Η απιστία των τραπεζιτών έναντι των μετόχων και της κοινωνίας
–Ώρα λογοδοσίας για τους τραπεζίτες
Όταν η Πολιτεία νομοθέτησε, στα τέλη του 2024, το μέτρο του διπλού ΕΝΦΙΑ για τα κλειστά και αναξιοποίητα ακίνητα που ανήκουν στις τράπεζες και στους servicers, δεν το έκανε από φορολογική… έμπνευση.
Το έκανε γιατί έβλεπε να σκάει μπροστά της η στεγαστική κρίση και να μένουν δεκάδες χιλιάδες σπίτια κλειδωμένα, παράλληλα με μια αγορά που ασφυκτιά από την έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών. Το κράτος έστειλε τότε ένα σαφές μήνυμα: «Ενεργοποιήστε τα ακίνητα, επιστρέψτε τα στην οικονομία, δώστε ανάσα στις οικογένειες και όχι στα ισολογιστικά κόλπα». Δύο χρόνια μετά, οι τραπεζίτες φαίνεται να διάβασαν λάθος το μήνυμα. Αντί να σχεδιάσουν προγράμματα αξιοποίησης, να δώσουν λύσεις με ενοικίαση ή κοινωνική κατοικία, επέλεξαν να ασχοληθούν αποκλειστικά με τις δικές τους μπίζνες.
Είδαμε τη Eurobank να απορροφά την Ελληνική Τράπεζα της Κύπρου, την Alpha Bank να προχωρά σε συμφωνία με τη UniCredit και την Πειραιώς να συζητά νέα επενδυτικά σχήματα, όλα μέσα σε ένα κλίμα θριαμβολογίας των διοικήσεων. Την ίδια στιγμή, δεκάδες καταστήματα τραπεζών έκλεισαν και χιλιάδες εργαζόμενοι είδαν τις θέσεις τους να εξαφανίζονται στο όνομα της… αποτελεσματικότητας.
Αλλά για ποια αποτελεσματικότητα μιλάμε; Οι μερισματικές αποδόσεις αυξήθηκαν, οι αμοιβές των διοικήσεων εκτινάχθηκαν, τα bonus πληρώθηκαν απλόχερα, ενώ οι τράπεζες κάθονται πάνω σε χαρτοφυλάκια αδρανών ακινήτων, τα οποία ούτε κοινωνικό ούτε επιχειρηματικό όφελος προσφέρουν. Και τώρα έρχεται η ώρα του λογαριασμού: Ο διπλός ΕΝΦΙΑ, που οριστικά θα επιβληθεί το 2026, είναι η λυπητερή που σηματοδοτεί το τέλος της αυταπάτης.
Αν κάποιος αξιολογούσε τη συμπεριφορά αυτών των τραπεζικών διοικήσεων με βάση το εταιρικό δίκαιο, θα δυσκολευόταν να μη μιλήσει για απιστία – όχι μόνο έναντι των μετόχων, που βλέπουν κεφάλαια να καίγονται σε φορολογικά βάρη που θα μπορούσαν να αποφευχθούν, αλλά και έναντι της κοινωνίας, που πληρώνει τη στεγαστική κρίση εξαιτίας της τραπεζικής ολιγωρίας.
Ίσως, λοιπόν, το ερώτημα της εποχής να είναι απλό: Μήπως ήρθε η ώρα να επιστραφούν τα bonus; Γιατί όποιος δεν έκανε το καθήκον του απέναντι στην κοινωνία και στην ίδια του την τράπεζα δεν δικαιούται ανταμοιβή, παρά μόνο λογοδοσία.
Η ευθύνη του επόπτη και ο ρόλος του Γιάννη Στουρνάρα
Σε αυτό το σκηνικό, ο ρόλος της Τράπεζας της Ελλάδος καθίσταται κομβικός. Ο Γιάννης Στουρνάρας οφείλει να αντιληφθεί ότι ο ρόλος του δεν εξαντλείται στις ρυθμιστικές οδηγίες και στον έλεγχο των κεφαλαιακών δεικτών.
Έχει έναν βαθύτατο κοινωνικό ρόλο να επιτελέσει. Του προσφέρεται σήμερα, έστω και καθυστερημένα, η ευκαιρία να παρέμβει ουσιαστικά και να τοποθετηθεί δημόσια απέναντι σε μια κοινωνία που ασφυκτιά.
Δεν μπορεί ο επόπτης να παρακολουθεί αμέτοχος τη διοχέτευση κερδών σε bonus και εξαγορές, όταν το τραπεζικό σύστημα αρνείται να συμβάλει στην επίλυση του στεγαστικού δράματος. Είναι η ώρα για τον κ. Στουρνάρα να δείξει ότι η εποπτεία έχει και πρόσημο κοινωνικής ευθύνης.
