Επί χάρτου η άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας από την κυβέρνηση
–Επικοινωνιακά παιχνίδια με τα θαλάσσια πάρκα, ενώ χάνεται το παιχνίδι στη Λιβύη και το καλώδιο παραμένει παγωμένο
Με επικοινωνιακή διαχείριση, που στρέφεται κυρίως στην εσωτερική κοινή γνώμη, η κυβέρνηση προσπαθεί να αντιμετωπίσει τη σημαντική υποχώρηση σε μια σειρά κρίσιμα ζητήματα της εξωτερικής πολιτικής, που περισσότερο από όλα αναδεικνύουν την τραγική επιλογή της προσκόλλησης σε μια κατ’ ευφημισμόν πολιτική προσέγγισης με την Τουρκία και στη ζημιογόνα, όπως αποδεικνύεται, Διακήρυξη των Αθηνών.
Η κυβέρνηση έχει βρεθεί σε δεινή θέση, καθώς, εν μέσω εσωτερικών σκανδάλων, ακρίβειας και αυξανόμενης λαϊκής δυσαρέσκειας, αισθάνεται ότι κινδυνεύει να χάσει το ατού που της είχε προσφέρει στην αρχή της θητείας της η αποτροπή των μεταναστευτικών ροών στον Έβρο, προβάλλοντας την ισχυρή εξωτερική πολιτική της. Ένα αφήγημα το οποίο έχει καταρρεύσει, καθώς η Τουρκία έχει επιβάλει τους δικούς της κανόνες σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, διευρύνει τις διεκδικήσεις της, το Κυπριακό εκφυλίζεται σε συζήτηση Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης μεταξύ δύο «κρατών», η Αλβανία συνεχίζει να εμπαίζει την Ελλάδα στο θέμα των θαλασσίων ζωνών και η Λιβύη, απαντώντας σε κινήσεις της Αθήνας, καταθέτει για πρώτη φορά στον ΟΗΕ τη δική της μονομερή αξίωση για ΑΟΖ, η οποία ακολουθεί πιστά το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Όσο για την Αίγυπτο, είναι προφανές ότι η κυβέρνηση βρίσκεται υπό τον εκβιασμό των Αιγυπτίων, που προσφέρουν προς το παρόν στήριξη έναντι της Λιβύης, επιβάλλοντας ως αντάλλαγμα τη «θυσία» της Ιεράς Μονής του Σινά.
Η κυβέρνηση, με μεγάλη καθυστέρηση, ανακοίνωσε την περασμένη Δευτέρα τη δημιουργία των Θαλάσσιων Πάρκων στο Ιόνιο και στις Νοτιοανατολικές Κυκλάδες, προκειμένου να διασώσει τα προσχήματα και να διασκεδάσει τις εντυπώσεις για το ότι το Θαλάσσιο Πάρκο του Κεντρικού και Νοτίου Αιγαίου, που θα περιλάμβανε και τα Δωδεκάνησα, συρρικνώθηκε τελικά σε Πάρκο Νοτιοανατολικών Κυκλάδων, αν και συμπεριέλαβε στο πάρκο τη συστάδα Κινάρου και Λεβίθας (διοικητικά ανήκουν στα Δωδεκάνησα), που για την Τουρκία θεωρούνται «γκρίζες ζώνες».
Έτσι, αποκρύπτοντας τη μεγάλη εικόνα, δηλώνει ότι δεν αναγνωρίζει τις «γκρίζες ζώνες», απαντώντας στην ανακοίνωση του τουρκικού ΥΠΕΞ, που κάνει λόγο για προσπάθεια της Αθήνας, μέσω περιβαλλοντικών προγραμμάτων, να νομιμοποιήσει νησίδες των οποίων δήθεν η κυριαρχία δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα με νόμιμο τρόπο.
Η Τουρκία, μάλιστα, κατηγόρησε την Ελλάδα για μονομερείς ενέργειες και έκανε αναφορά στη Διακήρυξη των Αθηνών, δηλώνοντας έτσι ότι το κείμενο αυτό, που υπέγραψαν τον Δεκέμβριο του 2023 ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Ταγίπ Ερντογάν, για την Τουρκία σημαίνει ότι η Ελλάδα αποδέχθηκε την αποχή από την άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων της, τα οποία η ίδια θεωρεί ως μονομερείς ενέργειες, εάν δεν έχουν την προηγούμενη έγκριση της Τουρκίας.
Η κυβέρνηση εκ του ασφαλούς συμπεριέλαβε τις νησίδες αυτές στο Θαλάσσιο Πάρκο, γνωρίζοντας ότι θα υπάρξει μεν αντίδραση από την Τουρκία, η οποία θα λειτουργήσει ως άλλοθι και ως απόδειξη ότι κάνει ενέργειες που «ενοχλούν» την Τουρκία και ότι η ίδια δεν πτοείται από τις απειλές. Γνωρίζει, όμως, ότι, πέραν των ανακοινώσεων, δύσκολα θα υπάρξει ένταση στο πεδίο, καθώς το μόνο που μπορεί να προκύψει είναι κάποια προβλήματα με τουρκικά αλιευτικά που θα προσεγγίσουν αυτές τις νησίδες εντός της ζώνης των 6 ν.μ. των χωρικών υδάτων τους. Ωστόσο, αυτός ο κίνδυνος υπήρχε και πριν από τα θαλάσσια πάρκα…
Έτσι, ενώ –σε μια σημαντική υποχώρηση– άφησε για τις ελληνικές καλένδες τη συμπερίληψη σε Θαλάσσιο Πάρκο όλων των νησίδων και βραχονησίδων των Δωδεκανήσων (όπως, π.χ., τα Ίμια), με το Πάρκο των Νοτιοανατολικών Κυκλάδων θέλει να προβάλει την εικόνα ότι ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα και αγνοεί τις τουρκικές απειλές.
