τις διοικητικές διαδικασίες προς όφελος των πολιτών. Καταγράφονται πλήρως και ταξινομούνται οι αρμοδιότητες δήμων και περιφερειών, οι οποίες μέχρι σήμερα ήταν διάσπαρτες. Είναι κρίσιμης σημασίας η διάταξη που προβλέπει πως, όταν μεταφέρονται νέες αρμοδιότητες στους δήμους, το επιπλέον κόστος θα καλύπτεται από αντίστοιχη αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης. Επίσης, η καθιέρωση πενταετούς θητείας και η δυνατότητα εκλογής των δημάρχων σε μία Κυριακή, η δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας και διενέργειας τοπικών δημοψηφισμάτων αποτελούν βήματα θεσμικού εκσυγχρονισμού. Θεσπίστηκε επιτέλους ένα ολοκληρωμένο και μόνιμο πλαίσιο στελέχωσης των κοινωνικών και προνοιακών δομών των δήμων με προσωπικό, κάτι που αποτελούσε χρόνιο αίτημά μας, ενώ αναβαθμίζεται η καταστατική θέση των αιρετών της Αυτοδιοίκησης Α’ Βαθμού και ενισχύεται η διαφάνεια, ο έλεγχος και η λογοδοσία.
• Η ΚΕΔΕ μιλά διαρκώς για δημοσιονομική ασφυξία των δήμων, όταν η κρατική χρηματοδότηση σε σχέση με το 2019 έχει αυξηθεί τουλάχιστον κατά 50%. Τι τελικά ισχύει;
Οι αριθμοί αποτυπώνουν το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος. Το 2019, οι δήμοι εισέπραξαν, μέσω των ΚΑΠ, από το κεντρικό κράτος 1,8 δισ. ευρώ. Φέτος, το 2026, η χρηματοδότηση ανήλθε στα 2,9 δισ. ευρώ.
Σήμερα, όμως, το λειτουργικό κόστος των δήμων ανέρχεται σε 5,34 δισ. ευρώ. Δηλαδή, σε σχέση με τη χρηματοδότηση των 2,9 δισ. ευρώ που λαμβάνουμε μέσω των ΚΑΠ, δημιουργείται ένα χρηματοδοτικό κενό ύψους 2,45 δισ., που αφορά τόσο λειτουργικές δαπάνες όσο και επενδύσεις. Αυτό το κενό πρέπει να καλυφθεί, αλλιώς οι δήμοι θα καταρρεύσουν. Και ο μόνος τρόπος να καλυφθεί είναι η γενναία αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης.
Σας θυμίζω ότι το 2009, περίοδο με σημαντικά χαμηλότερα λειτουργικά έξοδα για τους δήμους αλλά και λιγότερες αρμοδιότητες –σε σχέση με αυτές που μας μεταβιβάστηκαν μεταγενέστερα, χωρίς τους αντίστοιχους πόρους–, η κρατική χρηματοδότηση ήταν 3,5 δισ. ευρώ. Δηλαδή, σήμερα, με κόστη αυξημένα σε υπερδιπλάσιο βαθμό σε σχέση με το 2009, εισπράττουμε το 50% των χρημάτων εκείνης της περιόδου.
• Ποιες είναι οι βασικές σας διεκδικήσεις από την κυβέρνηση;
Στο επίκεντρο των διεκδικήσεών μας βρίσκεται το δικαιολογημένο αίτημά μας για αύξηση των ΚΑΠ, ώστε να καλύπτονται τα λειτουργικά μας κόστη, με παράλληλη λειτουργία ενός μόνιμου μηχανισμού παρακολούθησης και κοστολόγησης των αρμοδιοτήτων μας.
Η χρηματοδότηση αυτή σε βάθος χρόνου πρέπει να ανέλθει στο 8% του ΑΕΠ, που σημειώνω ότι είναι πολύ κάτω του ευρωπαϊκού μέσου όρου που είναι 11,7%.
