Η επόμενη ημέρα των ΕΛΤΑ
Του
ΒΑΣΙΛΗ ΖΩΓΡΑΦΟΥ
Διευθύνοντος Συμβούλου της Vision Labs R&D Team,
Υποψήφιου Διδάκτορος Επιστήμης Πληροφορικής και Δεδομένων,
BSc (Hons).CS, MBA.IB, MSc.DS, PhD.C.
[email protected]
Η κυβέρνηση, στο όνομα του εξορθολογισμού, προχωρά στο σταδιακό κλείσιμο υποκαταστημάτων των ΕΛΤΑ, ακόμα και σε απομακρυσμένες περιοχές και νησιά, όπου αποτελούν το μοναδικό σημείο φυσικής επαφής του πολίτη με το κράτος. Το επιχείρημα είναι γνωστό, χαμηλή κίνηση, κόστος λειτουργίας, ανάγκη ψηφιακού μετασχηματισμού. Ωστόσο, η αλήθεια είναι πολύ πιο σύνθετη και πολιτικά αποκαλυπτικότερη. Αντί να σχεδιάσει μια ουσιαστική αναβάθμιση, η κυβέρνηση επιλέγει το πιο εύκολο και κοινωνικά επώδυνο μέτρο, το λουκέτο.
Τα ΕΛΤΑ δεν είναι απλώς ταχυδρομεία, είναι δομές κοινωνικής παρουσίας του κράτους. Στα χωριά, στα νησιά, στις ορεινές περιοχές, οι υποδομές του ΕΛΤΑ δεν μεταφέρουν απλώς γράμματα, αλλά κομίζουν θεσμική παρουσία. Όταν κλείνει το υποκατάστημα, το κράτος αποσύρεται από τον εν λόγω τόπο. Η αναδιαμόρφωση του δικτύου, η επένδυση σε τεχνολογική αναβάθμιση και η αναζήτηση νέων υπηρεσιών θα έπρεπε να ήταν η απάντηση και όχι ο αποστειρωμένος δρόμος της λογιστικής συρρίκνωσης.
Διαβάστε επίσης: Β. Ταλαμάγκας στο “Π”: Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, το παράδειγμα των ΕΛΤΑ και η διασάλευση της κοινωνικής συνοχής
Τα ΕΛΤΑ θα μπορούσαν να αποτελέσουν την πιο δυναμική ψηφιακή μεταρρύθμιση της χώρας. Με μια στοχευμένη τεχνική επένδυση, κάθε υποκατάστημα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως τοπικός πυρήνας δημόσιων και ιδιωτικών υπηρεσιών, ένας ψηφιακός επιχειρηματικός κόμβος (Hub) που μετασχηματίζεται ως σημείο σύζευξης υπηρεσιών, τεχνολογίας και ανθρώπινου δυναμικού, δημιουργώντας συνέργειες ανάμεσα σε δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς. Μέσα από την ενιαία πλατφόρμα του, θα μπορούσε να προσφέρει πρόσβαση σε καινοτόμα εργαλεία, δεδομένα και αγορές, επιτρέποντας στις επιχειρήσεις να αναπτυχθούν χωρίς γεωγραφικούς ή θεσμικούς περιορισμούς.
Το επιχειρησιακό μοντέλο ονομάζεται white label παροχή υπηρεσιών. Τα ΕΛΤΑ θα λειτουργούσαν ως ενιαία πύλη και τα συστήματα των παρόχων (ιδιωτικές και δημόσιες εταιρείες / οργανισμοί) θα επικοινωνούσαν μέσω κοινών ψηφιακών διαύλων. Τα υποκαταστήματα θα παρέμεναν δημόσια και θα λειτουργούσαν ως «κατάστημα μίας στάσης» (one stop shop), για κάθε ανάγκη. Η τεχνολογία υπάρχει, οι προδιαγραφές είναι ώριμες και το μοντέλο εφαρμόζεται ήδη σε ευρωπαϊκές χώρες, με εξαιρετικά αποτελέσματα. Στο ίδιο υποκατάστημα, ο πολίτης θα μπορούσε να πληρώνει κάθε τύπου λογαριασμούς, να διεξάγει όλες τις χρηματοοικονομικές συναλλαγές, να ενεργοποιεί συμβόλαια, να εκδίδει εισιτήρια, να χρησιμοποιεί ΚΕΠ πολλαπλών υπηρεσιών, να εκπαιδεύεται σε ψηφιακές δεξιότητες, να αγοράζει ασφάλειες, συνδρομές και άλλα πολλά, ανεξαρτήτως παρόχου και εταιρειών.
