Το 50% των καρκίνων μπορεί να προληφθεί ή να διαγνωστεί έγκαιρα
60.000 ΝΕΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟ 2024 ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Του
ΑΡΗ ΜΠΕΡΖΟΒΙΤΗ
Ο καρκίνος είναι η δεύτερη κύρια αιτία θανάτου συνολικά και η κύρια αιτία θανάτου μεταξύ των ατόμων ηλικίας κάτω των 85 ετών. Όπως επισημαίνει σε μήνυμά του ο Θάνος Δημόπουλος (καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής στο Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», πρώην πρύτανης ΕΚΠΑ), με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Καρκίνου:
«Ο καρκίνος δεν είναι απλώς μια ιατρική διάγνωση. Πίσω από κάθε περίπτωση κρύβεται μια μοναδική ανθρώπινη ιστορία – ιστορίες πόνου, απώλειας, αγάπης, δύναμης, θεραπείας και ελπίδας. Η ουσιαστική αντιμετώπιση του καρκίνου δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο σε θεραπείες και πρωτόκολλα. Απαιτεί μια πολύπλευρη φροντίδα, που ξεκινά από την κατανόηση του ατόμου, της προσωπικής του εμπειρίας και των αναγκών του, με σεβασμό, συμπόνια και ενσυναίσθηση. Όταν η ιατρική φροντίδα τοποθετεί τον άνθρωπο στο επίκεντρο, τότε τα θεραπευτικά αποτελέσματα είναι καλύτερα και η ποιότητα ζωής των ασθενών ουσιαστικά αναβαθμίζεται».
Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Πληροφοριακό Σύστημα για τον Καρκίνο, στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπολογίζεται ότι διαγνώστηκαν 2,7 εκατομμύρια ασθενείς με καρκίνο το 2024 και η θνησιμότητα μειώθηκε κατά 2% συγκριτικά με το 2022. Στην Ελλάδα υπολογίστηκαν πάνω από 60.000 νέες διαγνώσεις καρκίνου. Ο καρκίνος επηρεάζει ελαφρώς περισσότερο τους άνδρες από τις γυναίκες, καθώς το 54% των νέων περιπτώσεων καρκίνου και το 56% των θανάτων από καρκίνο αφορούν άνδρες. Ο καρκίνος του μαστού παραμένει ο πιο συχνά διαγιγνωσκόμενος καρκίνος στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το 2024, περίπου 360.000 γυναίκες διαγνώστηκαν με τη νόσο.
Ο καρκίνος του μαστού αντιπροσωπεύει το 29% όλων των διαγνώσεων καρκίνου στις γυναίκες, ακολουθούμενος από τον καρκίνο του παχέος εντέρου, του πνεύμονα, του ενδομητρίου και το μελάνωμα του δέρματος. Στους άνδρες, ο καρκίνος του προστάτη είναι ο πιο συχνά διαγιγνωσκόμενος καρκίνος (22,3%), ακολουθούμενος από τον καρκίνο του πνεύμονα, του παχέος εντέρου, της ουροδόχου κύστης και των νεφρών. Όσον αφορά τη θνησιμότητα, οι τέσσερις πιο συχνές αιτίες θανάτου από καρκίνο τόσο στις γυναίκες όσο και στους άνδρες είναι ο καρκίνος του πνεύμονα (19,7% του συνόλου), ακολουθούμενος από τον καρκίνο του παχέος εντέρου (12,2%), τον καρκίνο του παγκρέατος (7,5%) και τον καρκίνο του μαστού (7,3%).
Διεθνής μελέτη για τον καρκίνο, με ελληνική συμμετοχή
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου, δημοσιεύθηκε στο Ecancer medicalscience (έγκριτο επιστημονικό περιοδικό στο πεδίο της Oγκολογίας και της έρευνας) μια κρίσιμη μελέτη με τίτλο
«Η παγκόσμια κρίση του καρκίνου: Μια ανασκόπηση της αυξανόμενης επιβάρυνσης, των διευρυνόμενων ανισοτήτων και των πρωτοβουλιών για την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση».
