–Και τώρα, αφού κάηκε ό,τι ήταν να καεί, μας λένε ότι συνεργάζονται για να το λύσουν
Ακούμε συνέχεια για μέτρα που σχεδιάζει να πάρει η κυβέρνηση για την αντιμετώπιση του προβλήματος της στέγης, που έχει γίνει… γόρδιος δεσμός για την κοινωνία, για τις προσπάθειες που κάνει το κράτος για να βοηθήσει τα νέα ζευγάρια να βρουν σπίτι, τις προτάσεις των τραπεζών για εύκολα στεγαστικά δάνεια και νομίζουμε ότι είμαστε σε μια χώρα που η πρώτη της προτεραιότητα είναι να καλύψει το στεγαστικό πρόβλημα του λαού της.
Η αλήθεια, όμως, είναι πολύ διαφορετική. Γιατί το πρόβλημα της στέγης στη χώρα μας το δημιούργησαν ακριβώς εκείνοι που μας λένε ότι κάνουν τα πάντα για να το λύσουν, δηλαδή, το κράτος και οι τράπεζες. Και οι όποιες προσπάθειες και οι πρωτοβουλίες που ανακοινώνουν είναι για το θεαθήναι και για εσωτερική κατανάλωση.
Κατ’ αρχάς, το πρόβλημα δεν προέκυψε ξαφνικά, αλλά δημιουργήθηκε από τους ακατάλληλους χειρισμούς των κυβερνήσεων κατά τα χρόνια της κρίσης και την αδηφαγία των τραπεζών, οι οποίες, για να σώσουν το… τομάρι τους, πήραν τα λεφτά του κόσμου μέσω των ανακεφαλαιοποιήσεων και, αντί να του επιστρέψουν τα σπίτια που είχαν πάρει για εγγύηση, τα πούλησαν τζάμπα στα funds, τα οποία με τη σειρά τους πέταξαν τους ανθρώπους στον δρόμο.
Με τον τρόπο αυτό, χιλιάδες σπίτια έκλεισαν, βγήκαν από την αγορά και χιλιάδες άνθρωποι έμειναν στον δρόμο. Έτσι ξεκίνησε η στεγαστική κρίση, που διευρύνεται και γίνεται ολοένα και πιο έντονη, χωρίς να υπάρχει ακόμη καμία ένδειξη αναστροφής.
Όταν ένα fund πετάει στον δρόμο μια οικογένεια, δημιουργεί αυτόματα ένα διπλό πρόβλημα στέγης. Από τη μία πλευρά, αφήνει άστεγους ανθρώπους που αναγκάζονται να αναζητήσουν νέα κατοικία, αυξάνοντας τη ζημιά στην ήδη πιεσμένη αγορά. Από την άλλη πλευρά, το ακίνητο από το οποίο εκδιώχθηκαν παραμένει κλειστό και ανενεργό, καθώς η διαδικασία πώλησής του απαιτεί χρόνο για την τακτοποίηση πολεοδομικών και νομικών εκκρεμοτήτων. Έτσι, η ανάγκη για στέγαση διογκώνεται, η προσφορά κατοικιών μειώνεται τεχνητά και η στεγαστική κρίση συντηρείται και μεγαλώνει.
Επιπλέον, ενώ η κυβέρνηση δεν παρεμβαίνει, οι τράπεζες συνεχίζουν να χρηματοδοτούν τα funds για να παίρνουν τα σπίτια που βγάζουν οι ίδιες στον πλειστηριασμό και να μη δίνουν δάνεια στον κόσμο για να στεγαστεί. Και αυτό διότι, για να πάρει δάνειο ένα νέο ζευγάρι σήμερα, πρέπει να έχει… γονείς εφοπλιστές ή να πληρώσει τους διάφορους… μεσολαβητές που λαδώνουν κάποιους και βγάζουν δάνεια. Στον τομέα αυτό γίνονται όργια και το γνωρίζουν όλοι, αλλά κάνουν τα… στραβά μάτια.
Άλλωστε, έχουν γίνει συγκεκριμένες καταγγελίες σε τράπεζες, αλλά απαξίωσαν να απαντήσουν. Τόσο υπολογίζουν τον κόσμο. Γιατί δεν τον έχουν ανάγκη. Αφού το κράτος τους δίνει όλα τα λεφτά του κόσμου, για να του τα μοιράζουν, και εκείνες τα εκμεταλλεύονται άτοκα, τι να τον κάνουν τον κόσμο; Γιατί να τον υπολογίσουν;Ξεφύγαμε όμως. Το θέμα είναι τι μπορεί να κάνει το κράτος και τι οι τράπεζες για να λυθεί το Στεγαστικό. Γιατί μέχρι τώρα δεν γίνεται τίποτα.
Αν υπήρχε πραγματική διάθεση, θα μπορούσαν να γίνουν πολλά. Κατ’ αρχάς, θα μπορούσε να υπάρχει μέριμνα για να μη χάνεται η πρώτη κατοικία. Θα μπορούσε να δίνεται μια περίοδος χάριτος στους ιδιοκτήτες, δέκα χρόνων για παράδειγμα, για να εξοφλούνται οι οφειλές τους μέσω ενός ενοικίου που θα προέκυπτε με βάση το εισόδημά τους.