Την ίδια ώρα, φυσικά, στο εξαιρετικά ευαίσθητο και σημαντικό θέμα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου η κυβέρνηση έχει αποδεχθεί ουσιαστικά το «βέτο» της Τουρκίας και πρακτικά την de facto εφαρμογή του τουρκολιβυκού μνημονίου, καθώς έναν χρόνο μετά το επεισόδιο της Κάσου τα ερευνητικά πλοία δεν έχουν εξέλθει από τη ζώνη των χωρικών υδάτων και οι έρευνες έχουν ανασταλεί εδώ και πολλούς μήνες, θέτοντας πλέον σε άμεσο κίνδυνο την υλοποίηση του σημαντικού αυτού έργου.
Και το θέμα του καλωδίου είναι στην πραγματικότητα η μοναδική προσπάθεια άσκησης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας επί του πεδίου, και όχι επί χάρτου…
Τώρα, βεβαίως, η χώρα μας θα βρεθεί αντιμέτωπη και με την απάντηση της Τουρκίας, καθώς, όπως ανακοίνωσε το ίδιο το τουρκικό ΥΠΕΞ, τις επόμενες ημέρες θα δοθούν στη δημοσιότητα και τουρκικά θαλάσσια πάρκα. Και το ερώτημα είναι εάν η Αθήνα, πέραν των ανακοινώσεων και των ρητορικών αντιδράσεων, είναι αποφασισμένη να αμφισβητήσει εμπράκτως αυτά τα τουρκικά σχέδια, στην περίπτωση που συμπεριλάβουν στα τουρκικά θαλάσσια πάρκα ελληνικές βραχονησίδες ή ελληνικές θαλάσσιες περιοχές.
Σε ό,τι αφορά τη Λιβύη, η κυβέρνηση, που ορθά προχώρησε στον διαγωνισμό για την προκήρυξη αδειών εκμετάλλευσης και έρευνας των οικοπέδων νοτίως της Κρήτης, τα οποία ταυτίζονται με τη μέση γραμμή που προβάλλει η Ελλάδα, έχει να αντιμετωπίσει μια σειρά σοβαρών προκλήσεων. Το να διεκδικήσει στον διαγωνισμό τα οικόπεδα η αμερικανική εταιρεία Chevron δεν αποτελεί από μόνο του βήμα κατοχύρωσης της ελληνικής θέσης για την ΑΟΖ. Εξάλλου, από τη στιγμή που θα κατοχυρωθεί ο διαγωνισμός στη Chevron, είναι δεδομένο ότι θα περάσουν μερικά χρόνια μέχρις ότου διαπιστωθεί εάν υπάρχουν εκμεταλλεύσιμα κοιτάσματα και εάν είναι οικονομικά συμφέρουσα για την εταιρεία η επένδυση, ώστε να προχωρήσει σε γεώτρηση.
Μέχρι τότε θα μπορούν να γίνονται έρευνες, για τις οποίες θα διαμαρτύρεται η Λιβύη, αλλά δεν θα παράγουν αποτελέσματα επί του εδάφους. Εξάλλου, δεν είναι τυχαίο το ότι η Chevron διεκδικεί οικόπεδα και στη Λιβύη, οπότε θα είναι πιο εύκολο να μεθοδευτεί μια συνεκμετάλλευση, ενώ θα εκκρεμεί η διαφορά μεταξύ των δύο χωρών.
Με την κατάθεση των εξωτερικών συντεταγμένων της λιβυκής ΑΟΖ από την Τρίπολη στον ΟΗΕ δημιουργείται πάντως μια διεθνής διαφορά, η οποία δεν μπορεί να μπει κάτω από το χαλί. Και το μεγάλο πρόβλημα για την Αθήνα είναι το ενδεχόμενο –με αμερικανική παρότρυνση, προκειμένου να εξυπηρετηθούν τα συμφέροντα της Chevron– να οδηγηθούμε σε έναν διάλογο, στον οποίο θα επιβληθεί να γίνει αποδεκτό και το τουρκολιβυκό μνημόνιο ως μέρος του φακέλου της Λιβύης.
Το παιχνίδι, πάντως, στη Λιβύη δεν είναι χαμένο, παρά τις αρνητικές εξελίξεις, αρκεί η κυβέρνηση να απαλλαχθεί από το σύνδρομο κατευνασμού της Τουρκίας και να προχωρήσει συστηματικά και δυναμικά στην προστασία και στην προώθηση της άσκησης των ελληνικών κυριαρχικών συμφερόντων.
