Πολλά ακούστηκαν και λέχθηκαν για τον τραγικό θάνατο των δύο εξαιρετικών πιλότων που έπεσαν ηρωικά στην Τανάγρα, κατά τη διάρκεια επιδείξεων των δεξιοτήτων τους και των δυνατοτήτων του αεροσκάφους τους. Λέμε ότι έπεσαν ηρωικά γιατί θα μπορούσαν, υπό προϋποθέσεις, να σωθούν, αν χρησιμοποιούσαν εγκαίρως το εκτινασσόμενο κάθισμα. Όμως δεν το έκαναν, γιατί, αν το εγκατέλειπαν, θα έπεφτε σε κατοικημένη περιοχή και ίσως πάνω στον κόσμο που παρακολουθούσε. Προτίμησαν να θυσιαστούν, παρά να γίνουν αιτία για να σκοτωθεί κόσμος. Αυτός είναι ο ηρωισμός η αυτοθυσία, η υψηλή αίσθηση ευθύνης, ο άριστος επαγγελματισμός και το ηθικό ανάστημα των ανδρών και των γυναικών που υπηρετούν στις Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας μας.
Το γεγονός από όλη αυτήν την τραγική ιστορία είναι ότι σκοτώθηκαν δύο από τους ικανότερους πιλότους της διεθνούς αεροπορικής σκηνής και καταστράφηκε ένα παλαιό μεν, αλλά πάντα χρήσιμο αμυντικό εργαλείο της χώρας μας.
Το ερώτημα είναι γιατί έγιναν όλα αυτά. Ποιος λόγος υπήρχε, γιατί οι πιλότοι μας έπρεπε να συμμετέχουν σε αυτό το σόου; Πρέπει να γίνονται τέτοιες επιδείξεις, πρέπει να συμμετέχουν οι πιλότοι μας και τα αεροπλάνα που έχει πληρώσει με το αίμα του ο ελληνικός λαός σε αυτές;
Η απάντηση είναι αναμφισβήτητα καταφατική. Σαφώς και πρέπει να επιδεικνύονται οι δυνατότητες των αεροσκαφών και οι αρετές των χειριστών τους, σαφώς πρέπει να βλέπει ο κόσμος ότι τα λεφτά του δεν πάνε χαμένα, πιάνουν τόπο, τα πανάκριβα αεροπλάνα στα χέρια των πιλότων μας γίνονται υπερόπλα, δυναμίτες των αιθέρων και συγκροτούν ένα ακατάβλητο τείχος, που κάνει απρόσβλητο από κάθε εισβολέα ή επιβουλέα τον ελληνικό ουρανό. Σαφώς και πρέπει να δείχνονται και να διαφημίζονται αυτά, για να προσελκύονται νέοι που θα ήθελαν να ακολουθήσουν τον δρόμο εκείνων που θαυμάζουν στις επιδείξεις. Και οι πιλότοι αποζητούν αυτές τις επιδείξεις, θέλουν να δείχνουν πόσο μετράνε, πόσο πολύ ριψοκίνδυνοι είναι, πόσο εκπαιδευμένοι, πόσο άριστοι. Είναι σαν να παίζει ένας ποδοσφαιριστής σε τελικό Μουντιάλ, όπου θα δει πολύς κόσμος τις αρετές του, τις δεξιότητες, την υπεροχή του.
Όμως, η διοργάνωση, η διαδικασία, η στελέχωση, η παρουσίαση πρέπει να γίνονται από κρατικό φορέα, από τον καθ’ ύλην αρμόδιο, την Πολεμική Αεροπορία. Δεν είναι δυνατόν τις επιδείξεις αυτές, που απαιτούν εξειδίκευση και υποδομή, που γίνονται σε στρατιωτικές βάσεις, που απασχολούν δυναμικό της Αεροπορίας μας, να τις διοργανώνει ένας και μόνο ιδιώτης! Και μάλιστα επί σειρά ετών ο ίδιος.
