Στ. Παραστατίδης στο “Π”: Εργασία στην Ελλάδα: Ανάπτυξη για τους λίγους, ανασφάλεια για τους πολλούς
Του
ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΔΗ
Βουλευτή ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ Κιλκίς
Άλλος ένας νεκρός εργαζόμενος, την προηγούμενη Τετάρτη 26 Νοεμβρίου, οδήγησε σε στάση εργασίας στα μέσα σταθερής τροχιάς. Η ταλαιπωρία των Αθηναίων ήταν μια γροθιά συνειδητοποίησης ότι στην Ελλάδα, κάθε δεύτερη μέρα, ένας εργαζόμενος πεθαίνει σε εργατικό ατύχημα.
Σύμφωνα με την Ομοσπονδία Συλλόγων Τεχνικών Έργων, μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί 174 θάνατοι από εργατικά δυστυχήματα. Την τελευταία τετραετία, τα εργατικά ατυχήματα αυξάνονται σταθερά: 14.920 καταγεγραμμένα το 2023, από 11.957 το 2021, αριθμοί που δεν συνάδουν με καμία βελτίωση, αλλά με την υποβάθμιση των συνθηκών εργασίας.
Η κυβέρνηση, όμως, δεν φαίνεται να βλέπει αυτά τα νούμερα. Για μια οικονομία που θέλει να λέγεται παραγωγική, είναι σκάνδαλο: Η παραγωγικότητα πρέπει να χτίζεται σε ανθρώπινα δικαιώματα και ασφάλεια, όχι πάνω σε ρίσκα ζωής και υγείας.
Αλλά και η γενικότερη εικόνα που διαμορφώνεται σήμερα για την εργασία στην Ελλάδα δεν είναι απλώς αποκαρδιωτική. Είναι μια σιωπηρή έκκληση για αλλαγή παραδείγματος. Ενώ η κυβέρνηση πανηγυρίζει για την «ανάκαμψη», οι εργαζόμενοι βιώνουν την καθημερινότητα: Μισθοί που δεν επαρκούν, ανασφάλεια, εργασία πέρα από τα όρια και ανύπαρκτες συλλογικές συμβάσεις.
Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, το μέσο ετήσιο εισόδημα ενός μισθωτού πλήρους απασχόλησης στην Ελλάδα το 2024 είναι μόλις 17.954 ευρώ, κατατάσσοντας τη χώρα στη δεύτερη χειρότερη θέση ανάμεσα στα κράτη-μέλη της ΕΕ. Παρά μια αύξηση 7,2% το 2024, τα πραγματικά εισοδήματα δεν καλύπτουν ούτε κατά διάνοια τον ραγδαίο πληθωρισμό, ειδικά όσον αφορά τα τρόφιμα, που έχουν εκτιναχθεί κατά 30,7% από το 2020 έως σήμερα.
Η πραγματικότητα επιβεβαιώνει τα στοιχεία της Eurostat: Σχεδόν μισό εκατομμύριο εργαζόμενοι στην Ελλάδα αμείβονται με τον κατώτατο μισθό, δηλαδή 743 ευρώ καθαρά, ποσό που σε καμιά περίπτωση δεν επαρκεί για να καλύψει τις βασικές ανάγκες ενός ατόμου και της οικογένειάς του. Ειδικά οι νεότεροι, οι 30άρηδες και οι λίγο μικρότεροι, τα φέρνουν βόλτα πολύ δύσκολα. Τα εισοδήματα των επτά στους δέκα δεν επαρκούν για να καλύψουν τις βασικές ανάγκες τους, ενώ οι πέντε στους δέκα εξακολουθούν να διαμένουν στην οικογενειακή εστία, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της ΓΣΕΕ.
Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, μειώθηκε δραστικά και το ποσοστό των εργαζομένων που καλύπτεται από συλλογικές συμβάσεις. Αυτό σημαίνει ότι η μεγάλη πλειονότητα των μισθωτών είναι εκτεθειμένη στην αυθαιρεσία των εργοδοτών και στην ελαστικοποίηση της εργασίας.
Η αποδυνάμωση της συλλογικής διαπραγμάτευσης δεν είναι τυχαία: συνοδεύτηκε από νομοθετικές παρεμβάσεις που διεύρυναν την επισφάλεια, αύξησαν τη δυνατότητα ολιγόμηνων ή ευέλικτων συμβάσεων και επέτρεψαν υπερεργασία χωρίς ουσιαστικό έλεγχο. Το μοντέλο της κυβέρνησης για την εργασία περιλαμβάνει φτηνή εργασία, χαμηλό εργοδοτικό κόστος, φτωχοί εργαζόμενοι. Οι δείκτες δεν λένε ψέματα: Υψηλά ωράρια (το 83% των εργαζόμενων με εξαρτημένη σχέση εργασίας δουλεύουν περισσότερες από 40 ώρες την εβδομάδα), χαμηλοί μισθοί, ελάχιστη συλλογική διαπραγμάτευση και κατάρρευση της ποιότητας ζωής. Το εργατικό κίνημα, με τους αγώνες του, είχε πετύχει να λογίζεται η ασφαλής, η σταθερή και ασφαλισμένη, δηλαδή, εργασία ως κανονικότητα και η επισφαλής ως παρέκκλιση. Σήμερα έχουμε την αντιστροφή αυτής της εικόνας.
Το αποτέλεσμα δεν είναι ανάπτυξη. Είναι φτώχεια με γραβάτα, επισφάλεια εργαζομένων με θράσος ανέλεγκτων εργοδοτών, ευελιξία με θύματα. Αυτό δεν είναι κρίση. Είναι επιλογή. Και ως τέτοια πρέπει να ανατραπεί.
Χρειάζεται άμεσα:
• μαζική αποκατάσταση των συλλογικών διαπραγματεύσεων και επαναφορά της υποχρεωτικής κάλυψης των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις,
• αύξηση του κατώτατου μισθού, που θα προσδιορίζεται από τους κοινωνικούς εταίρους, και σύνδεσή του με τον πληθωρισμό και το κόστος διαβίωσης,
• ενίσχυση της εργασιακής ασφάλειας και πρόληψη των εργατικών ατυχημάτων, με αυστηρούς ελέγχους και πραγματικά πρόστιμα,
• αναβάθμιση της παραγωγικής βάσης, με επενδύσεις στην καινοτομία, στην πράσινη οικονομία, στην παραγωγή υψηλής προστιθέμενης αξίας, για να μη ζούμε από φόρους, δάνεια και φθηνή εργασία.
Στον Μεσοπόλεμο, ο Τζον Στάινμπεκ έγραφε στα «Σταφύλια της οργής»: «Η φτώχεια των εργατών δεν είναι ατύχημα. Είναι το αποτέλεσμα του τρόπου που οργανώνεται η εργασία». Σήμερα, σχεδόν έναν αιώνα από τότε που γράφτηκε το βιβλίο, δεν πρέπει να επιτρέψουμε στη δίκαιη οργή των φτωχών εργαζόμενων να ριζώσει. Χρειάζεται αλλαγή παραδείγματος. Το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής έχει καταθέσει συνεκτικές προτάσεις για την άρση της εργασιακής επισφάλειας και την ενδυνάμωση των εργαζομένων. Γιατί το να εργάζεσαι με αξιοπρέπεια είναι θεμέλιο της ελευθερίας.
