Έρχεται το αυστραλιανό μοντέλο στα social media;
Η ελληνική κυβέρνηση φαίνεται έτοιμη να ακολουθήσει το παράδειγμα της Αυστραλίας, υιοθετώντας πολιτικές που στοχεύουν στον περιορισμό της πρόσβασης των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Το μέτρο αυτό προωθείται με την πρόθεση να προστατευθούν τα παιδιά από τους κινδύνους του διαδικτύου. Ωστόσο, εγείρει σοβαρά ερωτήματα τόσο για την πραγματική του αποτελεσματικότητα όσο και για τις πιθανές παράπλευρες επιπτώσεις του.
Η λογική των «network effects»
Η βασική ιδέα πίσω από τη ρύθμιση στηρίζεται στα λεγόμενα «network effects» των πλατφορμών. Πρόκειται για το φαινόμενο κατά το οποίο όσο περισσότεροι συμμετέχουν τόσο πιο αναγκαία γίνεται η συμμετοχή για όλους.
Αν η Πολιτεία κατάφερνε να μειώσει σημαντικά το ποσοστό των ανήλικων χρηστών που μπορούν να έχουν εύκολα πρόσβαση, θεωρητικά, αυτό θα μπορούσε να μειώσει και την «ψυχολογική» πίεση που ωθεί τους υπόλοιπους να το χρησιμοποιήσουν. Αυτό από μόνο του θα ήταν ένα σημαντικό κέρδος για την ψυχική υγεία των νέων.
Δεν έχει σημασία το πόσοι θα καταφέρουν να προσπεράσουν το κλείδωμα που θα επιβάλει η Πολιτεία σε συνεργασία με τις πλατφόρμες, αλλά το αν, τελικά, εκείνοι που δεν θα καταφέρουν να αποκτήσουν πρόσβαση θα είναι τόσοι ώστε να αναστείλουν την αποτελεσματικότητα του «network effect».
Κίνδυνοι και παράπλευρες απώλειες
Όμως, όπως δείχνει η εμπειρία στην Αυστραλία, τέτοια μέτρα δεν είναι απρόσβλητα από κινδύνους. Απάτη και ασφάλεια δεδομένων: Η υποχρέωση υποβολής προσωπικών εγγράφων ταυτότητας για την επιβεβαίωση ηλικίας μπορεί να δημιουργήσει νέους δρόμους για ηλεκτρονικές απάτες.
Η κανονικοποίηση αυτής της διαδικασίας κάνει πιο εύκολο για τους επιτήδειους να προσποιηθούν επίσημες αρχές και να αποσπάσουν ευαίσθητα δεδομένα όχι μόνο από παιδιά αλλά και από ευάλωτους ή ηλικιωμένους πολίτες.
Οι οικονομικές απώλειες και η απώλεια εμπιστοσύνης στο ψηφιακό περιβάλλον θα μπορούσαν να είναι τεράστιες.
Στροφή σε περιθωριακά δίκτυα: Υπάρχει ο κίνδυνος ένα μικρό ποσοστό παιδιών να στραφεί προς παράλληλα ή περιθωριακά διαδικτυακά δίκτυα. Αυτά είναι πιο δύσκολα ανιχνεύσιμα και, ως εκ τούτου, εν δυνάμει πιο επικίνδυνα. Εκεί, η έκθεση σε ακραίο ή παραβατικό περιεχόμενο μπορεί να συμβεί γρηγορότερα και χωρίς την παραμικρή εποπτεία.
Προς μια ολοκληρωμένη λύση
Η πρόκληση για την ελληνική κυβέρνηση δεν είναι απλώς να περιορίσει την πρόσβαση των ανηλίκων, αλλά να το πετύχει χωρίς να υπονομεύσει την ασφάλεια και την ιδιωτικότητα όλων των πολιτών.
Η λύση βρίσκεται σε μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση, που δεν θα βασίζεται μόνο στην τεχνική επιβολή.
Η ενίσχυση της ψηφιακής παιδείας (τόσο για τα παιδιά όσο και για τους γονείς) και η ουσιαστική συνεργασία με τις ίδιες τις πλατφόρμες είναι μονόδρομος, ώστε η προστασία να γίνει αποτελεσματική και όχι απλώς μια γραφειοκρατική υποχρέωση.
