Τα σούπερ μάρκετ «καταπίνουν» μικρομάγαζα, περίπτερα και… τουριστικά έσοδα
ΟΠΩΣ ΠΡΟΚΥΠΤΕΙ ΑΠΟ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
–Βούτυρο στο ψωμί τους, η αύξηση του τουριστικού ρεύματος τον Σεπτέμβριο
Ένα προς ένα, τα μικρομάγαζα, τα ψιλικατζίδικα που υπήρχαν παλιότερα στις γειτονιές, τα περίπτερα και όλες οι μικροεπιχειρήσεις του λιανεμπορίου, που στη συντριπτική πλειοψηφία τους είναι οικογενειακά μαγαζιά, χάνονται, κλείνουν, σβήνουν από τον χάρτη.
Τώρα υπάρχουν τα μεγάλα επώνυμα, οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ που έχουν απλωθεί σε κάθε σημείο, σε κάθε γειτονιά και έχουν πάρει τη μπουκιά από το στόμα τόσων οικογενειών που ζούσαν και μεγάλωσαν παιδιά με τα μαγαζάκια τους, τα οποία τώρα έγιναν βορά των μεγάλων, βορά του ανταγωνισμού, βορά του νόμου της αγοράς, που είναι ο νόμος της ζούγκλας, δηλαδή ο μεγάλος τρώει τον μικρό – και δεν τον τρώει, απλά, αλλά τον ξεκοκαλίζει, τον διαλύει.
Όμως ,τα σούπερ μάρκετ δεν… καταπίνουν μόνο τα μικρότερα μαγαζιά ή τα περίπτερα. Καταπίνουν και τα τουριστικά έσοδα, αφού ο φετινός Σεπτέμβριος έδειξε ένα στοιχείο που δεν το είχαμε ξαναδεί στη χώρα μας: Ενώ, όπως γράψαμε την περασμένη Κυριακή, η τουριστική σεζόν επιμηκύνεται και έχουμε τουριστικό ρεύμα μέχρι και τον Οκτώβριο, τον Σεπτέμβριο, παρότι ο αριθμός των τουριστών που ήρθαν στην Ελλάδα αυξήθηκε και κατέγραψε νέο ρεκόρ, τα τουριστικά έσοδα μειώθηκαν. Αντίθετα, τον μήνα αυτό κατέγραψαν αυξημένα έσοδα τα σούπερ μάρκετ. Δηλαδή, η αύξηση των τουριστών δεν έφερε ανάλογη αύξηση εσόδων σε κανέναν κλάδο της οικονομίας μας, εκτός του κλάδου των σούπερ μάρκετ.
Δηλαδή, τον Σεπτέμβριο, οι ξένοι που ήρθαν ψώνιζαν από τα σούπερ μάρκετ, και γι’ αυτό εμφάνισε ανεβασμένους τζίρους ο κλάδος. Αυτό, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, οφείλεται στο ότι τον Σεπτέμβριο, που δεν είναι φουλ σεζόν, ο κόσμος που ταξιδεύει γενικά ξοδεύει λιγότερα, δεν σπαταλάει, είναι πιο μετρημένος. Γι’ αυτό δεν βγαίνει πολύ, δεν διασκεδάζει πολύ, προσπαθεί να κάνει οικονομικές διακοπές και ως εκ τούτου προμηθεύεται πολλά είδη, από διατροφή μέχρι οτιδήποτε άλλο, από τα σούπερ μάρκετ. Διαλέγει τις οικονομικές λύσεις, και ειδικά στην Ελλάδα του σήμερα, που όλα τα είδη έχουν υψηλές τιμές λόγω της ασυδοσίας και της ακρίβειας, οι λύσεις αυτές είναι στα σούπερ μάρκετ. Γι’ αυτό τα έσοδά τους αυξήθηκαν, ενώ τα τουριστικά έσοδα μειώθηκαν.
Αυτό, άλλωστε, αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι τη μεγαλύτερη αύξηση τζίρου εμφάνισαν σούπερ μάρκετ που βρίσκονται σε νησιά και στην Κρήτη, δηλαδή σε περιοχές που συγκεντρώνουν μεγάλο μέρος του τουριστικού ρεύματος.
