Μ. Κρανίδης: Η υποκρισία του στεγαστικού προβλήματος
Του
ΜΑΝΟΥ ΚΡΑΝΙΔΗ
Πολιτικού Μηχανικού ΕΜΠ, MSc,
CEO «Krama Property» (www.kramaproperty.com),
Γραμματέα Ενημέρωσης και Μέλους ΔΣ ΠΟΜΙΔΑ
Προέδρου ΕΝΙΒΟΠΑ, Δημοτικού Συμβούλου Χαλανδρίου
Η στεγαστική κρίση αποτελεί σήμερα μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την ελληνική κοινωνία. Τα ενοίκια αυξάνονται με ταχύτερο ρυθμό από τα εισοδήματα, η απόκτηση κατοικίας γίνεται ολοένα δυσκολότερη και η φοιτητική στέγη μετατρέπεται κάθε Σεπτέμβριο σε έναν πραγματικό αγώνα δρόμου για χιλιάδες οικογένειες.
Παρ’ όλα αυτά, η δημόσια συζήτηση επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά στα κλειστά ιδιωτικά ακίνητα, σαν να βρίσκεται εκεί η βασική λύση ενός προβλήματος που έχει βαθιές διαρθρωτικές αιτίες.
Η Ελλάδα, όμως, δεν είναι μια χώρα μεγάλων επενδυτικών funds ή λίγων μεγαλοϊδιοκτητών. Είναι μια χώρα πολυϊδιοκτησίας. Εκατομμύρια Έλληνες διαθέτουν μία, δύο ή τρεις ιδιοκτησίες, αποτέλεσμα δεκαετιών αντιπαροχής, οικογενειακών μεταβιβάσεων και προσωπικής αποταμίευσης. Αυτή η ιδιαιτερότητα αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της ελληνικής αγοράς ακινήτων και δεν μπορεί να αγνοείται όταν σχεδιάζεται στεγαστική πολιτική.
Την ίδια στιγμή, οι μεγαλύτεροι ιδιοκτήτες ακινήτων της χώρας είναι το Ελληνικό Δημόσιο, οι φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα, οι δήμοι, τα πανεπιστήμια, τα ασφαλιστικά ταμεία, οι τράπεζες, οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, η Εκκλησία και δεκάδες κοινωφελή ιδρύματα. Και όμως, ακόμη και σήμερα δεν υπάρχει μία ενιαία, πλήρης και δημόσια εικόνα της ακίνητης περιουσίας τους. Πόσα ακίνητα διαθέτουν; Πόσα είναι κενά; Πόσα παραμένουν αναξιοποίητα; Πόσα μπορούν να αξιοποιηθούν για κοινωνική κατοικία, φοιτητική στέγη ή άλλες δημόσιες ανάγκες;
Το γεγονός ότι το ίδιο το Δημόσιο βρίσκεται ακόμη στη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης σημαντικού μέρους της ακίνητης περιουσίας του αποδεικνύει ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο η έλλειψη κατοικιών. Είναι πρωτίστως η έλλειψη ολοκληρωμένης διαχείρισης. Δεν μπορεί να σχεδιάζεται σοβαρή στεγαστική πολιτική όταν δεν υπάρχει πλήρης γνώση του διαθέσιμου αποθέματος.
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση. Από τη μία πλευρά ζητείται από τους πολίτες να ενεργοποιήσουν τα ακίνητά τους, να ανακαινίσουν, να μισθώσουν και να συμβάλουν στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών. Από την άλλη πλευρά, οι μεγαλύτεροι θεσμικοί ιδιοκτήτες της χώρας εξακολουθούν να διατηρούν σημαντικό αριθμό ακινήτων αναξιοποίητο ή χωρίς σαφή στρατηγική αξιοποίησης. Δεν είναι λογικό να μεταφέρεται το βάρος της λύσης σε εκατομμύρια ιδιώτες, όταν οι μεγάλοι κάτοχοι ακίνητης περιουσίας δεν έχουν προηγουμένως αξιοποιήσει το δικό τους χαρτοφυλάκιο.
Η πραγματικότητα είναι ότι η Ελλάδα διαθέτει ένα σημαντικό αναπτυξιακό κεφάλαιο, το οποίο παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανενεργό. Δημόσια κτίρια που θα μπορούσαν να μετατραπούν σε κατοικίες, ανενεργές εγκαταστάσεις που θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν φοιτητικές εστίες, οικόπεδα που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν μέσω σύγχρονων συνεργασιών δημόσιου και ιδιωτικού τομέα εξακολουθούν να περιμένουν αποφάσεις, μελέτες και διοικητικές διαδικασίες.
Η στεγαστική κρίση δεν θα αντιμετωπιστεί με επιδοτήσεις μόνο ούτε με τη μεταφορά της ευθύνης στους πολίτες. Χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Ακίνητης Περιουσίας. Πλήρης απογραφή όλων των δημόσιων και θεσμικών ακινήτων. Ψηφιακό μητρώο. Κατηγοριοποίηση σε ώριμα, προς ωρίμανση και μη αξιοποιήσιμα ακίνητα. Δημιουργία ενός μόνιμου μηχανισμού που θα μετατρέπει την ανενεργή περιουσία σε κοινωνική κατοικία, φοιτητική στέγη, δημόσιες επενδύσεις και αστική αναζωογόνηση.
Η αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος δεν είναι υπόθεση μόνο της αγοράς ούτε μόνο των ιδιωτών. Είναι πρωτίστως υπόθεση της Πολιτείας. Η αξιοπιστία της κρίνεται από το αν γνωρίζει, προστατεύει και αξιοποιεί πρώτα τη δική της περιουσία. Όταν οι μεγαλύτεροι ιδιοκτήτες ακινήτων της χώρας δεν έχουν ακόμη πλήρη εικόνα του χαρτοφυλακίου τους και σημαντικό μέρος αυτού παραμένει ανενεργό, είναι τουλάχιστον αντιφατικό να αναζητούμε τη λύση αποκλειστικά στις αποφάσεις εκατομμυρίων πολιτών που διαθέτουν μια μικρή προσωπική περιουσία. Η Ελλάδα χρειάζεται λιγότερες υποδείξεις και περισσότερη οργάνωση. Γιατί το στεγαστικό δεν είναι πρόβλημα έλλειψης ακινήτων. Είναι, πάνω απ’ όλα, πρόβλημα διαχείρισης.