Τέτοιες επιδείξεις γίνονται πολλές κάθε χρόνο. Και μάλιστα σε πολλές χώρες του κόσμου. Σε αυτές οι πρώτοι που καλούνται είναι οι πιλότοι μας, γιατί πολύ απλά είναι κορυφαίοι. Όμως οι διοργανωτές δεν είναι παντού ιδιώτες. Γίνονται διοργανώσεις και από κρατικούς φορείς ή την Πολεμική Αεροπορία της κάθε διοργανώτριας χώρας. Γιατί, ακριβώς επειδή οι επιδείξεις αυτές ενέχουν πολλούς κινδύνους, οι διοργανωτές πρέπει να έχουν τεράστια εμπειρία και να είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν τα πάντα. Το 1988, σε μια τέτοια επίδειξη στο Ραμστάιν της Γερμανίας, δύο ιταλικά αεροπλάνα συγκρούστηκαν στον αέρα και έπεσαν πάνω στους θεατές, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν γύρω στα 90 άτομα.
Γι’ αυτό ο διοργανωτής πρέπει να είναι του χώρου, όχι απλά του αντικειμένου. Για να έχει την εμπειρία και τη γνώση να αντιμετωπίσει το απρόοπτο. Τέτοια εμπειρία, οργάνωση, υποδομή και υπόσταση μόνο οι Πολεμικές Αεροπορίες είναι δυνατόν να διαθέτουν. Μπορεί να γίνονται συνεργασίες, να καλύπτουν οι ιδιώτες κενά που δεν μπορεί να καλύψει το κράτος, αλλά τη διοργάνωση, το γενικό πρόσταγμα, την τελική ευθύνη πρέπει να την έχει η Πολεμική Αεροπορία. Γιατί είναι μεν ένα σόου, εντυπωσιακό, απαιτητικό, που μαζεύει κόσμο, αλλά ταυτόχρονα είναι και πολύ επικίνδυνο. Και μπορεί να υπάρξουν και θύματα, όπως στην Τανάγρα. Οπότε είναι απαραίτητο η κάθε τέτοια διοργάνωση να γίνεται από τους ειδικούς, τους εκπαιδευμένους, τους μάχιμους. Και όχι από διαφημιστές, δημοσιοσχετίστες, διαπλεκόμενους.
Επί χρόνια γινόταν η επίδειξη «Αρχάγγελος», την ευθύνη και τη διοργάνωση της οποίας είχε η Αεροπορία μας, και πάντα η μια διοργάνωση ήταν καλύτερη από την άλλη. Όμως αυτό δεν άρεσε, όπως φαίνεται, και έπρεπε να εμπλακεί ιδιώτης. Όπως και έγινε, κατά το πρότυπο πολλών ξένων διοργανώσεων. Το θέμα όμως δεν είναι να αντιγράφουμε αναφανδόν τους ξένους. Είναι να εξετάζουμε αν πρέπει να τους αντιγράψουμε, αν κάνουν κάτι καλύτερα από εμάς. Εν προκειμένω, δεν βλέπουμε γιατί θα πρέπει να τους ακολουθούμε. Τι κάνουν καλύτερα, πιο επιτυχημένα από μας;
Τελικά, υπάρχουν ευθύνες, πολιτικές και στρατιωτικές, για το τραγικό περιστατικό; Με ποια κριτήρια επελέγη ο συγκεκριμένος ιδιώτης για τη διοργάνωση; Και τι θα κέρδιζε από αυτήν; Επίσης, τι κέρδος θα είχε η Πολεμική Αεροπορία, και από πού; Ήταν πολιτική η απόφαση να δοθεί η διοργάνωση σε ιδιώτη ή ανέλαβε την ευθύνη κάποιος επιτελικός αξιωματικός;
Είναι θεμιτό μέσα σε στρατιωτικές βάσεις να διαφημίζοντα προϊόντα και υπηρεσίες; Είναι δυνατόν δίπλα από τα φτερά των πολεμικών μας αεροσκαφών να διαφημίζονται εταιρείες πολιτικής αεροπορίας; Η επίδειξη, που κατέληξε σε τραγωδία, έγινε, τα συμπεράσματα βγήκαν, όμως οι ευθύνες έμειναν μετέωρες και τα ερωτήματα στον… αέρα. Περιμένουμε να αποδοθούν οι πρώτες και να απαντηθούν τα δεύτερα.
Για να δούμε…
