Β. Κορκίδης στο “Π”: Προβλέψιμες επιπτώσεις, με απρόβλεπτες συνέπειες από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή
Του
ΒΑΣΙΛΗ ΚΟΡΚΙΔΗ
Προέδρου ΕΒΕΠ
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να δημιουργήσει κλυδωνισμούς στην παγκόσμια οικονομία, μειώνοντας το παγκόσμιο ΑΕΠ κατά 0,5%, αυξάνοντας τον πληθωρισμό κατά 1% και επιβραδύνοντας τις επενδύσεις, προς αποφυγή ρίσκου. Το βασικό ζητούμενο για το μέγεθος των επιπτώσεων είναι, για άλλη μία φορά, η διάρκεια και η διασπορά της πολεμικής σύρραξης. Έως τη στιγμή αυτή, κανείς δεν μπορεί να προδιαγράψει τις μεσοπρόθεσμες συνέπειες που θα έχει ο πόλεμος του Ιράν στη διεθνή και στην ευρωπαϊκή οικονομία. Ο κίνδυνος είναι προφανής. Βρισκόμαστε ενώπιον μιας νέας οικονομικής κρίσης και αυτό ίσως θα πρέπει από τώρα να το λάβουμε υπόψη, δεδομένου ότι η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε φάση ανάκαμψης, καθώς τυχόν κλιμάκωση των πολεμικών επιχειρήσεων, και μάλιστα σε βάθος χρόνου, θα κλονίσει σοβαρά τις αγορές, θα προκαλέσει κύματα πληθωρισμού και θα περιορίσει την εμπορική και παραγωγική δραστηριότητα.
Οι αναφορές στο «όσο χρειαστεί» προδικάζουν ότι δεν υπάρχει, μέχρι ώρας, ένα ορατό σημείο στον ορίζοντα που να προσδιορίζει το τέλος των πολεμικών επιχειρήσεων, γεγονός που καθιστά ρευστή την εικόνα και δύσκολη, επί του παρόντος, την αξιολόγηση των μεσο-μακροπρόθεσμων οικονομικών επιπτώσεων. Σε διεθνές επίπεδο, οι χρηματοπιστωτικές αγορές, κατά τα ειωθότα, αντέδρασαν με τον συνήθη τρόπο, δηλαδή, με πτώση μετοχών και μεταβλητότητα ομολόγων, κυρίως σε κλάδους υψηλής ενεργειακής εξάρτησης, ενώ παρατηρήθηκε άνοδος του χρυσού και του δολαρίου, ως ασφαλών καταφυγίων, και υποχώρηση των νομισμάτων αναδυόμενων αγορών. Σε αυτό το σκηνικό αναμένονται τάσεις μείωσης επενδύσεων, κάμψης τουρισμού και εξαγωγών, περιορισμού ροών πετρελαίου, ακόμη και αντίστροφης μετανάστευσης, καθώς αυξάνεται η στρατιωτική επιτήρηση.
Για την ελληνική οικονομία, η όποια επιβράδυνση των επενδύσεων θα έχει συνέπειες πιθανώς ανάλογες με εκείνες της περιόδου της υπερδεκαετούς οικονομικής κρίσης, αλλά για διαφορετικούς αυτήν τη φορά λόγους και με δεδομένο ότι η Ελλάδα έχει καταστεί φιλική προς τις επενδύσεις, είτε αυτές προέρχονται από το εσωτερικό είτε από το εξωτερικό. Ειδικότερα για την Ελλάδα, οι επιπτώσεις είναι έμμεσες και άμεσες, με τις σημαντικότερες να εστιάζονται σε πέντε βασικούς τομείς, τη ναυτιλία, το εμπόριο, το ενεργειακό κόστος, τον τουρισμό και τη γεωπολιτική σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου. Η χώρα μας ενδέχεται να θεωρηθεί «γειτονική ζώνη αστάθειας», ιδίως από επισκέπτες τρίτων χωρών, όπως οι ΗΠΑ και η Ασία, με πιθανές ακυρώσεις πακέτων κρουαζιέρων σε Ελλάδα – Τουρκία – Αίγυπτο, και μάλιστα να επιβαρύνουν, εν όψει των διακοπών του Πάσχα, την τουριστική εικόνα μας. Βεβαίως, μπαίνει προσωρινά φρένο και στα σχέδια επέκτασης στον Περσικό Κόλπο για τις εξαγωγές μας ύψους 1 δισ. ευρώ σε Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ και άλλες αραβικές χώρες.
