Του
ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΦΑΝΤΑΡΗ
Γενικού Γραμματέα ΚΕΔΕ
Η θεσμική μεταρρύθμιση, η οικονομική αυτοτέλεια των δήμων και η ανάγκη ενός νέου μοντέλου διακυβέρνησης, με επίκεντρο τον πολίτη και την ισόρροπη ανάπτυξη της χώρας, θα βρεθεί στο επίκεντρο του Συνεδρίου της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος, το οποίο θα διεξαχθεί το τριήμερο 5 – 7 Νοεμβρίου στην Καλαμάτα.
Το Συνέδριο αυτό φιλοδοξούμε να αποτελέσει την αφετηρία μιας νέας δημιουργικής περιόδου, όπου θα δρομολογηθούν επιτέλους λύσεις σε μια σειρά από ζητήματα που αφορούν τους δήμους και τις τοπικές μας κοινωνίες
Η σημερινή κυβέρνηση έχει παραδεχθεί ότι η ενίσχυση της τοπικής αυτοδιοίκησης αποτελεί στρατηγική προϋπόθεση για τον εκσυγχρονισμό του κράτους, την εμβάθυνση της δημοκρατίας και την ισόρροπη ανάπτυξη της χώρας. Στο πλαίσιο αυτό, επιβάλλεται να υιοθετήσουμε μια νέα αρχιτεκτονική διακυβέρνησης, βασικά στοιχεία της οποίας θα αποτελέσουν η ουσιαστική αποκέντρωση, η σαφής κατανομή ευθυνών και αρμοδιοτήτων και η διασφάλιση της οικονομικής αυτοτέλειας και ανεξαρτησίας των δήμων. Με το κράτος στον κεντρικό ρόλο όσον αφορά τον στρατηγικό σχεδιασμό των δημόσιων πολιτικών και την Αυτοδιοίκηση με αποφασιστικό ρόλο στην εφαρμογή και μετατροπή των δημόσιων πολιτικών, σε μετρήσιμα αποτελέσματα για τους πολίτες.
Αυτό είναι το πολιτικό διακύβευμα του Ετήσιου Τακτικού μας Συνεδρίου στην Καλαμάτα. Το κεντρικό μας μήνυμα «Ισχυροί Δήμοι, Ισχυρές Τοπικές Κοινωνίες, για Ισχυρή Ελλάδα» αποτυπώνει τη στρατηγική μας προτεραιότητα, που συνδέει τη θεσμική αναβάθμιση της Αυτοδιοίκησης με τη συνολική μεταρρύθμιση του διοικητικού συστήματος της χώρας και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.
Σημαντική κατάκτηση αυτής της προσπάθειας αποτελεί ο νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης, αποτέλεσμα πολυετούς διεκδίκησης και συστηματικής συνεργασίας της ΚΕΔΕ με το υπουργείο Εσωτερικών. Η ενοποίηση περισσότερων από 2.000 διάσπαρτων διατάξεων, η αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων και η ενσωμάτωση άνω του 90% των προτάσεων της ΚΕΔΕ συνιστούν μια ουσιαστική θεσμική πρόοδο.
Η ολοκλήρωση, ωστόσο, της μεταρρυθμιστικής προσπάθειας δεν αρκείται στη θέσπιση του νέου Κώδικα, αλλά προϋποθέτει βαθύτερες αλλαγές στη σχέση Κεντρικού Κράτους και Αυτοδιοίκησης. Η επικείμενη Συνταγματική Αναθεώρηση προσφέρει μια σημαντική ευκαιρία για την περαιτέρω κατοχύρωση της διοικητικής και οικονομικής αυτοτέλειας των ΟΤΑ, σύμφωνα με τις αρχές της εγγύτητας και της επικουρικότητας.