Και αν, εκτός της πρώτης κατοικίας, είχαν και άλλο ένα διαμέρισμα ή ένα μαγαζί, θα μπορούσε να το νοικιάζει το κράτος και να παίρνει τα ενοίκια ο δανειστής και στο τέλος της δεκαετίας να γίνεται ο υπολογισμός, να αφαιρείται το ποσό που δόθηκε και το υπόλοιπο να συμψηφίζεται με την πώληση του ενός τμήματος του ακινήτου –του μαγαζιού για παράδειγμα– και να τελειώνει αναίμακτα η ιστορία. Εκτός και αν έβρισκε τον τρόπο ο ιδιοκτήτης να πληρώσει και να το κρατήσει ολόκληρο.
Μπορεί, επίσης, να γίνει και το εξής: Το κράτος έχει μια τεράστια ακίνητη περιουσία. Ένα μέρος της θα μπορούσε να το βάλει εγγύηση στις τράπεζες και να διασφάλιζε ένα ποσό. Από το κεφάλαιο αυτό θα επιδοτούσε το μισό ποσό του ενοικίου και θα βοηθούσε τους ιδιοκτήτες να μη χάσουν την πρώτη κατοικία ή το ακίνητό τους.
Τελευταία, όλοι οι φορείς του Δημοσίου έδωσαν τα ακίνητά τους σε ιδιώτες για να τα ανακαινίσουν και να τα δουλέψουν. Μόνο που η ιστορία έχει δείξει πως, έπειτα από τέτοιες δραστηριότητες, το κράτος δεν παίρνει τίποτα, αφού ο ιδιώτης παίρνει ό,τι είναι να πάρει ναι φεύγει, όπως έφυγε η εταιρεία που είχε τα σπιτάκια ανακύκλωσης.
Οπότε, το κράτος βγαίνει χαμένο από τη διαδικασία και μόνος κερδισμένος είναι ο ιδιώτης. Αντί, λοιπόν, να δώσει και πάλι την ευκαιρία το κράτος σε κάποιους ιδιώτες να αυγατίσουν την περιουσία τους, ας δώσει την ευκαιρία στους δανειολήπτες να σώσουν τα σπίτια τους. Και, επιπλέον, μπορεί να δώσει με νόμο την ευκαιρία σε όποιον μπορεί να ξαναπάρει πίσω τα ακίνητα που έχασε σε περίπτωση που δώσει το μισό της αξίας τους στην τιμή που έχει συμφωνηθεί και κάνει δόσεις για το υπόλοιπο ποσό, που να μην ξεπερνούν το διάστημα των πέντε ετών. Αυτά, για να έχουν πρακτικό αποτέλεσμα, θα πρέπει να αφορούν και ακίνητα που χάθηκαν την τελευταία τετραετία και μέχρι σήμερα δεν έχουν αλλάξει χέρια. Παραμένουν δηλαδή κλειστά.
Έτσι, χιλιάδες άνθρωποι που έχουν ξεσπιτωθεί θα ξαναβρούν στέγη και δεν θα ψάχνουν να νοικιάζουν, οπότε θα απελευθερωθούν σπίτια και θα πέσουν οι τιμές.
Από το 2010 που ξεκίνησε η κρίση μέχρι σήμερα, δεν έχει γίνει τίποτα προς την κατεύθυνση αυτή. Οι κυβερνήσεις άφησαν ασύδοτα τα κάθε λογής «κοράκια» να ξεσπιτώνουν τον κόσμο, και τώρα, που έφτασε ο κόμπος στο χτένι, ψάχνουν να βρουν λύση. Επί 15 χρόνια δεν έκαναν το παραμικρό και έρχονται τώρα να μιλήσουν για «κόκκινα δάνεια». Τη στιγμή που οι μισοί δανειολήπτες έχουν μείνει στον δρόμο, τα μισά ακίνητα που χάθηκαν σε πλειστηριασμούς παραμένουν κλειστά και το κοινωνικό πρόβλημα οξύνεται.
Θα βάλουν, λένε, κάποια εκατομμύρια οι τράπεζες, θα βάλει και το κράτος, για να γίνει ένας οργανισμός που θα εξαγοράζει τα σπίτια και θα τα νοικιάζει στους ιδιοκτήτες που τα έχασαν, με προοπτική στο τέλος να τα επανεξαγοράσουν, εφόσον μπορούν.
Σίγουρα είναι μια λύση, αλλά μάλλον είναι αργά. Η ζημιά έχει γίνει, τα σπίτια έχουν χαθεί, το Στεγαστικό έχει πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Τώρα, τα οποία μέτρα ληφθούν δεν θα αποδώσουν, γιατί από την κοινωνία έχουν μείνει μόνο αποκαΐδια. Για να σωθεί ένα μέρος της παρτίδας, για να ζωντανέψει ένα κομμάτι της στέγης, θα πρέπει τα μέτρα που θα ληφθούν να έχουν αναδρομική ισχύ άνω των πέντε ετών, διαφορετικά, θα είναι απλά… πυροτεχνήματα.
Ό,τι είναι να γίνει πρέπει να γίνει, δηλαδή, τώρα, και να έχει και αναδρομική ισχύ, για να έχει νόημα, γιατί αν αφορά το σήμερα μόνο, δεν θα λέει τίποτα, καθώς το… έργο έχει τελειώσει και η όποια ρύθμιση θα αφορά ελάχιστους.
Το κράτος, λοιπόν, έχει και το μαχαίρι και το καρπούζι. Έστω και την τελευταία στιγμή μπορεί να σώσει την παρτίδα. Και είναι σίγουρο ότι θα τα καταφέρει, γιατί είναι κάτι που μπορεί να το κάνει. Το ζητούμενο είναι αν θέλει. Αλλά πρέπει να θέλει, γιατί έρχονται και εκλογές οσονούπω.