Πέραν της αύξησης στους ΚΑΠ, κρίνουμε αναγκαία τη δημιουργία ενός νέου αναπτυξιακού προγράμματος για την αναβάθμιση και την ενίσχυση των τοπικών υποδομών, τη λήψη μέτρων για τη μείωση του ενεργειακού κόστους, τη δημιουργία ειδικού προγράμματος υποστήριξης μικρών ορεινών και νησιωτικών δήμων, καθώς και την εφαρμογή ενός τριετούς προγράμματος πρόσληψης νέου προσωπικού, ώστε να καλυφθούν τα μεγάλα κενά που έχουμε.
Το πρόγραμμα αυτό θα πρέπει να συνοδευθεί με βελτίωση των διαδικασιών, που σήμερα είναι εξαιρετικά χρονοβόρες.
• Στην ατζέντα της Καλαμάτας αναδεικνύονται έντονα τα ζητήματα της κοινωνικής πολιτικής και της στέγασης. Με ποιον τρόπο η τοπική αυτοδιοίκηση μπορεί να αναλάβει πιο ενεργό ρόλο στη δημιουργία προγραμμάτων προσιτής κατοικίας και στην ενίσχυση των κοινωνικών δομών;
Οι κοινωνικές δομές των δήμων κράτησαν, στα χρόνια της κρίσης και στην πανδημία, όρθιες της τοπικές μας κοινωνίες. Το αποτύπωμά τους στην καθημερινότητα των πολιτών, και ιδιαίτερα των πιο ευάλωτων, είναι αδιαμφισβήτητο. Οι παιδικοί μας σταθμοί, το πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι», τα κοινωνικά μας παντοπωλεία, οι δομές αστέγων, τα κοινωνικά ιατρεία και φροντιστήρια στηρίζουν καθημερινά δεκάδες χιλιάδες συνανθρώπους μας.
Παράλληλα, ως ΚΕΔΕ, προχωράμε και στην εκπόνηση μελετών για την αντιμετώπιση της «νέας γενιάς» κοινωνικών ζητημάτων. Παρουσιάσαμε μια ολοκληρωμένη μελέτη για το Δημογραφικό και είμαστε έτοιμοι να παρουσιάσουμε στην Καλαμάτα μια νέα μελέτη που εκπονούμε, μέσω του ΙΤΑ, για το πρόβλημα της στέγασης.
Η δέσμευσή μας είναι ξεκάθαρη: Στην Ελλάδα του 2026 κανείς δεν πρέπει να είναι μόνος. Η Αυτοδιοίκηση θα βρίσκεται διαρκώς στην πρώτη γραμμή αντιμετώπισης των μεγάλων κοινωνικών θεμάτων. Όχι μόνο με θέσεις και προτάσεις αλλά και με τους ανθρώπους μας που στελεχώνουν τις κοινωνικές μας δομές.
• Αν αφήσουμε για λίγο στην άκρη το Συνέδριο της Καλαμάτας, κοιτάζοντας προς το 2030, πώς φαντάζεστε τον ελληνικό δήμο του μέλλοντος; Ποιος πρέπει να είναι ο ρόλος του στην ανάπτυξη, στην κοινωνική πολιτική και στην καθημερινότητα του πολίτη;
Κατ’ αρχάς, θέλουμε όλοι οι δήμοι της χώρας, ανεξαρτήτως μεγέθους ή φυσιογνωμίας, να έχουν τις ίδιες δυνατότητες ανάπτυξης. Να μην αποτελεί μειονέκτημα η ορεινότητα ή η νησιωτικότητα, να μη στερούνται τους πόρους, τις κρίσιμες υποδομές ή το προσωπικό που θα τους επιτρέπουν να ανταποκρίνονται στις ευθύνες και τις αρμοδιότητές τους. Οι δήμοι θα πρέπει να έχουν τον πρώτο και βασικό ρόλο στη διαχείριση των τοπικών ζητημάτων. Ο δήμος του μέλλοντος οφείλει να είναι πράσινος και ψηφιακός. Να λειτουργεί με διαφάνεια και αποτελεσματικότητα. Να είναι επαρκώς στελεχωμένος. Να λογοδοτεί διαρκώς στους πολίτες. Και, κυρίως, να έχει δυνατότητες να παρεμβαίνει και να στηρίζει όσους έχουν πραγ-
ματική ανάγκη.
Φωτό: ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΠΟΝΗΣ//EUROKINISSI
