Φως στη σήραγγα του πολέμου στην Ουκρανία
Γράφει ο
ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΝΕΑΡΧΟΥ
Πρέσβυς ε.τ.
Το ειρηνευτικό σχέδιο Τραμπ 28 σημείων για την Ουκρανία ανοίγει, προφανώς, ένα παράθυρο ελπίδας για τον τερματισμό ενός παράλογου και επικίνδυνου πολέμου, ο δρόμος όμως είναι ακόμη δύσβατος. Το σχέδιο, που διαμορφώθηκε μετά από συζητήσεις και με την άλλη πλευρά, απομακρύνεται από το στερεότυπο Ευρωπαϊκό αφήγημα, που υπολαμβάνει τον πόλεμο ως απλή επιθετικότητα του Πούτιν.
Λαμβάνει, επομένως, υπ’ όψιν και τις βαθιές αιτίες που τον προκάλεσαν. Τη δεδηλωμένη δηλαδή πρόθεση της Ουκρανίας του Ζελένσκι να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ και τη μεταχείριση από το Ουκρανικό καθεστώς των Ρωσικών πληθυσμών της Ουκρανίας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: ΗΠΑ – ΚΙΝΑ… Τιτανομαχία σε ελληνικό έδαφος
Το εδαφικό παραμένει το πλέον ακανθώδες θέμα. Η Ουκρανική πλευρά προβάλλει το επιχείρημα της εδαφικής ακεραιότητας. Η Ρωσική όμως υποδεικνύει ότι τα εδάφη που έχουν ήδη «ελευθερωθεί» και αυτά επιπλέον που διεκδικούνται είναι εδάφη με Ρωσικούς πληθυσμούς, όπως είναι Ρωσικές και πόλεις όπως το Χάρκοβο και η Οδησσός, που είχαν και έχουν πάντα πλειοψηφία Ρωσικού πληθυσμού.
Ο Πρόεδρος Ζελένσκι της Ουκρανίας βρίσκεται σε εξαιρετικά δύσκολη θέση. Οι Ευρωπαίοι υποβολείς τον πιέζουν να παραμείνει σε αδιάλλακτες θέσεις, υποσχόμενοι ακλόνητη στρατιωτική και οικονομική υποστήριξη. Ο ίδιος όμως γνωρίζει ότι εάν οι ΗΠΑ διαχωρίσουν τη θέση τους και τερματίσουν οποιαδήποτε στρατιωτική και διπλωματική βοήθεια, οι Ευρωπαίοι δεν είναι σε θέση να αναπληρώσουν το διεθνές εκτόπισμα των ΗΠΑ και να καλύψουν το κενό.
Ήδη, «την ανάγκην φιλοτιμίαν ποιούμενοι», οι Ευρωπαίοι υποχωρούν θεαματικά στο εναλλακτικό σχέδιο που υπέβαλαν, στα πιο κρίσιμα θέματα, όπως είναι το εδαφικό και η ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, έστω και αν επιμένουν, για λόγους αρχής, στο δικαίωμα της Ουκρανίας να ενταχθεί σε οποιαδήποτε συμμαχία θέλει και να διαφυλάξει την εδαφική της ακεραιότητα.
Η Μόσχα απέρριψε συνοπτικά το Ευρωπαϊκό σχέδιο και ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Ρούμπιο δήλωσε ότι το μόνο έγγραφο που είναι στο τραπέζι στις διαπραγματεύσεις της Γενεύης μεταξύ Ουκρανών και Αμερικανών είναι το σχέδιο Τραμπ. Ο ίδιος προέβη επίσης σε μια πολύ αισιόδοξη δήλωση, αναφερόμενος σε πολύ σημαντική και ελπιδοφόρα πρόοδο στις διεξαγόμενες συνομιλίες.
Ο Πρόεδρος Ζελένσκι προσπαθεί, μέσω των Ευρωπαίων, να θέσει τους δικούς του όρους και να τροποποιήσει το σχέδιο Τραμπ, χωρίς να δώσει όμως την εντύπωση ότι το απορρίπτει, και έρχεται σε ρήξη με τις ΗΠΑ, χρεωνόμενος ταυτόχρονα διεθνώς την ευθύνη για τη συνέχιση του πολέμου.
