Το καρακιτσαριό της ελληνικής αστικής τάξης και η Κίμπερλι – Του Ν. Στραβελάκη
–Σκέψεις με αφορμή το νέο πάρτι στην «Αθηνών Αρένα»
Του
ΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΒΕΛΑΚΗ,
Οικονομολόγου του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών
Οι ΗΠΑ συνταράσσονται από διαδηλώσεις, με επίκεντρο την πολιτεία της Μινεσότα, όπου τα τάγματα εφόδου του Τραμπ, γνωστά ως ICE, δολοφόνησαν εν ψυχρώ άλλον έναν διαδηλωτή. Οι εξελίξεις είναι ραγδαίες, ρεπουμπλικάνοι γερουσιαστές ζητούν έρευνα για τις δολοφονίες, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε παραπομπή του ίδιου του Τραμπ σε δίκη.
Στην Ελλάδα ζούμε την τραγωδία ενός πολύνεκρου εργατικού δυστυχήματος σε βιομηχανία μπισκότων στα Τρίκαλα. Πέρα από τις ευθύνες της διοίκησης της εταιρείας και των αρχών, υπάρχει θέμα και με στελέχη της κυβέρνησης που έχουν αναμιχθεί στη μελέτη κατασκευής του εν λόγω εργοστασίου, ενώ αίσθηση έχει προκαλέσει δήλωση του κ. Γεωργιάδη λίγες ώρες μετά το ατύχημα. Ο υπουργός δήλωσε τότε ότι η εταιρεία δεν φέρει καμία ευθύνη για το δυστύχημα, για να διαψευστεί από την έκθεση τις Πυροσβεστικής κάποιες ώρες αργότερα.
Τα παραπάνω δεν στάθηκαν αρκετά για την αναβολή του πριβέ πάρτι της πρέσβεως των ΗΠΑ Κίμπερλι Γκίλφοϊλ σε γνωστό νυχτερινό κέντρο, με αφορμή την πρεμιέρα της ταινίας «Μελάνια» στις κινηματογραφικές αίθουσες των Αθηνών. Όπως μαρτυρά ο τίτλος, η ταινία αναφέρεται στη ζωή της συζύγου του Τραμπ.
Στο πάρτι παραβρέθηκε μεγάλος αριθμός σημαινόντων επιχειρηματιών, καθώς και πολιτικών της Δεξιάς και της Άκρας Δεξιάς, που δεν έδωσαν διάρα τσακιστή για το τι συμβαίνει στη χώρα και στον κόσμο και ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση. Το βλαχομπαρόκ έδωσε και πήρε, αφού, πέρα από το μπουζουξίδικο που φιλοξένησε τη μάζωξη, οι συνδαιτημόνες επιδόθηκαν σε εκτεταμένο ενδυματολογικό καρακιτσαριό, για να ανταποκριθούν στο θέμα του πάρτι, που ήταν εμφανίσεις σε άσπρο – μαύρο, προφανώς σε απομίμηση των ενδυματολογικών προτιμήσεων της Μελάνια. Μάλιστα, δεν φάνηκε να τους ενοχλεί ούτε το γεγονός ότι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, και όχι μόνο, κυκλοφορεί ευρέως παλιότερο video της κ. Γκίλφοϊλ, από συνέντευξη στο ακροδεξιό τραμποκάναλο Fox News, που περνάει την Ελλάδα και τους Έλληνες γενεές 14, χαρακτηρίζοντάς μας μπαταχτσήδες, λαμόγια, τεμπέληδες και όλα τα υπόλοιπα επίθετα με τα οποία μας στόλιζαν μετά το 2009. Δέχθηκαν ευχαρίστως να γίνουν ντεκόρ όλου αυτού του τραγέλαφου.
Η εικόνα έφερε στη μνήμη μου μια συζήτηση με έναν σεβαστό ομότιμο καθηγητή του Οικονομικού Τμήματος του ΕΚΠΑ πριν από κάποιον καιρό. Ο εν λόγω είναι αυθεντία στη νεότερη ελληνική οικονομική ιστορία και στην ιστορία οικονομικής σκέψης, ιδιαίτερα στην περίοδο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Συζητώντας τότε για τη στάση που κράτησαν το διάστημα αμέσως μετά το τέλος του πολέμου σημαντικοί έλληνες οικονομολόγοι, ιδιαίτερα ο Κυριάκος Βαρβαρέσος, μου είχε επισημάνει ότι σε αυτό συνέτεινε η ιδιαιτερότητα της ελληνικής αστικής τάξης. Να επισημάνω ότι ο Βαρβαρέσος, τον Αύγουστο του 1945, σε εμπιστευτικό υπόμνημα στον τότε αμερικανό υφυπουργό Εξωτερικών Ντιν Άτσεσον, έδινε κανονικά την ελληνική αστική τάξη του Μεσοπολέμου, επισημαίνοντας ότι κερδοσκοπούσε μετατρέποντας σε χρυσές λίρες και καταχωνιάζοντας κονδύλια αμερικανικής βοήθειας που λάμβανε εν είδει επιχορηγήσεων. Η άποψη αυτή σίγουρα επηρέασε και τη δημοσιοποίηση των θέσεών του για την ελληνική οικονομία το 1952, όταν επιχειρηματολόγησε κατά της εκβιομηχάνισης της χώρας και εισηγήθηκε τη στροφή της οικονομίας στην οικοδομή.
Βέβαια, τα παραπάνω δεν εμπόδισαν τους Αμερικανούς να μεταβάλουν τη στάση τους και να αγκαλιάσουν μετά το 1953 τόσο τα απομεινάρια της αστικής τάξης του Μεσοπολέμου όσο και τη νέα αστική τάξη των μαυραγοριτών και των δωσίλογων, που είχε αποθησαυρίσει μεγάλα ποσά στον πόλεμο. Απόγονοι αρκετών από όλους αυτούς βρέθηκαν μετά από κοντά 80 χρόνια στο πάρτι της Γκίλφοϊλ. Θεωρώ ότι αυτή η ιστορική αναδρομή εξηγεί, πέρα από το καρακιτσαριό, και τη δουλικότητα της ελληνικής αστικής τάξης αλλά και του πολιτικού και ενίοτε ακαδημαϊκού κατεστημένου προς τους Αμερικανούς και αργότερα τους Ευρωπαίους.
Είναι ένα θέμα που χρήζει επιστημονικής έρευνας. Κυρίως, όμως, απαιτεί τη συνειδητοποίηση από την πλευρά της κοινωνίας του πόσο περιορισμένες είναι οι υποτιθέμενες ελίτ αυτής της χώρας. Τόσο περιορισμένες, που την καθιστούν επικίνδυνη για την κοινωνία.
