Σ. Δελής στο “Π”: Η υποχώρηση απέναντι στο Ιράν, το τέλος της αμερικανικής ηγεμονίας;
Του
ΣΩΤΗΡΗ ΔΕΛΗ
Επίτιμου Μέλους του Σουηδικού Κοινοβουλίου και της ΠΑΔΕΕ
Η υποχώρηση των ΗΠΑ απέναντι στις ιρανικές απαιτήσεις στον Περσικό Κόλπο σηματοδοτεί το ίδιο γεωπολιτικό ρήγμα που έφερε η κρίση του Σουέζ το 1956. Τότε η Βρετανία και η Γαλλία έχασαν το στέμμα της υπερδύναμης. Σήμερα οι ΗΠΑ δείχνουν ότι δεν μπορούν πλέον να εγγυηθούν ούτε την τάξη, ούτε την ασφάλεια, ούτε τη σταθερότητα.
Εβδομήντα χρόνια μετά το Σουέζ, η εικόνα επαναλαμβάνεται. Για τις χώρες του Κόλπου το μήνυμα είναι σαφές: Οι ΗΠΑ αφήνουν ανοιχτό πεδίο στο Ιράν και στους πληρεξούσιούς του –Χεζμπολάχ, Χαμάς, Χούθι– να αποσταθεροποιούν την περιοχή. Το Στενό του Ορμούζ και οι επιθεωρήσεις του πυρηνικού προγράμματος γίνονται διαπραγματευτικά χαρτιά, όχι κόκκινες γραμμές.
Ο Τραμπ παρουσίασε τις κινήσεις του ως νίκες. Στην πράξη ήταν όμως μια οικτρή αποτυχία.
Είναι εύκολο να απειλείς μικρά κράτη. Είναι άλλο όμως πράγμα να μην πετυχαίνεις τους στόχους σου απέναντι σε ένα περιφερειακό καθεστώς όπως το θεοκρατικό Ιράν. Το αποτέλεσμα είναι πιο επικίνδυνο Ιράν, ανασφαλείς εμπορικοί δρόμοι και μεγαλύτερη αστάθεια στη Μέση Ανατολή. Η ευκαιρία, με άλλα λόγια, για δημοκρατική εξέλιξη στο Ιράν θυσιάστηκε για να διατηρηθεί η ίδια η δικτατορία με άλλη ηγεσία.
Για την Ευρώπη αυτό είναι καμπανάκι. Το ΝΑΤΟ και το άρθρο 5 παραμένουν, αλλά η αβεβαιότητα μεγαλώνει όσο ο Τραμπ είναι Πρόεδρος. Το Ισραήλ μένει πιο ευάλωτο. Στην Ουκρανία, η αμερικανική ηγεσία έδειξε περισσότερη κατανόηση για τις ρωσικές διεκδικήσεις, παρά για το θύμα της επίθεσης. Ενώ απειλούσε συμμάχους με δασμούς και αποχώρηση, απέφυγε να ασκήσει πραγματική πίεση στη Μόσχα. Το μήνυμα έφτασε στο Πεκίνο και στην Ταϊπέι: Η αμερικανική εγγύηση δεν είναι πια δεδομένη.
Οι ΗΠΑ παραμένουν η μεγαλύτερη οικονομία και η ισχυρότερη στρατιωτικά δύναμη στον κόσμο, χωρίς, όμως, αξιοπιστία και ηγεσία, η ισχύς χάνει το νόημά της. Η Ουκρανία απέδειξε ότι μπορεί να αμυνθεί. Η Ευρώπη πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να αναλάβει την ασφάλειά της.
Ο Τραμπ έκανε τις ΗΠΑ μικρότερες, όχι από έλλειψη πόρων αλλά από έλλειψη εμπιστοσύνης. Ο κόσμος, από την Ευρώπη έως την Τεχεράνη και το Πεκίνο, το έχει αντιληφθεί. Ας ελπίσουμε, λοιπόν, ότι η Αμερική θα ξαναβρεί τον ρόλο της ως δύναμη ελευθερίας και δημοκρατίας. Ο δημοκρατικός κόσμος την έχει ανάγκη.
