Μ. Ζαμπάρας στο “Π”: Θεσμική κρίση, κοινωνική ασφυξία και το καθήκον της προοδευτικής συσπείρωσης
Του
ΜΙΛΤΟΥ ΖΑΜΠΑΡΑ
Βουλευτή ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ Αιτωλοακαρνανίας
Ζούμε σε μια περίοδο βαθιάς θεσμικής κρίσης, όχι ως μια αφηρημένη έννοια πολιτικής ανάλυσης αλλά ως καθημερινή εμπειρία των πολιτών. Η Δικαιοσύνη αμφισβητείται, η Βουλή απαξιώνεται, οι ανεξάρτητες αρχές υπονομεύονται, η ενημέρωση χειραγωγείται και η δημόσια διοίκηση λειτουργεί όλο και περισσότερο ως μηχανισμός εξυπηρέτησης συμφερόντων και όχι ως θεματοφύλακας του δημόσιου συμφέροντος.
Η κρίση αυτή δεν είναι τυχαία. Είναι αποτέλεσμα συνειδητών πολιτικών επιλογών. Όταν η εξουσία αντιλαμβάνεται τους θεσμούς ως εμπόδιο και όχι ως εγγύηση της δημοκρατίας, τότε επιλέγει να τους αποδυναμώνει. Όταν η διαφάνεια θεωρείται απειλή και ο έλεγχος ενόχληση, τότε η θεσμική εκτροπή μετατρέπεται σε κανονικότητα.
Και σε αυτό το περιβάλλον, η κοινωνία πληρώνει το τίμημα. Όχι μόνο με οικονομικούς όρους, αλλά κυρίως με όρους αξιοπρέπειας και εμπιστοσύνης. Οι πολίτες αισθάνονται ότι δεν έχουν φωνή, ότι δεν υπάρχει ισονομία, ότι οι κανόνες δεν ισχύουν για όλους. Και τότε η απογοήτευση γίνεται κυνισμός, η αποχή γίνεται στάση ζωής και ο αυταρχισμός βρίσκει πρόσφορο έδαφος.
Απέναντι σε αυτήν την κατάσταση, η απάντηση δεν μπορεί να είναι ούτε ο κατακερματισμός ούτε η αυτάρεσκη πολιτική καθαρότητα. Δεν μπορεί να είναι οι μικροκομματικοί υπολογισμοί ούτε η αναμονή της «φυσικής φθοράς» της εξουσίας. Η Ιστορία έχει δείξει ότι, όταν οι προοδευτικές δυνάμεις δεν συσπειρώνονται, το κενό δεν μένει ποτέ κενό. Το καταλαμβάνει η συντήρηση, ο αυταρχισμός και, συχνά, η Ακροδεξιά.
Η συσπείρωση των προοδευτικών δυνάμεων δεν είναι επιλογή τακτικής. Είναι πολιτικό και ιστορικό καθήκον. Δεν προκύπτει από αριθμητικές συγκολλήσεις, αλλά από μια κοινή συμφωνία αρχών: Δημοκρατία χωρίς αστερίσκους, κράτος δικαίου χωρίς εξαιρέσεις, κοινωνική δικαιοσύνη χωρίς προνόμια, ανάπτυξη με κανόνες και σεβασμό στον άνθρωπο και στο περιβάλλον.
Ταυτόχρονα, η προοδευτική απάντηση δεν μπορεί να είναι αμυντική, τεχνοκρατική ή φοβική. Δεν μπορεί να κρύβεται πίσω από γενικόλογες διακηρύξεις και ίσες αποστάσεις. Χρειάζεται καθαρός πολιτικός λόγος. Λόγος που να κατονομάζει το πρόβλημα και να δείχνει υπεύθυνους.
Το παράδειγμα του Ζοχράν Μαμντάνι στις Ηνωμένες Πολιτείες δείχνει ακριβώς αυτό, ότι η κοινωνική πλειοψηφία δεν πείθεται με μισόλογα. Πείθεται όταν η πολιτική μιλά καθαρά για το ενοίκιο, για τον μισθό, για τη δημόσια υγεία, για τις μεταφορές, για την αξιοπρέπεια. Όταν λέει χωρίς περιστροφές ότι η πολιτική οφείλει να συγκρουστεί με τα ισχυρά συμφέροντα για να βελτιωθούν οι όροι ζωής των πολλών.
Αυτός ο λόγος δεν είναι λαϊκισμός. Είναι πολιτική ειλικρίνεια. Είναι η συνειδητή επιλογή να μιλήσεις τη γλώσσα της κοινωνίας και όχι τη διάλεκτο των ελίτ. Να πεις ότι η Δημοκρατία κρίνεται στο αν ο πολίτης μπορεί να ζήσει καλύτερα αύριο από ό,τι σήμερα.
Η συσπείρωση των προοδευτικών δυνάμεων αποκτά, έτσι, ουσιαστικό περιεχόμενο. Δεν είναι άθροισμα κομματικών ποσοστών. Είναι κοινή δέσμευση για:
• αξιοπρεπείς μισθούς και συλλογικές συμβάσεις,
• προσιτή στέγη και προστασία της πρώτης κατοικίας,
• ισχυρό δημόσιο σύστημα υγείας και παιδείας,
• θεσμούς που να ελέγχουν την εξουσία και όχι να την υπηρετούν.
Και για να υπάρξει αυτή η συσπείρωση χρειάζεται πολιτικό θάρρος. Να ειπωθούν αλήθειες που ενοχλούν. Να συγκρουστείς με κατεστημένες αντιλήψεις και συμφέροντα. Να μη φοβηθείς τη λέξη «σύγκρουση», όταν αυτή αφορά τη σύγκρουση με την αδικία.
Δεν ζητείται απόλυτη ομοιομορφία. Ζητείται η συνείδηση του κοινού διακυβεύματος. Ότι η μάχη δεν είναι απλώς για την κυβερνητική εναλλαγή αλλά για την ίδια τη λειτουργία της Δημοκρατίας. Ότι χωρίς ισχυρούς θεσμούς καμία κοινωνική πολιτική δεν αντέχει στον χρόνο. Και χωρίς κοινωνική δικαιοσύνη οι θεσμοί μετατρέπονται σε κέλυφος χωρίς περιεχόμενο.
Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, απαιτείται μια προοδευτική απάντηση που να εμπνέει, να ενώνει και να κινητοποιεί. Μια απάντηση που να λέει καθαρά ότι η Δημοκρατία δεν είναι δεδομένη, ότι κατακτιέται και υπερασπίζεται καθημερινά. Και ότι, απέναντι στη φθορά των θεσμών, η κοινωνία δεν έχει την πολυτέλεια της σιωπής.
Η συσπείρωση των προοδευτικών δυνάμεων είναι η αναγκαία συνθήκη για να ξαναδοθεί νόημα στην πολιτική. Για να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη. Για να ξαναγίνει η πολιτική υπόθεση της κοινωνίας και όχι προνόμιο των λίγων. Και αυτό δεν είναι απλώς μια στρατηγική επιλογή. Είναι το στοίχημα της εποχής μας.
Θα τολμήσουμε;