Οι Ευρωπαίοι, παρά τις υποχωρήσεις που υποχρεώθηκαν να κάνουν, εξακολουθούν να υπερθεματίζουν σε μια σκληρή γραμμή, που καθιστά αναπόφευκτη τη συνέχιση του πολέμου, υποστηρίζοντας ότι η τύχη της Ουκρανίας είναι στενά συνδεδεμένη με την Ευρωπαϊκή ασφάλεια. Η γραμμή αυτή, που εξέφραζε προηγουμένως κοινή θέση Ευρώπης – ΗΠΑ επί Μπάιντεν, έμεινε ορφανή μετά την άνοδο στην εξουσία του Προέδρου Τραμπ.
Ο τελευταίος βλέπει, με μεγάλη ανησυχία, το φιλοπόλεμο κλήμα που αναπτύσσεται στην Ευρώπη και το οποίο απειλεί να παρασύρει και τις ΗΠΑ σ’ έναν νέο Παγκόσμιο Πόλεμο, μέσω της ενεργοποιήσεως του άρθρου 5 περί αυτόματης συλλογικής ασφαλείας του ΝΑΤΟ.
Ο Αμερικανός Πρόεδρος δεν είναι διατεθειμένος να ανεχθεί πρωτοβουλία κινήσεων των Ευρωπαίων και ρυμούλκηση των ΗΠΑ σ’ ένα τέτοιο κορυφαίο θέμα που συνδέεται με την ασφάλεια και τη διεθνή θέση των ΗΠΑ. Αγνοεί γι’ αυτό απροκάλυπτα και επιδεικτικά τους Ευρωπαίους, εφόσον εκτιμά ότι η σημερινή πολιτική τους δεν επιδιώκει την ειρήνη στην Ουκρανία, αλλά τη συνέχιση του πολέμου.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Συγκρατημένη αισιοδοξία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες, που πρωτοστάτησαν στο θέμα της Ουκρανίας, προσπαθούν από την πλευρά τους, στηρίζοντας την αδιαλλαξία Ζελένσκι και ασκώντας κριτική στην Αμερικανική πολιτική, να επιτύχουν υπαναχώρηση των ΗΠΑ και κοινό αντι-Ρωσικό μέτωπο.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν είναι, βεβαίως, μόνο θέμα Αμερικανών, Ευρωπαίων και Ζελένσκι. Υπάρχει και η άλλη πλευρά, η Ρωσική, με τη δική της θεώρηση του πολέμου και μιας αποδεκτής λύσεως. Ο Πούτιν υφίσταται κριτική για τις αποφάσεις που πήρε στο παρελθόν, το 2014 και αργότερα με τις Συμφωνίες του Μίνσκ. Η συμβιβαστική Ρωσική στάση έδωσε χρόνο στους Δυτικούς να οργανώσουν την άμυνα της Ουκρανίας και να καταστήσουν πολύ δυσχερέστερη και αιματηρή την κατάληψη της περιοχής του Ντονμπάς, την οποία η Μόσχα θεωρεί ως καθαρά Ρωσική και ως επιβεβλημένο τον έλεγχό της, όπως και της Κριμαίας.
Αυτό εξηγεί γιατί η Μόσχα απορρίπτει χωρίς συζήτηση κάθε πρόταση για εκεχειρία και υποστηρίζει τη συζήτηση μόνο ειρηνευτικού σχεδίου που θα αντιμετωπίσει και τις αιτίες του πολέμου.
Με το πνεύμα αυτό, η Ρωσική πλευρά θέλει, ασφαλώς, να αποφύγει ένα κοινό μέτωπο ΗΠΑ – Ευρώπης, αλλά είναι αποφασισμένη να μην υποχωρήσει ούτε στο θέμα του ελέγχου του Ντονμπάς ούτε στο θέμα μιας ενδεχόμενης εντάξεως της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ. Είναι ανυποχώρητη, επίσης, στο θέμα του εσωτερικού καθεστώτος της Ουκρανίας και στον σεβασμό των δημοκρατικών δικαιωμάτων όλων των Ρώσων της Ουκρανίας, όπως και της Ορθόδοξης Ρωσικής Εκκλησίας.
Δύο μεγάλες πόλεις, το Χάρκοβο και η Οδησσός, είναι στα όρια των Ρωσικών επιδιώξεων. Οι δύο αυτές πόλεις έχουν πλειοψηφία Ρωσικού πληθυσμού και είναι συνδεδεμένες έντονα με την ιστορία και τον πολιτισμό της Ρωσίας. Υπάρχει στη Ρωσία μεγάλη πίεση στον Πούτιν για την «απελευθέρωση» και των δύο αυτών πόλεων. Μ. Βρετανία και Γαλλία διαμηνύουν από την πλευρά τους ότι ενδεχόμενη Ρωσική κατάληψη των δύο αυτών πόλεων αποτελεί κόκκινη γραμμή και ότι οι δύο χώρες είναι έτοιμες να αποστείλουν στρατεύματα για την υπεράσπιση της γραμμής Χάρκοβου – Οδησσού. Ως έχουν, λοιπόν, σήμερα τα πράγματα, είναι δύσκολο για τη Μόσχα να περιλάβει στις διεκδικήσεις της τις δύο αυτές σημαντικές πόλεις. Εάν όμως αποτύχουν και αυτήν τη φορά οι συνομιλίες και συνεχισθεί ο πόλεμος, Χάρκοβο και Οδησσός θα καταληφθούν, παράλληλα με νέα εδάφη, μέχρι τον ποταμό Δνείπερο.