Η μελέτη αποτελεί σύμπραξη του πρύτανη του Πανεπιστημίου Keele στην Ελλάδα, ομότιμου καθηγητή Χειρουργικής Ογκολογίας, Οδυσσέα Ζώρα, και μιας παγκοσμίου εμβέλειας ομάδας διακεκριμένων ογκολόγων, χειρουργών και ερευνητών.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, ο καρκίνος αποτελεί σήμερα τη δεύτερη κύρια αιτία πρόωρου θανάτου παγκοσμίως, ακολουθώντας μόνο τα καρδιαγγειακά νοσήματα, ενώ οι προβλέψεις δείχνουν ότι θα καταλάβει την πρώτη θέση μέχρι το τέλος του αιώνα. Επιπλέον, όπως αναφέρεται στη μελέτη, o καρκίνος ευθύνεται για σχεδόν έναν στους έξι θανάτους παγκοσμίως και για έναν στους τέσσερις θανάτους από μη μεταδιδόμενα νοσήματα, δημιουργώντας μια κρίση που αγγίζει κάθε πτυχή της ανθρώπινης κοινωνίας.
Παγκόσμια δεδομένα και προγνωστικά στοιχεία
• Ετήσιος απολογισμός: 20 εκατομμύρια νέα περιστατικά καρκίνου και 10 εκατομμύρια θάνατοι καταγράφονται πλέον κάθε χρόνο παγκοσμίως.
• Πρόβλεψη 2050: Τα περιστατικά αναμένεται να εκτοξευθούν στα 35,3 εκατομμύρια ετησίως, σημειώνοντας αύξηση της τάξης του 77%.
• Γεωγραφική ανισότητα: Περίπου το 75% των θανάτων από καρκίνο καταγράφεται σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, αναδεικνύοντας το χάσμα στην πρόσβαση σε πρόληψη και θεραπεία.
• Συσχέτιση καρκίνου και χαμηλού εισοδήματος: Έως το 2050, οι θάνατοι από καρκίνο στις χώρες χαμηλού εισοδήματος προβλέπεται να αυξηθούν κατά 155%, έναντι 56% στις χώρες υψηλού εισοδήματος.
• Θνησιμότητα ανά τύπο: Ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει ο πλέον θανατηφόρος, ευθυνόμενος για το 19% των συνολικών θανάτων από τη νόσο.
• Οικονομικό κόστος: Περισσότεροι από ένας στους δύο ασθενείς παγκοσμίως (56%) αντιμετωπίζουν καταστροφικές οικονομικές συνέπειες λόγω της νόσου.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι τουλάχιστον το 50% των καρκίνων μπορεί να προληφθεί ή να διαγνωστεί έγκαιρα. Η μελέτη προκρίνει ως επιτακτική ανάγκη την εφαρμογή συντονισμένων πολιτικών, όπως:
1. Σθεναρές αντικαπνιστικές πολιτικές.
2. Καθολικοί εμβολιασμοί (HPV για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, Ηπατίτιδα Β για τον καρκίνο του ήπατος).
3. Οργανωμένα και προσβάσιμα προγράμματα προληπτικού ελέγχου (screening).
Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία: «Η έγκαιρη διάγνωση σώζει ζωές»
Ο ρόλος του πνευμονολόγου στη διαχείριση του καρκίνου του πνεύμονα, η σημασία της έγκυρης διάγνωσης και της διακοπής του καπνίσματος ήταν τα βασικά θέματα που ανέδειξε η ημερίδα για την Πρόληψη του Καρκίνου του Πνεύμονα, την οποία διοργάνωσε, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου, η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία (ΕΠΕ), σε συνεργασία με την Πνευμονολογική Κλινική του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Ηρακλείου (ΠΑΓΝΗ) και τον Δήμο Ηρακλείου
Όπως επισήμανε ο πρόεδρος της ΕΠΕ, καθηγητής Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ, Στέλιος Λουκίδης: «Με τις καινούργιες ενδοσκοπικές τεχνικές μπορούμε να σταδιοποιήσουμε πολύ καλύτερα τον καρκίνο του πνεύμονα και να έχουμε τη δυνατότητα να κάνουμε αποτελεσματικότερες παρεμβάσεις. Είναι, όμως, σημαντικό να παρέμβουμε στη νόσο αυτή πρώιμα, ειδικά αν λάβουμε υπόψη τα δεδομένα που υποστηρίζουν ότι 80% των ασθενών με καρκίνο του πνεύμονα δεν διαγιγνώσκονται σε πρώιμο στάδιο.
Το πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου με βάση τεκμηριωμένα δεδομένα από τις μελέτες που έχουν γίνει μέχρι τώρα φαίνεται ότι αυξάνει την επιβίωση από τον καρκίνο του πνεύμονα, ενώ επηρεάζει θετικά το κόστος για το σύστημα υγείας».
«Η πρόληψη του καρκίνου του πνεύμονα είναι σωτηρία ζωής», επισήμανε από την πλευρά της η Σοφία Σχίζα, καθηγήτρια Πνευμονολογίας και Διαταραχών Ύπνου στη Σχολή Επιστημών Υγείας και αντιπρύτανης Διοικητικών Υποθέσεων και Φοιτητικής Μέριμνας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, διευθύντρια Πνευμονολογικής Κλινικής του ΠΑΓΝΗ. Όπως εξήγησε, οι βασικοί πυλώνες είναι οι εξής: Η πρωτογενής πρόληψη, η οποία αφορά τη διακοπή του καπνίσματος, την έκθεση σε επαγγελματικούς ή περιβαλλοντικούς παράγοντες, η διατροφή και η δευτερογενής πρόληψη με τον προσυμπτωματικό έλεγχο, που περιλαμβάνει και αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης (LDCT) σε ομάδες υψηλού κινδύνου, όπως καπνιστές άνω των 50.
Στο κάπνισμα, τον ισχυρότερο προδιαθεσικό παράγοντα νόσησης από καρκίνο του πνεύμονα, αναφέρθηκε ο Δημήτρης Μαυρουδής, καθηγητής Παθολογικής Ογκολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης και διευθυντής της Παθολογικής Ογκολογικής Κλινικής του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ηρακλείου.
«Αποφεύγοντας το κάπνισμα, ενεργητικό ή παθητικό, μειώνεται δραστικά η πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα και επιτυγχάνεται πραγματική πρόληψη», σημείωσε ο κ. Μαυρουδής και αναφέρθηκε σε έναν επιπλέον και μάλλον υποτιμημένο παράγοντα κινδύνου, όπως τον χαρακτήρισε, την ατμοσφαιρική ρύπανση, που μπορεί να προκαλέσει καρκίνο του πνεύμονα ακόμη και σε μη καπνιστές:
«Η μείωση των εκπομπών ρύπων, η χρήση καθαρών μορφών ενέργειας και η ενίσχυση του πράσινου στις πόλεις αποτελούν βασικά μέτρα προστασίας της Δημόσιας Υγείας και πρόληψης του καρκίνου του πνεύμονα». Πρόσθεσε δε ότι «η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα με βρογχοσκόπηση ή βιοψία αυξάνει τις πιθανότητες επιβίωσης» και επισήμανε ότι «οι σύγχρονες καινοτόμες θεραπείες, τόσο στην πρώιμη όσο και στη μεταστατική νόσο, έχουν βελτιώσει την πρόγνωση του καρκίνου του πνεύμονα, αλλά η αποφυγή νόσησης και η έγκαιρη διάγνωση παραμένουν η καλύτερη επιλογή όλων μας».
