Η σύγχρονη Δικαιοσύνη στην εγγύηση της ψηφιακής αλήθειας
Του
ΒΑΣΙΛΗ ΖΩΓΡΑΦΟΥ
Διευθύνοντος Συμβούλου της Vision Labs R&D Team,
Υποψήφιου Διδάκτορος Επιστήμης Πληροφορικής και Δεδομένων,
BSc (Hons).CS, MBA.IB, MSc.DS, PhD.C.
[email protected]
Συνοπτικά
- Γιγαντιαίο Έργο Ψηφιοποίησης: Μετατροπή 300 εκατ. σελίδων δικαστικού υλικού σε ψηφιακή πληροφορία και 110.000 ώρες ετήσιας αποηχογράφησης με AI.
- Προστασία Αποδεικτικού Υλικού: Η κυβερνοασφάλεια και η αλυσίδα επιμέλειας είναι θεμελιώδεις για την αποτροπή αλλοίωσης κρίσιμων δεδομένων.
- Όρια στην Τεχνητή Νοημοσύνη: Η ανθρώπινη επαλήθευση παραμένει απαραίτητη για την αποφυγή ουσιωδών σφαλμάτων στα δικαστικά πρακτικά.
Διαβάστε την αναλυτικά το άρθρο παρακάτω…
Η ψηφιοποίηση της ελληνικής Δικαιοσύνης εισέρχεται σε μια κλίμακα που υπερβαίνει τον συμβατικό εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης. Και αυτό διότι 300 εκατ. σελίδες δικαστικού υλικού μετατρέπονται σε αναζητήσιμη ψηφιακή πληροφορία. Το Εθνικό Ποινικό Μητρώο αναβαθμίζεται και διασυνδέεται με εθνικά και ευρωπαϊκά συστήματα, 110 αίθουσες ακροαματικής διαδικασίας εξοπλίζονται με υποδομές ψηφιακής καταγραφής και προβλέπεται η επεξεργασία 110.000 ωρών ηχογράφησης ανά συμβατικό έτος, εισάγονται δυνατότητες τεχνητής νοημοσύνης στην αποηχογράφηση των πρακτικών. Πρόκειται για τους σημαντικότερους τεχνολογικούς μετασχηματισμούς της δικαστικής λειτουργίας τις τελευταίες δεκαετίες.
Το αρχικό έργο ψηφιοποίησης αφορούσε περίπου 300 εκατ. φυσικές σελίδες δικαστικών αρχείων, με προϋπολογισμό 78 εκατ. ευρώ, ενώ το ευρύτερο έργο αναβάθμισης των τεχνολογιών πληροφορικής στη Δικαιοσύνη έχει συμβατικό τίμημα 69,1 εκατ. ευρώ. Η ενήμερη καταγραφή τον Ιούνιο του 2026 αναφέρει την σάρωση 273,5 εκατ. σελίδων.
Η δικαστική δικογραφία περιλαμβάνει καταθέσεις, ποινικές κατηγορίες, ιατρικά δεδομένα, οικονομικά στοιχεία, προσωπική αλληλογραφία, φωτογραφίες, πραγματογνωμοσύνες, δεδομένα τηλεπικοινωνιών, στοιχεία θυμάτων και μαρτύρων, οικογενειακές πληροφορίες και ευαίσθητες λεπτομέρειες της ιδιωτικής ζωής. Η μαζική ψηφιοποίηση δεν μεταβάλλει μόνο το υλικό υπόστρωμα της πληροφορίας, αλλά την αναζήτηση, τη συσχέτιση, την αντιγραφή και τη δυνητική κλίμακα πρόσβασης στην παραγόμενη πληροφορία.
Η κυβερνοασφάλεια της Δικαιοσύνης αντιμετωπίζεται ως συμπληρωματικό τεχνικό παραδοτέο ενός πληροφοριακού έργου με θεωρητική προϋπόθεση τη δικαστική αξιοπιστία. Η ενδεχόμενη παραβίαση θα πλήξει το δικαστικό απόρρητο, την ακεραιότητα αποδεικτικού υλικού, την προστασία μαρτύρων, την ιδιωτικότητα των θυμάτων και των κατηγορουμένων και την εμπιστοσύνη προς την ίδια τη διαδικασία απονομής της Δικαιοσύνης.
Η ακεραιότητα αποκτά αντίστοιχη βαρύτητα με την εμπιστευτικότητα. Η προστασία μη εξουσιοδοτημένης ανάγνωσης του αρχείου δεν αρκεί. Κάθε κρίσιμο έγγραφο χρειάζεται ισχυρή αποδεικτική ιχνηλασιμότητα, αξιόπιστη χρονοσήμανση, κρυπτογραφική επαλήθευση, αυστηρό έλεγχο δικαιωμάτων και καταγραφή των ενεργειών που πραγματοποιούνται. Η ψηφιακή αλυσίδα επιμέλειας μετατρέπεται από εξειδικευμένη έννοια της ψηφιακής πραγματογνωμοσύνης σε θεμελιώδη προϋπόθεση της καθημερινής δικαστικής λειτουργίας.
Το ίδιο ερώτημα προκύπτει για τις 110 δικαστικές αίθουσες, όπου προβλέπεται ψηφιακή καταγραφή και αποθήκευση των πρακτικών. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει 110.000 ώρες ηχογράφησης και αποηχογράφησης ετησίως και συμπληρωματική αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, που επιταχύνει εντυπωσιακά την παραγωγή πρακτικών και δημιουργεί ένα νέο επίπεδο αποδεικτικής πολυπλοκότητας.
