Ξ. Σαρατσιώτη στο “Π”: Η «Γαλάζια Πατρίδα» υπό το βλέμμα της Ουάσινγκτον
Της
ΞΕΝΙΑΣ ΣΑΡΑΤΣΙΩΤΗ
Υπ. Διδάκτορος στην Πολιτική
και Κοινωνική Ανάλυση της Επικοινωνίας, ΕΚΠΑ
Η επιστολή των Bilirakis – Schneider προς το State Department δείχνει ότι η πιθανή νομοθετική κατοχύρωση του τουρκικού δόγματος δεν αφορά μόνο τα ελληνοτουρκικά αλλά και την ασφάλεια και τη σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου.
Η επιστολή που απέστειλαν στις 9 Ιουνίου οι αμερικανοί βουλευτές Gus Bilirakis (ρεπουμπλικανός βουλευτής της Φλόριντα ελληνικής καταγωγής) και Brad Schneider (δημοκρατικός βουλευτής του Ιλινόις) στον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Marco Rubio επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της τουρκικής «Γαλάζιας Πατρίδας» με ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα. Δεν το αντιμετωπίζει απλώς ως ένα ακόμη επεισόδιο ελληνοτουρκικής έντασης αλλά ως ζήτημα που αγγίζει την περιφερειακή σταθερότητα, την ενεργειακή συνεργασία, τη συνοχή του ΝΑΤΟ και τα αμερικανικά συμφέροντα εθνικής ασφάλειας.
Οι δύο βουλευτές εκφράζουν σοβαρή ανησυχία για τις αναφορές ότι η Τουρκία εξετάζει τη νομοθετική κατοχύρωση του δόγματος «Γαλάζια Πατρίδα» ή «Mavi Vatan» στο εσωτερικό της δίκαιο. Ζητούν από το State Department να αντιταχθεί δημόσια σε μια τέτοια εξέλιξη και να καταστήσει σαφές προς την Άγκυρα ότι η θεσμοποίηση εκτεταμένων και έντονα αμφισβητούμενων θαλάσσιων διεκδικήσεων θα έχει ευρύτερες συνέπειες για την περιοχή.
Η σημασία αυτής της παρέμβασης βρίσκεται ακριβώς στο γεγονός ότι μεταφέρει τη συζήτηση πέρα από το στενό πλαίσιο των ελληνοτουρκικών διαφορών. Η «Γαλάζια Πατρίδα» δεν εμφανίζεται πλέον μόνο ως ρητορικό σχήμα ή ως εργαλείο εσωτερικής πολιτικής κατανάλωσης στην Τουρκία. Αν αποκτήσει νομοθετική μορφή, θα πρόκειται για τη μετατροπή μιας αναθεωρητικής γεωπολιτικής αφήγησης σε επίσημη κρατική δέσμευση.
Αυτό το στοιχείο εξηγεί και την αμερικανική ανησυχία. Στην επιστολή τονίζεται ότι οι θαλάσσιες εντάσεις και η νομική αβεβαιότητα γύρω από την ενεργειακή ανάπτυξη και τα έργα υποδομής μπορούν να αποθαρρύνουν επενδύσεις, να εμποδίσουν την περιφερειακή συνεργασία και να υπονομεύσουν την ενίσχυση της στρατηγικής ανθεκτικότητας της περιοχής. Η Ανατολική Μεσόγειος δεν είναι απλώς ένας γεωγραφικός χώρος αντιπαράθεσης. Είναι πεδίο ενεργειακής ασφάλειας, στρατηγικών συνεργασιών και συμμαχιών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αναφορά στο ΝΑΤΟ. Οι Bilirakis και Schneider επισημαίνουν ότι οι διαφορές μεταξύ συμμάχων αποσπούν στρατιωτικούς πόρους, διπλωματική προσοχή και πολιτικό κεφάλαιο από τις βασικές προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η Συμμαχία. Σε μια περίοδο διεθνούς αστάθειας, η συνοχή της Συμμαχίας δεν αποτελεί τυπική διπλωματική διατύπωση αλλά κρίσιμο στρατηγικό πλεονέκτημα.
Παράλληλα, η επιστολή υπενθυμίζει ότι η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει ζωτικός χώρος για τις αμερικανικές και συμμαχικές στρατιωτικές επιχειρήσεις που συνδέουν την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Η κλιμάκωση των θαλάσσιων διαφορών αυξάνει τον κίνδυνο επεισοδίων, λανθασμένων υπολογισμών και κρίσεων που θα μπορούσαν να απαιτήσουν αμερικανική παρέμβαση ή διπλωματική διαχείριση.
Η παρέμβαση των δύο βουλευτών έχει επιπλέον πολιτικό βάρος, καθώς οι Bilirakis και Schneider είναι συμπρόεδροι της Ελληνοϊσραηλινής Κοινοβουλευτικής Συμμαχίας του Κογκρέσου. Η ιδιότητα αυτή εντάσσει το ζήτημα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών, όπου η ασφάλεια, η ενέργεια και η σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου αντιμετωπίζονται ως κοινό στρατηγικό συμφέρον.
Ταυτόχρονα, σε μια εποχή που η πολιτική διαχείριση της επικοινωνίας διαμορφώνει σε μεγάλο βαθμό τις διεθνείς ισορροπίες, η δημόσια τοποθέτηση δύο επιδραστικών μελών του Κογκρέσου λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι οι γεωπολιτικές διεκδικήσεις κρίνονται όχι μόνο στο πεδίο της ισχύος αλλά και στο πεδίο της διεθνούς νομιμοποίησης.
