Χ. Τσιόκας στο “Π”: Χρειάζονται καθαρές αποφάσεις στα εκλογικά σενάρια
Του
ΧΑΡΗ ΤΣΙΟΚΑ
πρώην Βουλευτή, Πολιτικού Στελέχους
Τα σενάρια για πρόωρες κάλπες και κυβερνήσεις ειδικού σκοπού δεν απαντούν στην κρίση. Στοχεύουν στη διατήρηση της ίδιας πολιτικής, μετατοπίζοντας τη συζήτηση από τα προγράμματα στα πρόσωπα.
Η εικονική ανανέωση
Στην πολιτική ατζέντα επανέρχεται το ζήτημα της «ανανέωσης». Όχι όμως ως αλλαγή πολιτικής, αλλά ως εναλλαγή προσώπων μέσω εκλογών.
Πρόκειται για μια εικονική αντιπαράθεση. Αποσυνδέει τα πρόσωπα από τις πολιτικές που υπηρετούν και αποπροσανατολίζει τη συζήτηση.
Η δημόσια συζήτηση περιορίζεται στην πιθανή αλλαγή πρωθυπουργού ή υπουργών της ΝΔ. Έτσι, μένει στο απυρόβλητο το βασικό ζήτημα: Το ίδιο το νεοφιλελεύθερο πρόγραμμα και οι πολιτικοί του εκφραστές.
Η ανανέωση, όμως, δεν μπορεί να αφορά μόνο πρόσωπα. Οφείλει να απαντά στις κοινωνικές και παραγωγικές ανάγκες. Με αυτό το κριτήριο πρέπει να κρίνονται και όσοι καλούνται να κυβερνήσουν.
Η κρίση και τα σενάρια των εκλογών
Η συγκυρία χαρακτηρίζεται από γεωπολιτικές αναταράξεις και ταχύτατες τεχνολογικές εξελίξεις. Την ίδια στιγμή, το κυρίαρχο μοντέλο διευρύνει τις ανισότητες, αποδυναμώνει την παραγωγή και ερημώνει την περιφέρεια.
Το δημογραφικό πρόβλημα και η φυγή των νέων αποτελούν σαφή προειδοποίηση.
Παράλληλα, βασικά κοινωνικά αγαθά –υγεία, παιδεία, ασφάλιση, υποδομές– υποχωρούν. Το κράτος γίνεται λιγότερο προσβάσιμο για τους πολλούς, πιο ευνοϊκό για τους λίγους και πιο κατασταλτικό για την κοινωνία.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αναπτύσσονται συγκεκριμένα εκλογικά σενάρια.
Σενάριο πρώτο: Εκλογές για σταθερότητα
Ένα τμήμα των συστημικών κέντρων αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο αιφνιδιαστικής προσφυγής στις κάλπες, επικαλούμενο και τις διεθνείς εξελίξεις.
Στόχος είναι η μετατόπιση της συζήτησης από την ανάγκη αλλαγής πολιτικής στο ζήτημα της σταθερότητας.
Οι επαναληπτικές εκλογές προβάλλονται ως λύση, μέχρι να προκύψει μονοκομματική αυτοδυναμία.
Δεν είναι τυχαίο ότι αυτό το σενάριο προωθείται από όσους ωφελούνται από την υπάρχουσα πολιτική. Η ουσιαστική αντιπαράθεση προγραμμάτων αποφεύγεται.
Όταν δεν υπάρχουν διακριτές προτάσεις, μειώνεται και η συμμετοχή των πολιτών. Και αυτό τελικά ενισχύει το υπάρχον σύστημα.
Η ανανέωση, σε αυτήν την εκδοχή, περιορίζεται σε μια απλή επικαιροποίηση της λαϊκής εντολής. Συνοδεύεται μάλιστα από το επιχείρημα ότι θα ενισχυθεί και το δεύτερο κόμμα – μια λογική που αφορά κυρίως εσωτερικές ισορροπίες.
Σενάριο δεύτερο: Κυβερνήσεις ειδικού σκοπού
Το δεύτερο σενάριο αφορά την επόμενη ημέρα μιας εκλογικής αναμέτρησης χωρίς αυτοδυναμία.
Εδώ, η ανανέωση μεταφράζεται σε κυβερνήσεις ειδικού σκοπού, οι οποίες παρουσιάζονται ως λύσεις σταθερότητας.
Στην πράξη, πρόκειται για μια μορφή συγκυβέρνησης –άμεση ή έμμεση– με τη στήριξη της ΝΔ. Στόχος παραμένει η συνέχιση της ίδιας πολιτικής.
Η αυξανόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια επιχειρείται, έτσι, να εκτονωθεί, χωρίς ουσιαστική αλλαγή κατεύθυνσης.
Τα σενάρια αυτά αλλοιώνουν τον χαρακτήρα των εκλογών. Υπονομεύουν μια βασική κατάκτηση της μεταπολίτευσης: Την αντιπαράθεση διαφορετικών προγραμμάτων και τη δυνατότητα του πολίτη να λειτουργεί ως ενεργός ρυθμιστής.
Η πρόκληση για τον προοδευτικό χώρο
Σε αυτό το τοπίο, η ευθύνη του προοδευτικού χώρου είναι κρίσιμη.
Η υψηλή αποχή –που πλέον ξεπερνά το 60%– δεν μπορεί να ανατραπεί χωρίς μια σαφή, αξιόπιστη εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης.
Η ανανέωση αποκτά νόημα μόνο όταν συνδέεται με ένα συγκεκριμένο σχέδιο για την κοινωνία, την παραγωγή και τη χώρα.
Τα πρόσωπα πρέπει να κρίνονται από τη συμβολή τους σε αυτό το σχέδιο και όχι ως άφθαρτες επιλογές χωρίς περιεχόμενο.
Η πολιτική χρειάζεται να επιστρέψει ως εργαλείο λύσεων στα χέρια της κοινωνίας.
Στις εκλογές που έρχονται, καθίσταται ζήτημα δημοκρατίας η ενίσχυση μιας πρότασης που θα αποτρέπει τη συνέχιση της ίδιας πολιτικής μέσα από σχήματα διακυβέρνησης κάθε μορφής.
Η ανάγκη είναι σαφής: Αλλαγή του κοινωνικού και παραγωγικού μοντέλου, με πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική.
