Την τελευταία της πνοή σε ηλικία 102 ετών άφησε η Μαργαρίτα Τσαντ-Παπανδρέου, μια προσωπικότητα που συνδέθηκε άρρηκτα με τη σύγχρονη πολιτική ιστορία της Ελλάδας, τη γέννηση της Μεταπολίτευσης και τους αγώνες για την ισότητα των φύλων.
Η απώλεια της πρώην συζύγου του Ανδρέα Παπανδρέου και μητέρας του πρώην Πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου, σηματοδοτεί το τέλος μιας ολόκληρης εποχής για την πολιτική και κοινωνική ιστορία της χώρας.
Από το Ιλινόι στην καρδιά της ελληνικής πολιτικής
Γεννημένη στις 30 Σεπτεμβρίου 1923 στο Όουκ Παρκ του Ιλινόι των ΗΠΑ, η Μάργκαρετ Έσθερ Τσαντ σπούδασε δημοσιογραφία και Δημόσια Υγεία στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα. Εκεί γνώρισε τον νεαρό τότε καθηγητή Οικονομικών Ανδρέα Παπανδρέου. Το ζευγάρι παντρεύτηκε το 1951 και απέκτησε τέσσερα παιδιά: τον Γιώργο, τη Σοφία, τον Νίκο και τον Ανδρέα.
Η εγκατάστασή της στην Ελλάδα το 1961 σηματοδότησε την είσοδό της σε μια δίνη πολιτικών εξελίξεων. Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας των συνταγματαρχών, η οικογένεια οδηγήθηκε στην εξορία, με τη Μαργαρίτα Παπανδρέου να αναπτύσσει έντονη αντιδικτατορική δράση στο εξωτερικό, στηρίζοντας τον αγώνα για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας.
Με την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία το 1981, η Μαργαρίτα Παπανδρέου δεν περιορίστηκε στον ρόλο της συζύγου του Πρωθυπουργού. Ως Πρόεδρος της Ένωσης Γυναικών Ελλάδας (ΕΓΕ) για οκτώ χρόνια, ηγήθηκε της προσπάθειας για τη νομική και κοινωνική χειραφέτηση της Ελληνίδας.
Υπήρξε η κινητήριος δύναμη πίσω από τις ιστορικές μεταρρυθμίσεις της δεκαετίας του ’80, οι οποίες άλλαξαν ριζικά την καθημερινότητα των γυναικών:
-
Η κατάργηση του αναχρονιστικού θεσμού της προίκας.
-
Η θεσμοθέτηση και νομιμοποίηση του πολιτικού γάμου.
-
Η αποποινικοποίηση των εκτρώσεων, που εξασφάλισε το δικαίωμα των γυναικών στην αυτοδιάθεση του σώματός τους.
-
Η καθιέρωση της ισότητας των δύο φύλων στο νέο Οικογενειακό Δίκαιο.
Διεθνής δράση και συγγραφικό έργο
Πέρα από τα ελληνικά σύνορα, η Μαργαρίτα Παπανδρέου πρωτοστάτησε σε παγκόσμιες πρωτοβουλίες για την ειρήνη, τον πυρηνικό αφοπλισμό και τα ανθρώπινα δικαιώματα, συμμετέχοντας ενεργά σε διεθνή γυναικεία δίκτυα.
Μετά το διαζύγιό της από τον Ανδρέα Παπανδρέου το 1989, παρέμεινε στην Ελλάδα, συνεχίζοντας να παρεμβαίνει στα κοινά. Μέσα από τα βιβλία της, με πιο χαρακτηριστικό το αυτοβιογραφικό «Έρωτας και Εξουσία», αποτύπωσε με ειλικρίνεια και διεισδυτικότητα τα παρασκήνια της εξουσίας, αλλά και τα προσωπικά της βιώματα.
Το τέλος μιας εποχής
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου έζησε μια γεμάτη ζωή, στον πυρήνα των γεγονότων που διαμόρφωσαν τη σύγχρονη Ελλάδα. Φεύγει από τη ζωή αφήνοντας πίσω της μια σπουδαία παρακαταθήκη: τη μετατροπή της Ελλάδας σε μια πιο δίκαιη και ισότιμη κοινωνία για τις γυναίκες. Η απώλειά της σκορπά θλίψη στην οικογένειά της, τον πολιτικό κόσμο και σε όσους συμπορεύτηκαν μαζί της στους μεγάλους κοινωνικούς αγώνες του προηγούμενου αιώνα.
Φωτο: Βικιπαίδεια | Άδεια χρήσης: CC0 1.0 Universal (Δημόσιο Κτήμα)
