Της
ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΝΟΤΟΠΟΥΛΟΥ
Ψυχολόγου, πρώην Βουλευτού,
πρώην Υφυπουργού Εσωτερικών-Τομέας Μακεδονίας-Θράκης
Τα αποκαλυπτικά στοιχεία που δημοσιοποίησε το Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας της ΕΣΑμεΑ δεν αφήνουν κανένα απολύτως περιθώριο για κυβερνητικές ωραιοποιήσεις. Η Ελλάδα κατατάσσεται στην τελευταία θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς την υπερβολική επιβάρυνση των ατόμων με αναπηρία από το κόστος στέγασης.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει μια ζοφερή πραγματικότητα:
• Σχεδόν ένας στους δύο καθυστερεί την καταβολή ενοικίου ή στεγαστικού δανείου.
• Τέσσερις στους δέκα δυσκολεύονται να πληρώσουν τους λογαριασμούς κοινής ωφέλειας.
• Ένας στους τέσσερις αδυνατεί να θερμάνει ικανοποιητικά το σπίτι του.
Το 70,5% των νοικοκυριών με ανάγκες φροντίδας και υποστήριξης δεν έχει προχωρήσει στις αναγκαίες παρεμβάσεις προσβασιμότητας, όταν το 2021 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 58,3%. Αντί να προχωράμε μπροστά, βαδίζουμε δραματικά προς τα πίσω.
Πέρα, όμως, από τους δείκτες της φτώχειας, αναδεικνύεται για ακόμα μία φορά το τεράστιο πρόβλημα της προσβασιμότητας. Ένα σπίτι που δεν είναι προσβάσιμο δεν είναι πραγματικά σπίτι για έναν άνθρωπο με αναπηρία. Η στεγαστική κρίση αφορά πλέον ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας, όμως, για τους ΑμεΑ συμπολίτες μας γίνεται ακόμα πιο ασφυκτική, καθώς στο ήδη δυσβάσταχτο κόστος κατοικίας προστίθενται οι αυξημένες ενεργειακές ανάγκες, η δραματική έλλειψη προσβάσιμων κατοικιών και το πρόσθετο κόστος διαβίωσης που συνεπάγεται η ίδια η αναπηρία ή η χρόνια πάθηση.
Η ζοφερή αυτή πραγματικότητα δεν αποτελεί κεραυνό εν αιθρία.
Είχαμε προειδοποιήσει ότι ο προϋπολογισμός του 2026 διαλύει με κάθε τρόπο το κοινωνικό κράτος. Με συνεχείς παρεμβάσεις μου, τόσο στον δημόσιο διάλογο όσο και στη Βουλή, ανέδειξα την επιτακτική ανάγκη να ληφθούν άμεσα μέτρα για την πραγματική ελάφρυνση των συμπολιτών μας από το κύμα ακρίβειας. Με κοινοβουλευτικές μου ερωτήσεις κάλεσα επανειλημμένα την κυβέρνηση να προχωρήσει σε ουσιαστική αύξηση των αναπηρικών επιδομάτων –τα οποία παραμένουν σε επίπεδα καθηλωμένα και δυσανάλογα με τις αυξήσεις στα βασικά αγαθά–, καθώς και σε μια οικονομική πολιτική με μείωση του ΦΠΑ σε βοηθήματα και τεχνικά μέσα, πλήρη απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ για την πρώτη κατοικία και κατάργηση της προσωπικής διαφοράς στις συντάξεις.
Την ίδια ώρα που η κυβέρνηση επιτρέπει τη συσσώρευση υπερκερδών δισεκατομμυρίων ευρώ σε λίγους ισχυρούς, όχι μόνο δεν επιδεικνύει καμιά μέριμνα για τη συγκράτηση των εξόδων στέγης, αλλά εγκαταλείπει ανυπεράσπιστες οικογένειες ΑμεΑ στους πλειστηριασμούς των κατοικιών τους.
Τον περασμένο Απρίλιο, από τις Βρυξέλλες και τη συνεδρίαση της Διακοινοβουλευτικής Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων, υπογράμμισα ότι η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης για τα ΑμεΑ οφείλει να καταστεί άμεση στρατηγική προτεραιότητα για όλα τα κράτη-μέλη, με την ουσιαστική συνδρομή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι ανάγκες αξιοπρεπούς διαβίωσης των ΑμεΑ δεν μπορεί να είναι «background» για τις πρωθυπουργικές φωτογραφίσεις. Χρειάζονται πολιτικές και πράξεις. Χρειάζεται να γίνουν πραγματικά προτεραιότητα και όχι επικοινωνιακό σύνθημα.
Η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026 – 2035 ενσωμάτωσε προτάσεις της ΕΣΑμεΑ μόνο σε επίπεδο αρχών, χωρίς να τις μετατρέψει σε μέτρα, ενώ ακόμη και οι εξαγγελίες για το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ» αγνοούν το επιπλέον κόστος διαβίωσης λόγω αναπηρίας.
Επιτέλους, ας απαντήσει η κυβέρνηση:
– Ποια είναι τα πραγματικά αποτελέσματα υλοποίησης της Εθνικής Στρατηγικής για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία;
– Σε τι ποσοστό έχουν επιτευχθεί οι στόχοι της Εθνικής Στρατηγικής 2024 – 2030 και πότε σκοπεύει να ευθυγραμμίσει πλήρως τη χώρα με τη Σύμβαση του ΟΗΕ;
Αν η Πολιτεία θέλει μια εθνική στρατηγική με σάρκα και οστά και όχι απλά σχεδιαγράμματα σε Powerpoint, οφείλει να προχωρήσει άμεσα σε συγκεκριμένες πολιτικές.
Όπως είχα καταθέσει στις προτάσεις μου στη Βουλή, απαιτείται η κάλυψη του κόστους προσαρμογής των κατοικιών, η ανάπτυξη προγραμμάτων κοινωνικής και υποστηριζόμενης κατοικίας, η παροχή κινήτρων για παρεμβάσεις προσβασιμότητας και η δημιουργία ενός πραγματικού Μητρώου Προσβάσιμων Κατοικιών.
Χρειάζονται προσλήψεις ΑμεΑ μέσω ΑΣΕΠ σε όλη την επικράτεια, με ίσες ευκαιρίες, αναβάθμιση του ΕΣΥ με χρηματοδότηση για θεραπείες και ψυχική υγεία, ουσιαστική εισοδηματική και ασφαλιστική στήριξη των φροντιστών, πλήρως συμπεριληπτική εκπαίδευση από τον παιδικό σταθμό έως το πανεπιστήμιο, προσβάσιμες πόλεις, με αυστηρούς ελέγχους και πολιτικές που σέβονται τις διαγνώσεις ως εργαλεία πρόσβασης σε δικαιώματα και όχι ως ταμπέλες που καθηλώνουν τη ζωή των ανθρώπων.
Η κατοικία, η προσβασιμότητα και η ανεξάρτητη διαβίωση δεν είναι πολυτέλεια. Είναι αυτονόητα δικαιώματα. Και μια πολιτεία κρίνεται, τελικά, από το αν αυτά τα δικαιώματα διασφαλίζονται στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων ή αν παραμένουν κενό γράμμα στα κυβερνητικά κείμενα.
