Σε μια θεαματική και αναπάντεχη στροφή της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε τη σύναψη συμφωνίας με τον Ρώσο ομόλογό του, Βλαντίμιρ Πούτιν, για την άμεση προμήθεια ρωσικού ντίζελ και πετρελαιοειδών στις αμερικανικές και διεθνείς αγορές, προκαλώντας παγκόσμια αναταραχή.
Η κίνηση αυτή, η οποία συνοδεύτηκε από την έκδοση προσωρινής άδειας (licence) από το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ για τη μερική άρση των κυρώσεων κατά της Μόσχας μέχρι τις 7 Απριλίου 2027, έχει προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις σε παγκόσμιο επίπεδο, φέρνοντας την Ουάσινγκτον σε ευθεία αντιπαράθεση με τους Ευρωπαίους συμμάχους της.
Το χρονικό και οι όροι του «Deal»
Σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις, η συμφωνία προβλέπει τη σταδιακή διοχέτευση εκατομμυρίων τόνων καυσίμων στην αγορά, σε μια προσπάθεια του Ντόναλντ Τραμπ να συμπιέσει τις τιμές των καυσίμων στην αντλία ενόψει των επερχόμενων αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών. Το χρονοδιάγραμμα των παραδόσεων περιλαμβάνει:
-
Άμεση ροή: Περισσότεροι από 300.000 τόνοι ντίζελ απελευθερώνονται άμεσα.
-
Νοέμβριος: Προγραμματίζεται η διάθεση επιπλέον 500.000 τόνων.
-
Επόμενη φάση: Ακολουθεί ροή 1 εκατομμυρίου τόνων, με τη συνολική προμήθεια να μπορεί να αγγίξει έως και τα 4,8 εκατομμύρια τόνους.
Ανένδοτη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή: «Δεν χρηματοδοτούμε τον πόλεμο»
Η αντίδραση των Βρυξελλών ήταν ακαριαία και αυστηρή. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκαθάρισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα παραμείνει πιστή στη στρατηγική της για πλήρη απεξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. Σε επίσημη τοποθέτησή της, η Κομισιόν υπογράμμισε ότι «η Ευρώπη γνωρίζει πολύ καλά το κρυφό κόστος της εξάρτησης από τη Ρωσία» και διαμήνυσε σε όλους τους τόνους ότι δεν σκοπεύει να χρηματοδοτήσει την πολεμική μηχανή της Μόσχας.
Μπλοκ κατά του Deal: Οι χώρες που εμμένουν στις κυρώσεις
Το αμερικανικό άνοιγμα προς το Κρεμλίνο δημιούργησε ένα αρραγές μέτωπο ευρωπαϊκών χωρών που αρνούνται να υποχωρήσουν από το καθεστώς των κυρώσεων:
-
Γερμανία: Το Βερολίνο, μέσω εκπροσώπου του Υπουργείου Οικονομικών Υποθέσεων, δήλωσε κατηγορηματικά ότι «η Γερμανία στηρίζει πλήρως τα πακέτα κυρώσεων». Η χώρα έχει διαφοροποιήσει πλήρως τις πηγές της, παραμένει ανεξάρτητη από το ρωσικό πετρέλαιο και συνεχίζει να αποτελεί τον μεγαλύτερο οικονομικό υποστηρικτή της Ουκρανίας στην Ευρώπη.
-
Βουλγαρία και Ανατολική Ευρώπη: Παρά το γεγονός ότι η απελευθέρωση του ρωσικού ντίζελ ενδέχεται να ρίξει τις διεθνείς τιμές —προσφέροντας μια έμμεση οικονομική ανάσα στις οικονομίες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης— χώρες όπως η Βουλγαρία ευθυγραμμίζονται απόλυτα με τη σκληρή γραμμή των κυρώσεων. Η Σόφια, έχοντας κάνει τεράστια προσπάθεια τα τελευταία χρόνια να απεξαρτηθεί από το ρωσικό ενεργειακό μονοπώλιο, διαμηνύει ότι η διατήρηση της πίεσης προς τη Μόσχα αποτελεί ζήτημα περιφερειακής ασφάλειας και όχι απλώς οικονομικής πολιτικής.