Στη δικαστική διαδικασία μία λέξη δεν αποτελεί απλό γλωσσικό δεδομένο. Μία λανθασμένη άρνηση, ένα εσφαλμένο κύριο όνομα, μία αριθμητική τιμή που αποδόθηκε αλλοιωμένη ή μία πρόταση που αποσυνδέθηκε από τα συμφραζόμενα της μπορούν να μεταβάλουν ουσιωδώς το νόημα μιας κατάθεσης. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να αποκτήσει ανεξέλεγκτο χαρακτήρα αυθεντίας. Το πρωτογενές ηχητικό υλικό πρέπει να διατηρείται, η ανθρώπινη επαλήθευση να παραμένει ουσιαστική και η διαδρομή από την αρχική ηχογράφηση μέχρι το τελικό πρακτικό να είναι πλήρως ανασυνθέσιμη.
Η αναβάθμιση του Εθνικού Ποινικού Μητρώου τέθηκε σε λειτουργία στις 11 Μαΐου 2026. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει περισσότερες αυτοματοποιήσεις, βελτίωση της ποιότητας των δεδομένων και διαλειτουργικότητα με εθνικά μητρώα και ευρωπαϊκά συστήματα, μεταξύ των οποίων το ECRIS. Η διαλειτουργικότητα αποτελεί ισχυρό εργαλείο διοικητικής αποτελεσματικότητας, αλλά ταυτόχρονα μεταβάλλει την αρχιτεκτονική κινδύνου. Η πληθώρα των διασυνδεδεμένων πληροφοριακών συστημάτων υποδηλώνει τη σημαντικότητα του αυστηρού καθορισμού των χρηστών που έχουν την άδεια αναζήτησης, με ποια νομική βάση, για ποιον σκοπό και με ποια καταγεγραμμένη πρόσβαση.
Η αρχή της ελάχιστης αναγκαίας πρόσβασης αποτελεί δομικό χαρακτηριστικό και όχι μεταγενέστερη προσθήκη. Δικαστές, εισαγγελείς, γραμματείς, δικηγόροι, τεχνικοί διαχειριστές και εξωτερικοί ανάδοχοι δεν διαθέτουν αδιαφοροποίητη πρόσβαση. Η πληροφοριακή εξουσία κατακερματίζεται βάσει αρμοδιότητας, υπόθεσης και πραγματικής υπηρεσιακής ανάγκης. Η προνομιακή πρόσβαση των διαχειριστών συστημάτων απαιτεί αυστηρότερη επιτήρηση, επειδή ο σοβαρότερος κίνδυνος για μι9α κρίσιμη πληροφοριακή υποδομή δεν προέρχεται πάντοτε από τον εξωτερικό κυβερνοεπιτιθέμενο.
Το υπουργείο Δικαιοσύνης αναγνωρίζει ελλείψεις προσωπικού με εξειδικευμένες ψηφιακές και διοικητικές δεξιότητες, ανομοιογενή αξιοποίηση των πληροφοριακών συστημάτων μεταξύ δικαστικών υπηρεσιών και κίνδυνο ενίσχυσης των ψηφιακών ανισοτήτων μεταξύ περιφερειακών δικαστικών μονάδων. Χρειάζεται ανθρώπινο κεφάλαιο, ικανό να αντιλαμβάνεται την πληροφοριακή ασφάλεια, την προστασία δεδομένων και την αποδεικτική ακεραιότητα ως οργανικό τμήμα της δικαστικής λειτουργίας. Δημιουργείται πληροφοριακή υποδομή εξαιρετικής θεσμικής αξίας. Χρειάζονται ισχυρές εγγυήσεις ψηφιακής κυριαρχίας, κυβερνοανθεκτικότητας, αποδεικτικής ακεραιότητας και ελέγχου πρόσβασης. Το ψηφιακό κράτος δεν δικαιούται να αντιμετωπίσει τη Δικαιοσύνη σαν ακόμα μία ηλεκτρονική δημόσια υπηρεσία. Η ταχύτητα αποτελεί αναγκαίο χαρακτηριστικό της Δικαιοσύνης, αλλά με ψηφιακή θωράκιση.
Η μεγάλη επιτυχία του ψηφιακού κράτους δεν θα μετρηθεί από τον όγκο των αρχείων που ψηφιοποιήθηκαν ούτε από την ταχύτητα με την οποία η Δικαιοσύνη πέρασε από το αναλογικό γραπτό στα ψηφιακά δεδομένα. Κρίνεται από την ικανότητά του να εγγυηθεί την ψηφιακή αλήθεια μέσω της τεχνικής ασφάλειας, διασφαλίζοντας ότι κάθε έγγραφο, κατάθεση, πρακτικό και αποδεικτικό στοιχείο παραμένει αυθεντικό, αναλλοίωτο και πλήρως ιχνηλάσιμο σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής του. Στη νέα εποχή της Δικαιοσύνης, η κυβερνοασφάλεια παύει να αποτελεί τεχνική υποχρέωση και μετατρέπεται σε θεμελιώδη εγγύηση του κράτους δικαίου. Η ακεραιότητα της δικαστικής πληροφορίας ταυτίζεται με την ακεραιότητα της ίδιας της θεσμικής μνήμης. Ένα πραγματικά ώριμο ψηφιακό κράτος δεν αρκεί να θυμάται, οφείλει να μπορεί να αποδεικνύει ότι αυτό που θυμάται είναι ακριβώς αυτό που συνέβη.