Ο πολεμικός πυρετός στην Ευρώπη, με ιαχές για πόλεμο με τη Ρωσία και στροφή προς τις πολεμικές δαπάνες για την αναζωογόνηση και ανάπτυξη της οικονομίας, θέτει τέρμα στην αυτάρεσκη προπαγάνδα μέχρι τώρα της Ευρωπαϊκής Ενώσεως ότι είχε έρθει ως ιστορική αναγκαιότητα για την κατοχύρωση δήθεν της ειρήνης στην Ευρώπη.
Η συστηματική υπόσκαψη των Αμερικανικών πρωτοβουλιών για μια ειρηνική διέξοδο στην Ουκρανία με το απλοϊκό αφήγημα της Ρωσικής επιθετικότητας που απειλεί δήθεν ολόκληρη την Ευρώπη είναι κυριολεκτικά κατάντημα για την Ευρώπη, που έχει επικεφαλής ηγέτες πολύ κατώτερους των περιστάσεων.
Αλγεινή εντύπωση προκαλεί και ο δικός μας πρωθυπουργός, που έσπευσε να υποδεχθεί πάλι με τυμπανοκρουσίες τον Ουκρανό ηγέτη στην Ελλάδα και να μιλήσει για «προαιώνιες» σχέσεις με την Ουκρανία. Μήπως υπονοεί ότι οι Έλληνες δεν έδωσαν τον χριστιανισμό στο Κίεβο στους Ρώσους, αλλά στους Ουκρανούς, και το πληροφορηθήκαμε με καθυστέρηση χιλίων χρόνων;
Ο έλληνας πρωθυπουργός, υπερμαχώντας υπέρ της Ουκρανίας και του Προέδρου της, έσπευσε να δώσει και νέα όπλα στο καθεστώς, την ίδια στιγμή που ο σημαντικότερος γεωπολιτικός σύμμαχος της Ελλάδας, οι ΗΠΑ, αναλαμβάνει πρωτοβουλία για τον τερματισμό του πολέμου.
Προτάσσει, μεταξύ άλλων, ως προσχηματικό επιχείρημα την Κύπρο και την Τουρκική εισβολή, παραγνωρίζοντας το γεγονός ότι στην κατεχόμενη βόρειο Κύπρο δεν υπήρχε ποτέ πλειοψηφία Τουρκικού πληθυσμού. Η Τουρκία εισέβαλε παράνομα και κατέκλυσε μετά τα κατεχόμενα εδάφη με Τούρκους εποίκους για να δημιουργήσει μια νέα δημογραφική πραγματικότητα. Αυτήν τη νέα «πραγματικότητα» θέλει η Άγκρα να επιβάλει με τη μορφή της λεγόμενης διζωνικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, που η κυβέρνηση Μητσοτάκη υποστηρίζει και ασκεί πίεση στην Κύπρο να δεχθεί.
Σ’ επικουρία του πρωθυπουργού προσέτρεξε και η αδελφή του Ντόρα Μπακογιάννη, πρώην υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδος, η οποία, χωρίς αιδώ και συναίσθηση των ευθυνών της απέναντι στη χώρα, δήλωσε ότι «είμαστε σε πόλεμο κατά της Ρωσίας».
Η Ελλάδα δεν είναι Ολλανδία ή Πορτογαλία. Είναι μια χώρα που έχει υπαρξιακά προβλήματα με την Τουρκία και δεν έχει την πολυτέλεια να συμπεριφέρεται ανευθύνως απέναντι σε μεγάλες χώρες, όπως η Ρωσία, που δεν έχει κανένα πρόβλημα με την Ελλάδα. Μπορεί όμως, προκαλούμενη, να επηρεάσει πολύ αρνητικά τα Ελληνικά συμφέροντα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Από τον ενεργειακό κόμβο Ουκρανίας στον κόμβο-σαπουνόφουσκα της Ελλάδας