Ας δούμε, όμως, τα στοιχεία από τα οποία προκύπτουν τα παραπάνω συμπεράσματα:
Τον Σεπτέμβριο του 2025, τα τουριστικά έσοδα στην Ελλάδα ήταν μειωμένα κατά 3,6% σε σύγκριση με τον Σεπτέμβριο του 2024. Συγκεκριμένα, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις διαμορφώθηκαν στα 3,42 δισ. ευρώ έναντι 3,55 δισ. ευρώ τον περσινό Σεπτέμβριο, δηλαδή πτώση κατά 126,8 εκατ. ευρώ. Αντίθετα, οι αφίξεις τουριστών αυξήθηκαν κατά 3,6%.
Τον μήνα αυτό, ο συνολικός τζίρος των σούπερ μάρκετ στην Ελλάδα κατέγραψε αύξηση σε σχέση με τον Σεπτέμβριο του 2024, με το εννιάμηνο Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου να εμφανίζει συνολική άνοδο τζίρου κατά περίπου 6,4% σε αξία και περίπου 4,1% σε όγκο πωλήσεων, ενώ η αύξηση της μέσης τιμής ανά μονάδα διαμορφώθηκε στο 1,5%.
Με βάση τα στοιχεία αυτά, βλέπουμε ότι η πτώση των τουριστικών εσόδων κατά 126,8 εκατ. ευρώ συνοδεύτηκε από άνοδο κατά 60 εκατ. ευρώ του τζίρου των σούπερ μάρκετ, ενισχύοντας το ενδεχόμενο μέρος της τουριστικής κατανάλωσης να διοχετεύτηκε μαζικά στο οργανωμένο λιανεμπόριο και όχι στην εστίαση ή σε άλλους τομείς.
Ας πάμε, όμως, και στην… τραγωδία των μικρομάγαζων, που δεν άντεξαν τον… τυφώνα των σουπερμακετάδων.
Σύμφωνα με ανάλυση της NielsenIQ, που παρουσίασε στο ετήσιο συνέδριο του ΙΕΛΚΑ ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας κ. Δημοράγκας, τα τελευταία 15 χρόνια τα περίπτερα και τα ψιλικατζίδικα μειώθηκαν κατά 30% και πλέον.
Συγκεκριμένα, τα περίπτερα, από 4.758 το 2011, συρρικνώθηκαν σε 4.200 το 2024. Αντίστοιχα, το σύνολο των μικρών καταστημάτων ευκολίας από 29.551 σημεία το 2011 μειώθηκε σε 21.536 το 2024, μια πτώση του αριθμού τους κατά 27,13%. Παρά το γεγονός ότι τα καταστήματα σούπερ μάρκετ μειώθηκαν επίσης λόγω της συγκέντρωσης του κλάδου στα χέρια των μεγαλύτερων σούπερ μάρκετ, φτάνοντας το 2024 στα 5.151 σημεία, αριθμός που πλέον υπερβαίνει κατά πολύ τα περίπτερα, συνεχίζουν να αποσπούν σημαντικό μέρος των πωλήσεων και της δυναμικής που κάποτε είχαν περίπτερα και παντοπωλεία.
Να σημειωθεί επίσης ότι πολλά από τα μικρά καταστήματα σε γειτονιές που υπάγονται στην ομπρέλα μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ λειτουργούν με διευρυμένο ωράριο και τα Σαββατοκύριακα, ενώ διαθέτουν και προϊόντα –όπως τα καπνικά– τα οποία παλιότερα συναντούσε κανείς αποκλειστικά σε περίπτερα ή παντοπωλεία.
Σε ό,τι αφορά την εικόνα της κατανάλωσης στη χώρα μας, οι πολίτες, αν και οικονομικά πιεσμένοι, στρέφονται στα σούπερ μάρκετ για μεγαλύτερες συσκευασίες, καλύτερη σταθμισμένη τιμή και πιο ολοκληρωμένη εμπειρία αγορών. Τα ανακαινισμένα πρώην μικρά σούπερ μάρκετ έως 400 τ.μ. λειτουργούν ως ενδιάμεσο βήμα μεταξύ της παραδοσιακής μικρής λιανικής και των μεγάλων αλυσίδων, διατηρώντας την ευκολία πρόσβασης, αλλά προσφέροντας τη σιγουριά και τη διαφάνεια του οργανωμένου λιανεμπορίου.
Όπως προκύπτει από την ανάλυση της NielsenIQ, αυτή η μετατόπιση δεν είναι συγκυριακή αλλά βαθιά δομική. Η αγορά αναδιαμορφώνεται με τρόπο που ενισχύει σταθερά τη θέση των σούπερ μάρκετ, ενώ τα μικρά σημεία λιανικής συρρικνώνονται τόσο σε αριθμό όσο και σε εμπορική σημασία.
