27 Ιανουαρίου: Ημέρα Μνήμης για το Ολοκαύτωμα – «Ποτέ Ξανά» στην απανθρωπιά
ΡΕΠΟΡΤΑΖ – Διεθνής Ημέρα Μνήμης Ολοκαυτώματος: paron.gr
Η 27η Ιανουαρίου έχει καθιερωθεί από τον ΟΗΕ ως η Διεθνής Ημέρα Μνήμης για τα Θύματα του Ολοκαυτώματος. Είναι η ημέρα που το 1945 τα σοβιετικά στρατεύματα άνοιξαν τις πύλες της κολάσεως στο Άουσβιτς-Μπίρκεναου, αποκαλύπτοντας το μέγεθος της ναζιστικής θηριωδίας.
Το βαρύ τίμημα του Ελληνικού Εβραϊσμού: Η Ελλάδα πλήρωσε έναν από τους βαρύτερους φόρους αίματος στην Ευρώπη. Κοινότητες αιώνων, με επίκεντρο τη «Madre de Israel», τη Θεσσαλονίκη, αλλά και τα Γιάννενα, την Κέρκυρα και τη Ρόδο, ξεκληρίστηκαν. Πάνω από το 80% των Ελλήνων Εβραίων δεν επέστρεψε ποτέ από τα στρατόπεδα του θανάτου.
Η σημασία της μνήμης σήμερα: Σε μια εποχή που ο αντισημιτισμός και η ρητορική μίσους επανέρχονται στο προσκήνιο, η μνήμη του Ολοκαυτώματος δεν είναι απλή ιστορική αναδρομή. Είναι μια διαρκής υπενθύμιση για την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειας. Το σύνθημα «Ποτέ Ξανά» παραμένει πιο επίκαιρο από ποτέ, ως ανάχωμα απέναντι στη λήθη και τον σκοταδισμό.
Σήμερα το βράδυ η Βουλή των Ελλήνων και πολλά δημόσια κτίρια φωταγωγούνται συμβολικά για να τιμήσουν τη μνήμη των θυμάτων.
Το Βαρύ Τίμημα: Το Ολοκαύτωμα του Ελληνικού Εβραϊσμού (1941-1944)
Η περίοδος της Κατοχής στην Ελλάδα (1941-1944) σφραγίστηκε από μια από τις μεγαλύτερες γενοκτονίες της σύγχρονης ιστορίας, με τον Ελληνικό Εβραϊσμό να πληρώνει ένα από τα βαρύτερα τιμήματα στην κατεχόμενη Ευρώπη. Σύμφωνα με τα στοιχεία του United States Holocaust Memorial Museum (USHMM), το ποσοστό εξόντωσης των Ελλήνων Εβραίων άγγιξε το 81% έως 87%, ένα από τα υψηλότερα καταγεγραμμένα ποσοστά παγκοσμίως.
Η καταστροφή ξεκίνησε συστηματικά τον Μάρτιο του 1943 από τη Θεσσαλονίκη, την «Ιερουσαλήμ των Βαλκανίων». Όπως τεκμηριώνεται από το Εβραϊκό Μουσείο Ελλάδος, η κοινότητα της Θεσσαλονίκης σχεδόν αφανίστηκε, καθώς περισσότεροι από 48.000 άνθρωποι εκτοπίστηκαν προς το Άουσβιτς-Μπίρκεναου. Ταυτόχρονα, στην Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη, οι βουλγαρικές αρχές κατοχής παρέδωσαν πάνω από 4.000 Εβραίους στους Γερμανούς, οι οποίοι οδηγήθηκαν στο στρατόπεδο εξόντωσης Τρεμπλίνκα.
Μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας το 1943, οι διώξεις επεκτάθηκαν στην Αθήνα και την υπόλοιπη Ελλάδα. Το Yad Vashem υπολογίζει ότι ο συνολικός αριθμός των θυμάτων κυμαίνεται μεταξύ 60.000 και 70.000 ψυχών. Παρά τη φρίκη, υπήρξαν και πράξεις ηρωισμού: το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδος (ΚΙΣΕ) και διεθνή αρχεία αναδεικνύουν τη δράση της Ελληνικής Αντίστασης και της Εκκλησίας, χάρη στις οποίες σώθηκαν περίπου 10.000 άτομα.
Σήμερα, η μνήμη αυτή παραμένει ζωντανή μέσα από το Ψηφιακό Αρχείο της ΕΡΤ, το οποίο από τον Ιανουάριο του 2026 παρέχει ευρεία πρόσβαση σε σπάνιες μαρτυρίες επιζώντων, ενισχύοντας την ιστορική έρευνα και τη συλλογική αυτογνωσία. Η αποκατάσταση αυτής της μνήμης, αν και καθυστερημένη, αποτελεί πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής μας ιστορίας.
Ιάκωβος Καμπανέλλης:
Πηγή: ΤΟ ΒΗΜΑ
»Το χαλίκι του δρόμου ήταν ανάμεικτο με αποκαΐδια και κομμάτια κόκαλα. Ανάμεσα στο πρώτο κτίριο και στον τοίχο 265 πεθαμένοι ήταν αραδιασμένοι στο τσιμέντο, οι νεκροί της ημέρας.
»Στην παράγκα αριθμός 10 ο Γιοζέφ Μπαλίνα με συμβούλευσε, “εδώ μέσα για να γλιτώσεις χρειάζεται μια κρούστα τρέλας γύρω από το μυαλό”. Μπήκα στο συνεργείο για το φόρτωμα της άμμου. Στον δρόμο ήταν σωροί αποκαΐδια… Τα αποκαΐδια ήταν καλύτερο υλικό για την επίστρωση δρόμων από το ψιλό χαλίκι. Δεν λάσπωνε. Οπως και να το κάνουμε, ο άνθρωπος είναι πάντα το καλύτερο υλικό. Σχεδόν αναντικατάστατο.
Πηγή: paron.gr / Με πληροφορίες από: United States Holocaust Memorial Museum (USHMM), Εβραϊκό Μουσείο Ελλάδος, Ψηφιακό Αρχείο ΕΡΤ και Agence France-Presse (AFP).
