Ιωάννης Σαρακιώτης: Η «απομονωμένη» Τουρκία συγκροτεί συμμαχίες, με την Ελλάδα σε ρόλο θεατή
Του
ΙΩΑΝΝΗ ΑΘ. ΣΑΡΑΚΙΩΤΗ
Ανεξάρτητου Βουλευτή Φθιώτιδας, Δικηγόρου
Όταν ο Samuel Huntington, στο περιώνυμο βιβλίο του «Η Σύγκρουση των Πολιτισμών», κατέτασσε την Τουρκία, τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν μεταξύ των βασικών ανταγωνιστών για την ανάληψη ηγετικής θέσης στον μουσουλμανικό κόσμο, προφανώς δεν μπόρεσε να προβλέψει ότι, μετά από περίπου τρεις δεκαετίες, τα εν λόγω κράτη θα συγκροτούσαν συμμαχία με πρόβλεψη αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής. Η δυνητική αντιπαλότητα έδωσε τη θέση της στη στρατηγική συνεργασία μέσω της Συμφωνίας της Μέκκας, η οποία ανακοινώθηκε προ ολίγων ημερών. Το γεωπολιτικό δυναμικό της συμμαχίας είναι αναμφισβήτητο, καθώς υπηρετούνται βασικές προϋποθέσεις, οι οποίες εξασφαλίζουν αμοιβαία στρατηγική δέσμευση.
Πρώτον, πρόκειται για τρεις δρώντες αξιοσημείωτα ισχυρούς, με τον καθέναν να διαθέτει συγκριτικά πλεονεκτήματα, τα οποία δεν προσφέρονται από τους άλλους δύο και ως εκ τούτου κρίνονται συμπληρωματικά. Το Πακιστάν αποτελεί την πυρηνική δύναμη της συμμαχίας και για την ακρίβεια συνιστά τη μοναδική μουσουλμανική χώρα με τη συγκεκριμένη δυνατότητα. Η Σαουδική Αραβία διαθέτει τεράστιους οικονομικούς πόρους, όπως προκύπτουν από τον πρωταγωνιστικό ρόλο της στην παγκόσμια πετρελαιοκεντρική οικονομία. Η Τουρκία αποτελεί τη γέφυρα συνεννόησης με τα κέντρα ισχύος της Δύσης, με εδραιωμένες δυνατότητες και σε επίπεδο πολιτιστικής διπλωματίας, ενώ η αμυντική βιομηχανία της έχει σημειώσει άλματα –μεταξύ άλλων– στον τομέα των βαλλιστικών πυραύλων, με ό,τι αυτό σημαίνει στο πλαίσιο συμμαχίας με κράτος το οποίο συνιστά αναγνωρισμένη πυρηνική δύναμη.
Δεύτερον, η Άγκυρα, το Ριάντ και το Ισλαμαμπάντ παρουσιάζουν μια σειρά συγκλινόντων συμφερόντων και ομοθυμίας όσον αφορά τις απειλές εναντίον των συμφερόντων τους. Το Πακιστάν εξαρχής τέθηκε εκτός του σχεδιασμού του IMEC, ενός δικτύου υποδομών και στρατηγικών συνεργασιών που διασυνδέει τον προαιώνιο εχθρό του, την Ινδία, με τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη. Η Τουρκία, επίσης, συναντά σημαντικά εμπόδια ένταξής της στο αμερικανοκίνητο σχέδιο, καθώς σε αυτό πρωταγωνιστεί το Ισραήλ, με το οποίο έχει διακόψει κάθε στρατηγικό δεσμό. Τέλος, η Σαουδική Αραβία αποτελεί σημαντικό κρίκο του IMEC, με την προϋπόθεση ωστόσο της υλοποίησης των Συμφωνιών του Αβραάμ, προοπτική που συναντά ιδιαίτερες δυσκολίες σε μια γεωπολιτική συγκυρία που το σαουδαραβικό καθεστώς έχει τεράστια ανάγκη διπλωματικών και στρατιωτικών στηριγμάτων.
Τρίτον, τα τρία μέρη ευθυγραμμίζουν τη στρατηγική τους με το διεθνές συγκείμενο. Δεδομένου, δηλαδή, ότι βαθαίνει το ρήγμα μεταξύ του Ιράν και των υπολοίπων κρατών του Κόλπου, καθώς και μεταξύ του Ιράν και των Ισραήλ και ΗΠΑ, η σημασία της Τουρκίας, του Πακιστάν και της Σαουδικής Αραβίας καθίσταται ακόμη σημαντικότερη για τα διεθνή κέντρα ισχύος. Με άλλα λόγια, η ανάγκη επίτευξης νίκης εις βάρος της Τεχεράνης εξαναγκάζει την Ουάσινγκτον όχι μόνο να μην αντιδράσει αλλά και να υποστηρίξει –έστω εμμέσως– τη Συμφωνία της Μέκκας. Παράλληλα, τα τρία σουνιτικά κράτη ικανοποιούν το εσωτερικό ακροατήριό τους, το οποίο είναι παγίως εχθρικό προς το σιιτικό Ιράν και συνεπώς η συμμαχία τοποθετείται και στο πλαίσιο της ενδομουσουλμανικής δογματικής αντιπαράθεσης στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.
Ενώπιον των ως άνω εξελίξεων, τι προτάσσει η Ελλάδα του κ. Μητσοτάκη; Μια δειλή προσέγγιση της Ινδίας, παρά το γεγονός ότι το Δελχί έχει δείξει επανειλημμένως ότι είναι θετικό σε μια στρατηγική σχέση, μια κατευναστική στάση έναντι της Τουρκίας, με αλλεπάλληλους κύκλους διερευνητικών συνομιλιών εν μέσω τουρκικών προκλήσεων, και την αποστολή συστοιχίας Patriot στη Σαουδική Αραβία από το 2021, άνευ όρων και προϋποθέσεων. Η δυναμική των διπλωματικών διεργασιών δε συγχωρεί τη θερινή ραστώνη, στην οποία έχει υποπέσει η κυβέρνηση της ΝΔ, τη στιγμή που φίλοι και εχθροί στον γεωπολιτικό περίγυρο της πατρίδας μας αυξάνουν τη στρατηγική αλληλεξάρτησή τους προκειμένου να ανταποκριθούν στη διευρυνόμενη διακρατική αστάθεια. Στην εξωτερική πολιτική, ό,τι κερδίζεται με δεκαετίες προσπαθειών μπορεί άμεσα να εξαϋλωθεί εξαιτίας της απουσίας βούλησης και μακρόπνοου στρατηγικού σχεδιασμού. Η αποδόμηση του αφηγήματος της κυβέρνησης Μητσοτάκη περί «απομονωμένης Τουρκίας» αποδεικνύει του λόγου το αληθές.
