Το τέλος της πολιτικής ως κυρίαρχης δύναμης που ορίζει τις εξελίξεις
Στη σημερινή παγκόσμια πραγματικότητα γινόμαστε μάρτυρες ενός παράδοξου φαινομένου που προκαλεί έντονο προβληματισμό. Ενώ ο πλανήτης συγκλονίζεται από γεωπολιτικές αναταράξεις και στρατιωτικές επεμβάσεις μεγάλης κλίμακας –από το μέτωπο της Ουκρανίας και τις εντάσεις στο Ιράν μέχρι την κρίση στη Βενεζουέλα–, οι διεθνείς αγορές επιδεικνύουν μια πρωτοφανή απάθεια. Οι οικονομικοί δείκτες παραμένουν ουσιαστικά ανεπηρέαστοι, γεγονός που σηματοδοτεί κάτι βαθύτερο: Το τέλος της πολιτικής ως την κυρίαρχη δύναμη που ορίζει τις εξελίξεις.
Η παραδοσιακή αντίληψη ότι οι πολιτικές αποφάσεις και οι κρατικές συγκρούσεις καθορίζουν την οικονομική πορεία του κόσμου φαίνεται να καταρρέει. Πλέον, το κέντρο βάρους έχει μετατοπιστεί στις αγορές και στις mega επιχειρήσεις, των οποίων το οικονομικό μέγεθος και η επιρροή συγκρίνονται ή και ξεπερνούν αυτά μικρών και μεσαίων κρατών. Σε αυτό το περιβάλλον, ο ορισμός του ικανού πολιτικού έχει μεταλλαχθεί πλήρως: Δεν είναι πλέον ο οραματιστής ηγέτης αλλά ο αποτελεσματικός τροχονόμος. Ικανός θεωρείται εκείνος που μπορεί να ανακατευθύνει κεφάλαια από και προς συγκεκριμένα συμφέροντα, εξασφαλίζοντας τη ροή του χρήματος χωρίς να προκαλεί ιδιαίτερες κοινωνικές ή επιχειρηματικές τριβές.
Αυτό το «business as usual», όμως, δεν θα ήταν εφικτό χωρίς την ανοχή μιας κοινωνίας που έχει εγκλωβιστεί σε μια ιδιότυπη χρυσή φυλακή. Η φαινομενική άνοδος του βιοτικού επιπέδου έχει επέλθει με την πλήρη θυσία των ουσιαστικών ελευθεριών και επιλογών. Σε μια απόλυτα ψηφιοποιημένη κοινωνία, ο πολίτης δεν μπορεί πλέον να λειτουργήσει χωρίς να αποδεχθεί τους όρους που του επιβάλλονται. Αυτή η εξάρτηση έχει δημιουργήσει μαλθακούς πολίτες, οι οποίοι, εθισμένοι στην ευκολία, αποδέχονται ακόμη και την πτώση μιας ρουκέτας σε μια γειτονική χώρα ως ένα απλό, στατιστικό στοιχείο της καθημερινότητάς τους.
Μέσα σε αυτές τις ζοφερές συνθήκες που βιώνει ο πλανήτης, ίσως θα έπρεπε να νιώθουμε τυχεροί. Φαίνεται πως ο Θεός μας προίκισε τα τελευταία χρόνια με έναν εξαιρετικά προικισμένο τροχονόμο ως ηγέτη της χώρας, ο οποίος ρυθμίζει την κυκλοφορία των συμφερόντων με τέτοια δεξιοτεχνία, που κανένας άλλος δεν δείχνει ικανός να τον υποκαταστήσει.
Η πρόβλεψη για το μέλλον, ωστόσο, παραμένει δυσοίωνη. Όσο το πολιτικό εκτόπισμα των θεσμών συρρικνώνεται και γιγαντώνεται η ισχύς παραγόντων, η κατάσταση θα επιδεινώνεται. Όταν η μοίρα της ανθρωπότητας συγκεντρώνεται στα χέρια ελάχιστων ιδιωτών, που ελέγχουν τις υποδομές της ζωής μας, η δημοκρατία μετατρέπεται σε κενό γράμμα και η αδιαφορία για τον άλλον γίνεται το αναγκαίο τίμημα για μια πλασματική σταθερότητα.
