–Λίγα λόγια για το φαινόμενο των «ακροκεντρώων»
Του
ΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΒΕΛΑΚΗ,
Οικονομολόγου του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών
Οι συστημικές πολιτικές δυνάμεις έχουν σαστίσει μπροστά στις ογκώδεις νεολαιίστικες και εργατικές κινητοποιήσεις από άκρου σ’ άκρον της Ευρώπης. Στη Γαλλία, εκατομμύρια μαθητές, φοιτητές και εργαζόμενοι διαδηλώνουν για πάνω από μία εβδομάδα, σε συνεχιζόμενες κινητοποιήσεις, που έχουν πάρει διαστάσεις εξέγερσης. Η Βόρεια Ιταλία συνταράσσεται από απεργίες, ενώ στη Νότια Ιταλία οι κινητοποιήσεις έχουν παραλύσει την εφοδιαστική αλυσίδα, αδειάζοντας τα ράφια των σουπερμάρκετ. Σε Ισπανία και Πορτογαλία, εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες διαδηλώνουν απέναντι στη στεγαστική κρίση. Μεγάλες απεργίες γίνονται στο Βέλγιο, αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στην Αλβανία και, φυσικά, εκπαιδευτικά συλλαλητήρια στην Ελλάδα.
Είναι σαφές ότι οι κινητοποιήσεις θα έχουν και συνέχεια, αφού αντανακλούν την όξυνση της κρίσης στην ΕΕ και την αποτυχία των πολιτικών αντιμετώπισής της. Για πάνω από 18 χρόνια, η μια αποτυχημένη πολιτική διαδέχεται την προηγούμενη. Πρώτα είχαμε τη λιτότητα και την κατεδάφιση των εργασιακών σχέσεων, γιατί και καλά η κρίση ήταν αποτέλεσμα της καλοπέρασης των πολλών και όχι του ανταγωνισμού των λίγων για κέρδη και αγορές. Ακολούθησαν οι πολιτικές ενίσχυσης των επιχειρήσεων (trickle down) και τα δισεκατομμύρια που κυριολεκτικά πετάχτηκαν σε επενδύσεις πράσινης ενέργειας, την ίδια ώρα που τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας έφτασαν σε πρωτοφανή ύψη. Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, μπήκαμε και στην επικίνδυνη ατραπό της στρατιωτικοποίησης της Ευρώπης, που στο πεδίο της οικονομίας, εκτός από δημοσιονομική λιτότητα, επιβάλλει και βαρύ δανεισμό στις χώρες-μέλη για την αγορά πολεμικού εξοπλισμού.
Έτσι, την ίδια ώρα που τα προβλήματα οξύνονται, με κορυφαία την ακρίβεια και τη στέγη, οι κυβερνήσεις –ιδιαίτερα οι ευρωπαϊκές– δεν είναι διατεθειμένες να πάρουν οποιαδήποτε μέτρα για την ανακούφιση των πολιτών. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, δεν είναι έκπληξη το ότι οι συστημικές δυνάμεις στην Ευρώπη, ιδιαίτερα οι κεντροδεξιές και οι δεξιές, υποδέχθηκαν τις κινητοποιήσεις υιοθετώντας πλήρως την ατζέντα της Ακροδεξιάς. Οι διαδηλωτές είναι είτε ακροαριστεροί, είτε μετανάστες, είτε και τα δύο. Ακροαριστερούς πλαισιωμένους από εγκληματικά στοιχεία χαρακτήρισε τους διαδηλωτές ο απερχόμενος Πρόεδρος της Γαλλίας Μακρόν. Την ίδια ώρα, ο γραφικός πλέον Τραμπ απέδωσε τις κινητοποιήσεις στους μετανάστες, τονίζοντας παράλληλα ότι ο ίδιος έλυσε το πρόβλημα στις ΗΠΑ απελαύνοντάς τους. Το πόσο ευχαριστημένοι είναι οι Αμερικανοί μαζί του θα το μάθει σύντομα στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
Σε κάθε περίπτωση, όμως, δηλώσεις αυτού του είδους, που αναπαράχθηκαν και από εγχώρια Μέσα Ενημέρωσης, δίνουν τον τόνο των μαχών που έρχονται. Οι αστικές τάξεις της Ευρώπης και τα κόμματά τους στοιχίζονται πλέον δίπλα στην Ακροδεξιά, σε μια προσπάθεια να μείνουν στα πράγματα στις εκλογές που έρχονται σε πολλές χώρες της Ευρώπης μέσα στο 2027. Μοναδικός αντίπαλος της ατζέντας του ρατσισμού, της ξενοφοβίας και της εξαθλίωσης μένει πλέον η Αριστερά. Αυτή θα δώσει τις μάχες στον δρόμο και στα κοινοβούλια, ως η μόνη δύναμη που μπορεί να βάλει φρένο στην περιθωριοποίηση της εργατικής τάξης και της κοινωνίας στα σχέδια των εκμεταλλευτών και των πολεμοκάπηλων. Με δύο λόγια, αντίπαλος της Λεπέν θα είναι ο Μελανσόν και όχι η γκολική Δεξιά ή το εκφυλισμένο σοσιαλιστικό κόμμα, και μάλιστα σε συνθήκες που θυμίζουν έντονα τον Μεσοπόλεμο.
Ο άγγλος ιστορικός Έρικ Χομπσμπάουμ χαρακτήριζε το διάστημα 1917 – 1990 ως «Σύντομο Αιώνα» ή «Εποχή των Άκρων». Το επιχείρημά του είναι ότι στο διάστημα από την Οκτωβριανή Επανάσταση (1917) μέχρι την πτώση του Τείχους του Βερολίνου (1990) τα άκρα καθόρισαν τις ιστορικές εξελίξεις. Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι η σύγκρουση του ναζισμού με τους κομμουνιστές και τους σοσιαλδημοκράτες στη Γερμανία κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου. Ανάλογες συνθήκες θα ζήσουμε στην Ευρώπη το επόμενο διάστημα. Όσοι, λοιπόν, τοποθετούμε τον εαυτό μας στην Αριστερά, θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι γι’ αυτές και κυρίως να μην επαναλάβουμε τα ιστορικά λάθη εκείνου του διαστήματος. Ένα βασικό λάθος ήταν η προσπάθεια της σοσιαλδημοκρατίας να συμμαχήσει με τον συντηρητικό χώρο απέναντι τόσο στους φασίστες όσο και στους κομμουνιστές. Την κρίσιμη στιγμή, όμως, οι «κεντροδεξιοί» συμμάχησαν με τον Χίτλερ, ανοίγοντάς του τον δρόμο για την εξουσία.
Στη σημερινή Ευρώπη (και στην Ελλάδα), δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν ότι συντηρητικοί πολίτες θα κάνουν την όποια υπέρβαση για να φράξουν τον δρόμο στην άκρα Δεξιά. Κάνουν λάθος. Όλο και περισσότερο διολισθαίνουν προς την άκρα Δεξιά και από κεντρώοι γίνονται «ακροκεντρώοι».
