Του
Δρος ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΓΟΥΝΑΡΗ
Εμπειρογνώμονος, Πρεσβευτού ε.τ.,
Διδάκτορος του Πανεπιστημίου του Βερολίνου (FU Berlin)
Η Σύμβαση Δικαίου Θαλάσσης των Ηνωμένων Εθνών, του 1982, αποτελεί γραπτό, εθιμικό θετικό δίκαιο και είναι σύμφωνο με τη διεθνή πρακτική, ισχύει, δε, για όλα τα κράτη που την έχουν υπογράψει και επικυρώσει ή έχουν προσχωρήσει σε αυτή, ωστόσο, δεν δεσμεύει όλα τα κράτη.
Η Ελλάδα, ως κράτος-μέλος αυτής, σύμφωνα με τα άρθρα 3, 5, 9, 10, 70, 74, 87, μπορεί να εφαρμόσει ευθείες γραμμές βάσης για τις χερσαίες και νησιωτικές της περιοχές. Αυτό ισχύει για κόλπους με μέγιστο άνοιγμα εισόδου έως 24 ν.μ., καθώς και για τη συνορεύουσα ζώνη, εφόσον η επιφάνεια του κόλπου (κοιλώματος) είναι τουλάχιστον ίση με εκείνη ενός ημικυκλίου που έχει ως διάμετρο την ευθεία γραμμή η οποία χαράσσεται κατά πλάτος της εισόδου του.
Επίσης, σύμφωνα με ελληνική πρόταση που έγινε δεκτή και από την Τουρκία και από την Ολομέλεια του Διεθνούς Υδρογραφικού Οργανισμού που έχει έδρα το Μονακό, θα πρέπει να πραγματοποιηθεί μεταφορά ενός θαλάσσιου τμήματος από το Αιγαίο στο Ιόνιο, ώστε να συμπεριληφθούν τα Κύθηρα και Αντικύθηρα στο Ιόνιο, μιας και ιστορικά αποτελούν μέρος των Επτανήσων.
Σε όλη τη Μεσόγειο υπάρχει υφαλοκρηπίδα και δυνητική ΑΟΖ λιγότερη από 200 ν.μ. για τα έναντι κείμενα κράτη και τα παρακείμενα κράτη (12 ν.μ. αιγιαλίτιδα ζώνη και 188 ν.μ. της ΑΟΖ). Εφόσον υλοποιήσει αυτά η Ελλάδα, οι νέες οριοθετήσεις θα πρέπει να αποτυπωθούν σε νέους χάρτες από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού, η οποία διαθέτει έμπειρους γεωγράφους –με εξέχοντα τον συνταξιούχο πλέον, αλλά ιδιαίτερα έμπειρο Δημήτρη Δαγρέ–, και να σταλούν επιτέλους στο γραφείο του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ.
Στη συνέχεια, το ίδιο πρέπει να γίνει στην περιοχή του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου. Η ζώνη αυτή, στην πραγματικότητα, επικαλύπτει σχεδόν στο σύνολό της την ελληνική υφαλοκρηπίδα και την ελληνική ΑΟΖ, όπως αυτές ορίζονται από τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982, οι βασικές διατάξεις της οποίας δεσμεύουν το σύνολο των κρατών ως εθιμικό διεθνές δίκαιο.
Όσον αφορά την πρόταση του αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, προκειμένου η Ελλάδα, η Τουρκία και η Κύπρος να τα βρουν μεταξύ τους, αυτή δεν μπορεί να ισχύσει, διότι χρόνια τώρα η Τουρκία δεν δέχεται τη Σύμβαση Δικαίου Θαλάσσης του 1982, ενώ διατηρεί κατοχικό στρατό στο ήμισυ σχεδόν της Κύπρου, και η Ελλάδα υποστηρίζει την εφαρμογή μόνο της Σύμβασης Δικαίου Θαλάσσης του 1982.
Αν η Ελλάδα χαράξει την οριογραμμή της αιγιαλίτιδας ζώνης στο μέσο, συμπεριλαμβάνοντας τις νήσους Ρω και Στρογγύλη μέχρι τα όρια της μέσης γραμμής της υφαλοκρηπίδας και της ελληνοκυπριακής ΑΟΖ, και η Τουρκία εφαρμόσει το casus belli, τότε τι αναμένει ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, κ. Νίκος Δένδιας; Πώς σχεδιάζει να αξιοποιήσει την εφαρμογή της «Ασπίδας του Αχιλλέα» από τον Έβρο μέχρι τα όρια της ανατολικής υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ της Κύπρου;
Στη συνέχεια, η Ελλάδα οφείλει να αναπτύξει στο θαλάσσιο πεδίο το σύνολο των πολεμικών της πλοίων –παλαιών και νέων, που έχει αποκτήσει από τις ΗΠΑ, τη Γερμανία, την Ιταλία, τη Γαλλία και το Ισραήλ– για την προστασία της πόντισης του καλωδίου, χωρίς να ζητήσει την άδεια της Τουρκίας. Άλλωστε, σύμφωνα με τη Σύμβαση της Γενεύης για την Υφαλοκρηπίδα του 1958 αλλά και τη Σύμβαση του 1982, η τοποθέτηση υποβρύχιων καλωδίων σε οριοθετημένη, μη οριοθετημένη ή ακόμη και σε ξένη υφαλοκρηπίδα είναι ελεύθερη για όλα τα κράτη. Αντίθετα, η τοποθέτηση αγωγών επιτρέπεται μόνο εφόσον το ενδιαφερόμενο κράτος ζητήσει από το παράκτιο κράτος την έγκριση για τη χάραξη της διαδρομής τους.