Η πολιτική βούληση και η στρατηγική αντίληψη απουσιάζει στην επένδυση του ψηφιακού εκσυγχρονισμού των ΕΛΤΑ και πρακτικά αποδυναμώνει τα τελευταία φυσικά σημεία του ψηφιακού κράτους που υποστηρίζει. Επικρατεί ο ίδιος αντιφατικός ψηφιακός συγκεντρωτισμός, που αναγνωρίζουμε καθολικά. Πλατφόρμες χωρίς υποδομή, έργα χωρίς διαλειτουργικότητα, εφαρμογές που μένουν κλειστές μέσα στα υπουργεία και ποτέ δεν επικοινωνούν μεταξύ τους.
Αντί να αξιοποιήσει τα ΕΛΤΑ ως δίκτυο ενιαίας εξυπηρέτησης, το Δημόσιο αφήνει τις ιδιωτικές εταιρείες να καλύψουν το κενό. Οι πολίτες στα νησιά και στα χωριά θα πρέπει να ταξιδεύουν χιλιόμετρα για να εξυπηρετηθούν ή να εξαρτώνται από ιδιωτικά καταστήματα εξουσιοδοτημένων συνεργατών. Η ψηφιακή Ελλάδα, έτσι όπως εφαρμόζεται, δεν ενώνει τη χώρα, τη διαμελίζει.
Η τεχνική λύση είναι απλή, αν υπάρχει πρόθεση. Με ένα cloud-first μοντέλο και ενιαία αρχιτεκτονική δεδομένων, τα ΕΛΤΑ θα μπορούσαν να γίνουν η ψηφιακή ραχοκοκαλιά της περιφέρειας. Η κάθε συναλλαγή θα μπορούσε να περνά από ασφαλές περιβάλλον, με πλήρη διαφάνεια και κοινά πρωτόκολλα πιστοποίησης. Με ενσωμάτωση ψηφιακής ταυτότητας (eID), ο πολίτης θα μπορούσε να υπογράφει συμβόλαια, να κάνει πληρωμές ή αιτήσεις Δημοσίου μέσω του δικτύου καταστημάτων των ΕΛΤΑ.
Η κυβέρνηση, όμως, δεν δείχνει να θέλει θεσμικές λύσεις, αλλά αναζητά τη βιτρίνα. Στη σύγχρονη ψηφιακή Ελλάδα, το κλείσιμο καταστημάτων θεωρείται εκσυγχρονισμός. Στην πράξη, πρόκειται για κρατική αυτοκατάργηση. Η χώρα που μιλά για ψηφιακή πρόοδο καταργεί το πιο ισχυρό δίκτυο φυσικής παρουσίας της.
Τα ΕΛΤΑ μπορούν να γίνουν πρότυπο δημόσιου ψηφιακού οικοσυστήματος. Με σωστό σχεδιασμό, εκπαίδευση προσωπικού και ενοποίηση υποδομών, το δίκτυο θα μπορούσε να αυτοχρηματοδοτείται, να εξυπηρετεί ιδιώτες παρόχους και να λειτουργεί ως η φυσική προέκταση του gov.gr.
Τα ΕΛΤΑ δεν πρέπει να συρρικνωθούν, αλλά να μετασχηματιστούν. Διαθέτουν συγκριτικό πλεονέκτημα και μπορούν να προσφέρουν το «απόλυτο» πρόσημο, που κανένας ιδιωτικός φορέας δεν μπορεί. Ένα δίκτυο εμπιστοσύνης, ουδετερότητας και καθολικής εξυπηρέτησης. Αντί να χαθεί, μπορεί να γίνει ο πυρήνας μιας πραγματικής ψηφιακής Ελλάδας που επανασυνδέει το κράτος με τον πολίτη.
Διαβάστε επίσης: Η ψηφιακή αναλγησία του ελληνικού κράτους και οι δυσλειτουργίες της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης
