Υγεία… μόνο
Ευχή είναι, σου λέει, πες την. Δεν κοστίζει τίποτα. Αντιθέτως, δημιουργεί μια θετική ατμόσφαιρα. Ακόμα και αν είναι τυπική –και, κυρίως, ακούγεται (ούτε τα προσχήματα, δηλαδή)–, εκείνη έχει την τάση να ζεσταίνει τις καρδιές. Να τις κάνει να χαμογελάνε. Για μία στιγμή. Έστω.
Με την επανάληψη, άλλωστε, εμπεδώνεται. Πόση ανακούφιση (σαν ξόρκι) είχε εκείνο το… «Με υγεία!», που είπαμε και ξαναείπαμε από την περίοδο της Covid-19 και μετά. Γιατί ένα κουσούρι (από τα πολλά) που άφησε η πανδημία είναι η ανασφάλεια. Όχι η οικονομική, ούτε η επαγγελματική (σ’ αυτές είχαμε κάνει μεταπτυχιακό, από την περίοδο της κρίσης), ιδίως, όμως, σε ό,τι αφορά τη σωματική αλλά και την ψυχική κατάσταση.
Γι’ αυτό εκείνο το «καλή χρονιά, με υγεία» ηχούσε σαν… φτερούγισμα αγγέλων στα ταλαιπωρημένα και… πληγωμένα από τα λαστιχάκια της μάσκας αυτιά μας, την οποία μόνο που δεν… είχαμε καταπιεί από τη μονιμότητα της χρήσης.
Στη συνέχεια, βέβαια, το πήγαμε πιο πάνω, γιατί η πρόθεση «με» δεν μας ικανοποιούσε, προβιβάζοντάς την σε επίρρημα και μάλιστα του αποκλεισμού: μόνο.
«Μόνο υγεία!», λοιπόν, γιατί τι άλλο έχει σημασία, εδώ που τα λέμε; Ή, για να δικαιολογήσουμε και την έννοια του αποκλεισμού / περιορισμού –που, τελικά, πηγαίνει ασορτί με την περίοδο που ζήσαμε–, χωρίς υγεία, τα υπόλοιπα δεν έχουν αξία.
Και κάπως έτσι σκουντήσαμε τα χρόνια που ακολούθησαν. Κοιτώντας εκείνη την εποχή λες και έχουν περάσει δεκαετίες, αλλά τα απότοκά της τα κουβαλάμε (και θα τα κουβαλάμε εσαεί), και ας μην το καταλαβαίνουμε.
Γεγονός είναι ότι μοιάζει σαν να έχουν περάσει δεκαετίες. Αυτό σου κάνει η εποχή που ζούμε. Σε πάει διαδοχικά στην επόμενη πίστα. Δεν έχεις χρόνο όχι να κάνεις έναν κάποιον απολογισμό, αλλά ούτε και να σκεφτείς. Καλείσαι απλώς να αντεπεξέλθεις. Μόνο…
Οι… κρίσεις της ζωής μας
Γιατί την πανδημία, πριν καλά καλά ολοκληρώσει τον κύκλο της, τη διαδέχτηκε ο πόλεμος στην Ουκρανία, που προκάλεσε μια άλλη παγκόσμια κρίση, την επισιτιστική. Και όχι μόνο…
Ο πόλεμος στον σιτοβολώνα, με μεγάλες εξαγωγές σε σιτάρι και ηλιέλαιο, προκάλεσε παγκόσμια αύξηση τιμών, επηρέασε, όπως είναι φυσικό, περισσότερο τις φτωχότερες χώρες, ενώ διαταράχθηκαν το διεθνές εμπόριο και οι εφοδιαστικές αλυσίδες.
Παράλληλα, η Ευρώπη βίωσε εκτίναξη των τιμών ενέργειας. Η ενεργειακή κρίση επιβάρυνε και επιβαρύνει νοικοκυριά και επιχειρήσεις και προκαλεί αναταραχές…
Ο πόλεμος στην Ουκρανία κατέδειξε ότι δεν πρόκειται για μια τοπική σύγκρουση, αλλά επηρεάζει τους διεθνείς παίκτες, με αποτέλεσμα την ανάγκη για αύξηση των αμυντικών δαπανών, την αναθεώρηση των συμμαχιών και, φυσικά, την αυξανόμενη ένταση στην παγκόσμια σκακιέρα.
Είχε, όμως, και κοινωνικό αντίκτυπο, με πρώτο το Προσφυγικό, καθώς δημιουργήθηκε ένα τεράστιο κύμα προς τις γειτονικές χώρες και την Ευρώπη, ενώ και η Ουκρανία βίωσε μια ανθρωπιστική κρίση, με καταστροφές, απώλειες ζωών και τεράστιες ανάγκες για βοήθεια.
Αυτήν τη σύρραξη, που φαίνεται ότι… ολοκληρώνεται, η Ευρώπη την παρακολουθεί με αμηχανία. Πούτιν και Τραμπ ξαναγράφουν την Ιστορία, σχεδιάζοντας τον νέο γεωπολιτικό χάρτη. Χωρίς εκείνη, αλλά ως θεατής, που έχει να αντιμετωπίσει τα… θέματά της: Ότι δεν μπορεί να αμυνθεί μόνη της, ότι χάνει τη βιομηχανική της ισχύ και, φυσικά, ότι δεν συμμετέχει στις αποφάσεις, που καθορίζουν, όμως, το δικό της μέλλον.
Από το 2022, η πανδημία έδωσε τη σκυτάλη στους επόμενους φόβους των ανθρώπων του πλανήτη.
Μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία (Φεβρουάριος 2022), ξεκίνησε ο πόλεμος Ισραήλ – Χαμάς (Οκτώβριος 2023), μετά την επίθεση της δεύτερης, που εξελίχθηκε σε ολοκληρωτικό πόλεμο στη Λωρίδα της Γάζας και στη Δυτική Όχθη. Κλιμάκωση αυτής της σύγκρουσης ήταν η εισβολή του Ισραήλ στον Νότιο Λίβανο, με ανταλλαγή πυρών, που συνεχίστηκαν το 2025, η οποία είχε, όμως, ως συνέπεια, την ίδια χρονιά, την άμεση σύγκρουση Ιράν – Ισραήλ, με απευθείας αεροπορικές επιθέσεις και πυραυλικές ανταλλαγές μεταξύ των δύο χωρών, ανεβάζοντας την ένταση στη Μέση Ανατολή.
Κατά το ίδιο διάστημα σημειώθηκαν μια σειρά εμφυλίων πολέμων και ανθρωπιστικών κρίσεων. Εμφύλιος πόλεμος στο Σουδάν (τον Απρίλιο του 2023), εμφύλιος πόλεμος στη Μιανμάρ (μετά το πραξικόπημα του 2021), κρίση στην Αϊτή.
Μετά από χρόνια σχετικής ύφεσης, νέες συγκρούσεις και σημαντικές αλλαγές σημειώθηκαν στη Συρία από τα τέλη του 2024 έως τα μέσα του 2025.
Παρά τις προσπάθειες για εκεχειρία, η δράση των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα και οι αεροπορικές επιδρομές εναντίον τους διατηρούν την Υεμένη σε εμπόλεμη κατάσταση.
Στις σημαντικές εστίες για το 2025 περιλαμβάνονται οι συνεχιζόμενες επιθέσεις από ισλαμιστικές οργανώσεις στη ζώνη του Σαχέλ (Μάλι, Μπουρκίνα Φάσο Νιγηρίας), αλλά και η σύγκρουση μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν.
Ο κόσμος γίνεται όλο και λιγότερο ειρηνικός, Συνολικά, το 2025, ο αριθμός των χωρών που εμπλέκονται σε κάποια μορφή ένοπλης σύρραξης παραμένει σε επίπεδα ρεκόρ για τη σύγχρονη εποχή.
Ο χάρτης της ειρήνης
Σύμφωνα με το Global Peace Index (κορυφαία διεθνής μέτρηση της παγκόσμιας ειρήνης), η μέση βαθμολογία των χωρών (κατατάσσει 163 χώρες και περιοχές) έχει επιδεινωθεί και το χάσμα ανάμεσα στις πιο ειρηνικές και στις λιγότερο ειρηνικές κοινωνίες διευρύνεται σταθερά.
Το 2025, μάλιστα, καταγράφηκε ως η χειρότερη χρονιά από την έναρξη του δείκτη, το 2008, με μέση επιδείνωση 0,36% σε παγκόσμιο επίπεδο.
Στην κορυφή της λίστας παραμένει η Ισλανδία, που για 17η χρονιά αποτελεί το διεθνές πρότυπο ειρήνης και σταθερότητας. Ακολουθούν η Ιρλανδία και η Νέα Ζηλανδία.
Στον αντίποδα, η Ρωσία καταγράφεται για πρώτη φορά ως η λιγότερο ειρηνική χώρα του πλανήτη, με την Ουκρανία να βρίσκεται μία θέση πιο πάνω. Οι συνεχιζόμενοι πόλεμοι, η βία και η ανθρωπιστική κρίση σε περιοχές όπως το Σουδάν, η Συρία και η Υεμένη φωτίζουν τη σκληρή πραγματικότητα που αποτυπώνει ο δείκτης.
Τι γίνεται, όμως, με την Ελλάδα; Η χώρα μας κατατάσσεται φέτος στην 45η θέση παγκοσμίως με δείκτη 1,764, σημειώνοντας μικρή επιδείνωση σε σχέση με το 2024. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, βρίσκεται στην 26η θέση μεταξύ των χωρών της Δυτικής και Κεντρικής Ευρώπης. Η εικόνα χαρακτηρίζεται από σχετική σταθερότητα στο εσωτερικό, ωστόσο, η γεωπολιτική ένταση στο Αιγαίο, το υψηλό επίπεδο στρατιωτικών δαπανών και η εγγύτητα σε ζώνες αστάθειας (Βαλκάνια, Μέση Ανατολή) την κρατούν εκτός κορυφής.
Στη… γειτονιά μας, η Αλβανία βρίσκεται πιο πάνω από την Ελλάδα, στην 41η θέση, ενώ τα Σκόπια κατατάσσονται στην 50ή θέση. Η Σερβία εμφανίζεται χαμηλότερα, στην 91η θέση, αντανακλώντας τις συνεχιζόμενες εντάσεις στο Κόσοβο και τα υψηλά επίπεδα στρατιωτικοποίησης. Η Βουλγαρία, πάντως, τοποθετείται στην 29η θέση, αποτελώντας τη βαλκανική χώρα με την καλύτερη επίδοση φέτος.
Στον αντίποδα, η Τουρκία βρίσκεται πολύ χαμηλότερα, στην 146η θέση, κοντά στη ζώνη των λιγότερο ειρηνικών χωρών.
Από τη μια μεριά τα σκανδιναβικά πρότυπα και από την άλλη τα πεδία πολέμου στην Ανατολική Ευρώπη και τη Μέση Αμερική… Ένας βαθιά διχασμένος κόσμος…
Έλλη Μητακίδου
