Θ. Γιαννιώτης στο “Π”: ΔΕΘ 2026: Δέκα άμεσες παρεμβάσεις για να μη χαθεί οριστικά η μάχη του Δημογραφικού
Του
ΘΩΜΑ ΓΙΑΝΝΙΩΤΗ
Προέδρου της ΑΣΠΕ
Το δημογραφικό πρόβλημα δεν αποτελεί πλέον μια μακρινή απειλή για το μέλλον της Ελλάδας. Είναι μια πραγματικότητα που ήδη επηρεάζει την οικονομία, την κοινωνική συνοχή και τις προοπτικές ανάπτυξης της χώρας. Η συνεχής μείωση των γεννήσεων και η γήρανση του πληθυσμού συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα, το οποίο απαιτεί άμεσες και αποφασιστικές πολιτικές πρωτοβουλίες.
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται σήμερα στις πιο γερασμένες κοινωνίες του κόσμου. Η διάμεση ηλικία του πληθυσμού αυξάνεται σταθερά, ενώ οι νέες γενιές είναι αριθμητικά μικρότερες από τις προηγούμενες. Πρόκειται για μια εξέλιξη που δεν αφορά μόνο τους δημογράφους και τους επιστήμονες. Αφορά το σύνολο της κοινωνίας, καθώς επηρεάζει καθοριστικά τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος, τη λειτουργία της αγοράς εργασίας, τις ανάγκες του συστήματος υγείας, την περιφερειακή ανάπτυξη και την ποιότητα ζωής της τρίτης ηλικίας.
Οι οικονομικές συνέπειες είναι ήδη ορατές. Η μείωση του ενεργού πληθυσμού περιορίζει τη διαθέσιμη εργατική δύναμη, δημιουργώντας ελλείψεις σε κρίσιμους κλάδους της οικονομίας. Παράλληλα, η αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους επιδεινώνεται, ασκώντας αυξανόμενη πίεση στο ασφαλιστικό σύστημα. Την ίδια στιγμή, οι ανάγκες υγειονομικής περίθαλψης αυξάνονται λόγω της γήρανσης, ενώ πολλές περιοχές της περιφέρειας αντιμετωπίζουν φαινόμενα ερήμωσης και πληθυσμιακής συρρίκνωσης.
Μπροστά σε αυτήν την πρόκληση, η φετινή Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης αποτελεί μια κρίσιμη ευκαιρία για την ανακοίνωση ενός συνεκτικού πακέτου δημογραφικών μέτρων. Οι παρεμβάσεις που αναμένονται θα πρέπει να έχουν ως στόχο τη στήριξη της οικογένειας και τη δημιουργία συνθηκών που θα ενθαρρύνουν τα νέα ζευγάρια να αποκτήσουν περισσότερα παιδιά.
Μεταξύ των προτάσεων που έχουν κατατεθεί ξεχωρίζουν τα ειδικά στεγαστικά προγράμματα για μικρές πόλεις και την ύπαιθρο, ώστε να δοθούν κίνητρα εγκατάστασης και δημιουργίας οικογένειας εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων. Παράλληλα, προτείνεται η θέσπιση ειδικού δημογραφικού επιδόματος 2.000 ευρώ για γονείς έως 33 ετών, με στόχο την ενίσχυση των γεννήσεων σε νεότερες ηλικίες.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη φορολογική πολιτική. Η πρόταση του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδος και της Ανώτατης Συνομοσπονδίας Πολυτέκνων Ελλάδος –από το 2023– προβλέπει σημαντική μείωση του ΕΝΦΙΑ για τα πρώτα 100 τετραγωνικά μέτρα κατοικίας των πολύτεκνων οικογενειών, ώστε ο φόρος να συνδέεται περισσότερο με τις πραγματικές στεγαστικές ανάγκες. Παράλληλα, ζητείται η σημαντική αύξηση του επιδόματος γέννησης και του επιδόματος Α21 για τις πολύτεκνες οικογένειες από το πέμπτο παιδί και για κάθε επόμενο.
Στο ίδιο πλαίσιο, προτείνεται η επέκταση της μείωσης φόρου εισοδήματος κατά 2% και σε πολύτεκνες οικογένειες με εισόδημα άνω των 30.000 ευρώ, καθώς και η ισχυρή μοριοδότηση βάσει του αριθμού των παιδιών σε προσλήψεις, μεταθέσεις και αποσπάσεις δημοσίων υπαλλήλων, με ιδιαίτερη μέριμνα για τους πολυτέκνους.
Σημαντικές είναι, επίσης, οι παρεμβάσεις που αφορούν την εκπαίδευση και την εργασία. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η υποχρεωτική εφαρμογή της αναλογικότητας 16% στις προσλήψεις του υπουργείου Παιδείας για τους πολυτέκνους, οι ελεύθερες μετεγγραφές φοιτητών από πολύτεκνες οικογένειες και η αναγνώριση 12 μηνών συντάξιμου χρόνου για κάθε τοκετό, ώστε οι μητέρες να μπορούν να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στην ανατροφή των παιδιών τους.
Τέλος, προτείνεται η ενίσχυση της εθνικής σύνταξης και η θεσμοθέτηση τιμητικής σύνταξης για τις πολύτεκνες μητέρες, ως έμπρακτη αναγνώριση της συμβολής τους στην αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος.
Η κοινωνία φαίνεται να είναι έτοιμη να στηρίξει αυτές τις πρωτοβουλίες. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της ALCO (Μάιος 2026), η κοινωνική αποδοχή συγκεκριμένων δημογραφικών πολιτικών είναι ιδιαίτερα υψηλή. Το μήνυμα που αναδεικνύεται είναι σαφές: Οι πολίτες αναγνωρίζουν το μέγεθος της πρόκλησης και ζητούν άμεση δράση.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται άλλες διαπιστώσεις και αναλύσεις για το Δημογραφικό. Χρειάζεται αποτελεσματικές πολιτικές που θα δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για περισσότερες γεννήσεις, ισχυρότερες οικογένειες και βιώσιμη ανάπτυξη. Η φετινή ΔΕΘ δεν πρέπει να χαθεί. Ο χρόνος για παρεμβάσεις έχει σχεδόν μηδενιστεί! Προτάσεις έχουμε, συνεργασία θέλουμε και πολιτική βούληση.