Στο επίκεντρο των διεκδικήσεών μας βρίσκεται η ανάγκη για κατακόρυφη αύξηση της χρηματοδότησης των δήμων από το κράτος, ώστε να μπορούμε να καλύπτουμε το λειτουργικό μας κόστος σε ετήσια βάση. Είναι αλήθεια ότι οι ΚΑΠ αυξήθηκαν από 1,8 δισ. ευρώ το 2019 σε περίπου 2,9 δισ. το 2026. Όμως, η αύξηση αυτή δεν αρκεί, καθώς υπολείπεται σημαντικά τόσο από το ύψος των πόρων που θα έπρεπε να αποδίδονται στους δήμους με βάση το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο, όσο κυρίως από το τεράστιο λειτουργικό μας κόστος, το οποίο έχει αυξηθεί υπέρμετρα τα τελευταία χρόνια. Η μελέτη που εκπόνησαν η ΚΕΔΕ και η ΕΕΤΑΑ για λογαριασμό των δήμων αποτιμά το λειτουργικό μας κόστος για το 2025 στο ύψος των 5,34 δισ. ευρώ. Η απόσταση από το ύψος των ΚΑΠ που θα εισπράξουμε το 2026, που ανέρχονται στα 2,9 δισ., ξεπερνά τα 2,4 δισ. Αυτό είναι το ποσό που λείπει από τα ταμεία μας, όχι για να εκτελούμε έργα, αλλά απλώς για να καλύπτουμε τις λειτουργικές μας δαπάνες. Και αυτό το κενό πρέπει να καλυφθεί με μόνιμο τρόπο. Οι δήμαρχοι δεν μπορούν να είναι ζητιάνοι του κάθε υπουργού Οικονομικών ούτε να αρκούμαστε κάθε χρόνο με τις καταβολές κάποιων έκτακτων χρηματοδοτήσεων, που δεν καλύπτουν το σύνολο των αναγκών μας.
Επίσης, καμία νέα αρμοδιότητα δεν πρέπει να μεταφέρεται στους δήμους χωρίς τους αντίστοιχους οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους.
Η ΚΕΔΕ διεκδικεί αύξηση των τακτικών πόρων, ένα νέο αναπτυξιακό πρόγραμμα για την ενίσχυση των τοπικών υποδομών, ενίσχυση του προσωπικού με πολυετή προγραμματισμό προσλήψεων και ειδική μέριμνα για τους μικρούς, ορεινούς και νησιωτικούς δήμους.
Εξίσου κρίσιμες παρεμβάσεις ζητούμε για τη μείωση του ενεργειακού κόστους, τη βιωσιμότητα των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης και τη διατήρηση του δημόσιου χαρακτήρα του νερού. Η απόδοση των πόρων από το τέλος ταφής, η ενίσχυση της ανακύκλωσης και η χρηματοδότηση σύγχρονων περιβαλλοντικών υποδομών αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις βιώσιμης τοπικής ανάπτυξης.
Παράλληλα, η ενίσχυση των Υπηρεσιών Δόμησης, οι οποίες πρέπει να παραμείνουν στους δήμους και όχι να μεταφερθούν στο Κτηματολόγιο, η ουσιαστική συμμετοχή των δήμων στον πολεοδομικό σχεδιασμό και η διασφάλιση ενός λειτουργικού πλαισίου δημοτικών τελών συνδέονται άμεσα με τη διοικητική αυτονομία και τη δημοσιονομική σταθερότητα της Αυτοδιοίκησης.
Οι προτεραιότητες αυτές συγκροτούν μια συνεκτική πολιτική πρόταση για την αναβάθμιση του αυτοδιοικητικού θεσμού. Αποκτούν, μάλιστα, ιδιαίτερη σημασία μπροστά στη δημογραφική πρόκληση, στην ανάγκη συγκράτησης του πληθυσμού στην περιφέρεια και στη δημιουργία ίσων αναπτυξιακών ευκαιριών για κάθε τοπική κοινωνία.
Το 2027, η ΚΕΔΕ συμπληρώνει 100 χρόνια από την ίδρυσή της. Ένας αιώνας θεσμικής συνέχειας, δημοκρατικής εκπροσώπησης και συλλογικής διεκδίκησης για την ενίσχυση της Αυτοδιοίκησης. Η ιστορική αυτή επέτειος αποτελεί ευκαιρία να προσδιορίσουμε το περιεχόμενο της επόμενης μεγάλης διοικητικής μεταρρύθμισης, με ορίζοντα τις ανάγκες των επόμενων γενεών.
Η εμπειρία ενός αιώνα, οι θεσμικές κατακτήσεις και οι σημερινές προκλήσεις επιβάλλουν ένα νέο συμβόλαιο εμπιστοσύνης μεταξύ Κράτους και Αυτοδιοίκησης. Με σαφείς ευθύνες, οικονομική επάρκεια, θεσμική λογοδοσία και ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στις αναπτυξιακές αποφάσεις.
Η πρόοδος της Ελλάδας και η ευημερία των πολιτών προϋποθέτει την πρόοδο κάθε τοπικής κοινωνίας. Η ισόρροπη ανάπτυξη της χώρας περνά μέσα από δήμους ισχυρούς, οικονομικά αυτοτελείς, επαρκώς στελεχωμένους και, κυρίως, αποτελεσματικούς.