Όπως και να έχει το πράγμα, οι θαλάσσιες μεταφορές, η ενέργεια αλλά και το κόστος του παγκόσμιου εμπορίου είναι οι τρεις βασικές παράμετροι που θα προσδιορίσουν, σε διεθνές επίπεδο, την εικόνα των αγορών, άρα θα επηρεάσουν και την ελληνική οικονομία σε μια χρονική συγκυρία εξαιρετικά ταραγμένη διεθνώς, με την ευρωπαϊκή οικονομία να προσπαθεί να σταθεροποιηθεί εν μέσω ενός διεθνούς οικονομικού πολέμου, λόγω δασμών, αλλά και εν μέσω μίας ακόμη περιφερειακής σύρραξης, μετά την Ουκρανία, στο πέταλο της Ανατολικής Μεσογείου και της Εγγύς Ανατολής. Το χρονοδιάγραμμα των ΗΠΑ για σύρραξη διάρκειαε τεσσάρων – πέντε εβδομάδων μπορεί να χαρακτηριστεί ως έναν βαθμό διαχειρίσιμο για τη χώρα μας. Από εκεί και πέρα, οι εκτιμώμενες οικονομικές απώλειες σε ενεργειακές εισαγωγές, ναύλα, εμπόριο και τουρισμό ενδέχεται να ξεπεράσουν τα 2 δισ. ευρώ.
Όσον αφορά τις εμπορευματικές ροές, οι πιθανές επιθέσεις ή εμπλοκές στα Στενά του Ορμούζ και στην Ερυθρά Θάλασσα θα οδηγήσουν πιθανώς σε κλιμακωτή προς τα άνω αύξηση ναύλων και ασφαλίστρων κατά κινδύνων πολέμου, στην πεπατημένη –στη μετά Χούθι εποχή– επιλογή πλόων μέσω Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας, αλλά και σε καθυστερήσεις και μειωμένη αξιοπιστία των logistics. Η ναυτιλία θα δει αύξηση κόστους από τις ανακατευθύνσεις και καθυστερήσεις την οποία θα μετακυλίσει στα ναύλα, ενώ το εμπόριο και η εφοδιαστική αλυσίδα θα διαταραχθούν από τις συνθήκες ασφάλειας στις θαλάσσιες μεταφορές εμπορευμάτων μέσω Σουέζ. Ήδη έχουμε σημαντική αύξηση 50% στα ασφάλιστρα κινδύνου πολέμου, με αποτέλεσμα την επιβολή επίναυλου 1.500 δολαρίων ανά TEU, που μεταφέρονται στα πλοία που συνεχίζουν να διαπλέουν τις θαλάσσιες περιοχές της Αραβικής και Ερυθράς θάλασσας.
Παράλληλα, η άνοδος των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, ως απότοκο της αντίδρασης των αγορών, θα επιβαρύνει άμεσα τις οδικές, ακτοπλοϊκές και αεροπορικές μεταφορές, το κόστος παραγωγής και τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις ιδίως σε τρόφιμα και ενέργεια, εξανεμίζοντας τις προσπάθειες των χωρών της ΕΕ να κρατηθεί ο πληθωρισμός στα επίπεδα του 2%. Τις πιθανές επιπτώσεις από τη νέα σύρραξη και τη διαταραχή των εμπορευματικών ροών θα βιώσουν και πάλι τα λιμάνια της Ανατολικής Μεσογείου, και ιδιαίτερα το λιμάνι του Πειραιά, το οποίο, ως γνωστόν, έχει απολέσει μεγάλο μέρος της εμπορευματικής κίνησής του. Μεγάλες εταιρείες διακίνησης εμπορευματοκιβωτίων, διαβλέποντας την κατάσταση στην Ερυθρά Θάλασσα, θα ανακρούσουν πρύμναν όσον αφορά τους σχεδιασμούς διέλευσης από το Σουέζ.
Σύμφωνα με το υπουργείο Ναυτιλίας, στην περιοχή του Περσικού βρίσκονται 325 ελληνόκτητα πλοία, ενώ άλλα 265 προσεγγίζουν την Αραβική Θάλασσα από την Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Ομάν. Δέκα πλοία φέρουν ελληνική σημαία και σε αυτά επιβαίνουν τουλάχιστον 85 έλληνες ναυτικοί, ενώ έχουν χτυπηθεί τέσσερα πλοία, ένα από τα οποία ελληνικών συμφερόντων. Η πλατφόρμα δεδομένων Skytek αναφέρει ότι εντός των Στενών του Ορμούζ βρίσκονται εγκλωβισμένα 450 δεξαμενόπλοια και πλοία LNG, 170 πλοία κοντέινερ και 200 πλοία χύδην φορτίου. Τέλος, σε γεωπολιτικό επίπεδο, η Ελλάδα, εν μέσω των καταιγιστικών εξελίξεων, καλείται να διατηρήσει ισορροπίες μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και αραβικών χωρών, ενώ ενισχύεται ο ρόλος της ως ενεργειακού κόμβου LNG και γεωπολιτικού συμμάχου, με αύξηση της ναυτικής επιτήρησης στην Κρήτη και στην Κύπρο. Μακάρι οι πολεμικές επιχειρήσεις να σταματήσουν το συντομότερο, να μην υπάρξουν άλλες απώλειες άμαχου πληθυσμού και να επικρατήσει η ειρήνη και η ασφάλεια σε όλη την περιοχή.