-
Βόρειες Χώρες και Βαλτική: Η Φινλανδία, η Σουηδία και η Εσθονία εξέφρασαν τη βαθιά τους απογοήτευση, με την Ύπατη Εκπρόσωπο Κάγια Κάλας να τονίζει ότι η υποχώρηση της Ουάσινγκτον στέλνει λάθος μηνύματα τη στιγμή που η πίεση προς τον Πούτιν έπρεπε να κορυφωθεί.
Οργή στο Κίεβο, εσωτερικό μέτωπο στις ΗΠΑ
Στοχοποιημένος από την απόφαση, ο Πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, χαρακτήρισε τη συμφωνία ως ένα «δώρο» προς τον Πούτιν, το οποίο η Ρωσία θα ανταποδώσει με «τρόμο και προδοσία», επισημαίνοντας ότι πρόκειται για μια καθαρή επένδυση σε έναν πόλεμο που θα έπρεπε να τελειώνει και όχι να παρατείνεται.
Την ίδια στιγμή, στο εσωτερικό των ΗΠΑ, οι Δημοκρατικοί εξαπέλυσαν δριμεία επίθεση κατά του Τραμπ. Καταγγέλλουν ότι η συμφωνία παραβιάζει ευθέως την αμερικανική νομοθεσία περί κυρώσεων, την οποία μάλιστα είχε υπογράψει ο ίδιος ο Πρόεδρος τον προηγούμενο μήνα, δημιουργώντας ένα επικίνδυνο νομικό και πολιτικό παράδοξο.
Το μεγάλο ερώτημα: Μπορεί η Ρωσία να παραδώσει το ντίζελ;
Πέρα από τις πολιτικές προεκτάσεις, οι διεθνείς αναλυτές εκφράζουν σοβαρές αμφιβολίες για το αν η συμφωνία μπορεί να υλοποιηθεί στην πράξη. Λόγω των συνεχιζόμενων ουκρανικών επιθέσεων με drones, η υποδομή των ρωσικών διυλιστηρίων έχει υποστεί τεράστια πλήγματα, μειώνοντας δραματικά την παραγωγική ικανότητα της χώρας και προκαλώντας ήδη ελλείψεις καυσίμων στο εσωτερικό της ίδιας της Ρωσίας.
Το αν το ρωσικό ντίζελ θα φτάσει τελικά στις δεξαμενές των ΗΠΑ ή αν η συμφωνία θα μείνει στα χαρτιά ως ένα γεωπολιτικό πυροτέχνημα, αναμένεται να φανεί τις επόμενες εβδομάδες. Το σίγουρο είναι ότι το ρήγμα στις σχέσεις ΗΠΑ και Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει ήδη ανοίξει.
- Πολιτική και Ευρωπαϊκή Ευθυγράμμιση: Η Αθήνα συντάσσεται πλήρως με την επίσημη γραμμή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των Βρυξελλών. Παραμένει σταθερή στη δέσμευσή της για την τήρηση των κυρώσεων κατά της Μόσχας και στηρίζει τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για πλήρη και οριστική ενεργειακή απεξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα.
- Οικονομικές Προσδοκίες και Ανακούφιση της Αγοράς: Παρά την αυστηρή πολιτική της στάση, η Ελλάδα —ως μια χώρα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης που επηρεάζεται άμεσα από τις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών της ενέργειας— παρακολουθεί στενά τις αγορές. Η αναμενόμενη διοχέτευση των εκατομμυρίων τόνων ρωσικού ντίζελ στη διεθνή αγορά εκτιμάται ότι θα λειτουργήσει αποσυμπιεστικά, προκαλώντας πτώση στις τιμές του πετρελαίου κίνησης και θέρμανσης στην εγχώρια αντλία και προσφέροντας σημαντική οικονομική ανάσα στους Έλληνες καταναλωτές και τις επιχειρήσεις.
