SOS από τους Πνευμονολόγους: Ο «αόρατος εχθρός» που απειλεί τους πνεύμονες – Όλα όσα πρέπει να ξέρετε για το εμβόλιο που σώζει ζωές
Πνευμονιόκοκκος Εμβόλιο: Σε κατάσταση επιφυλακής βρίσκεται το εγχώριο σύστημα υγείας λόγω της έξαρσης των αναπνευστικών λοιμώξεων, με την Ένωση Πνευμονολόγων Ελλάδας να κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τον πνευμονιόκοκκο. Την ώρα που οι εισαγωγές στα νοσοκομεία παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, οι ειδικοί υπογραμμίζουν τη σημασία του νέου συζευγμένου εμβολίου, το οποίο προσφέρει ευρύτερη προστασία και αποτελεί «ασπίδα» για τις ευπαθείς ομάδες και τους ενήλικες άνω των 65 ετών.
ΣΗΜΑ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΝΕΥΜΟΝΙΟΚΟΚΚΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ
Του
ΑΡΗ ΜΠΕΡΖΟΒΙΤΗ
Σε υψηλά επίπεδα είναι το τελευταίο διάστημα η προσέλευση στα νοσοκομεία του ΕΣΥ ασθενών με αναπνευστικές λοιμώξεις. Ωστόσο, σύμφωνα με δηλώσεις του υφυπουργού Υγείας Μάριου Θεμιστοκλέους, το σύστημα υγείας εξακολουθεί να λειτουργεί εντός ελεγχόμενων ορίων.
Όπως ανέφερε, αν και καταγράφεται μικρή υποχώρηση της γρίπης σε σύγκριση με την προηγούμενη εβδομάδα, δεν υπάρχει η βεβαιότητα ότι έχει επιτευχθεί η κορύφωση, αφού ενδεχόμενη πτώση της θερμοκρασίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα αύξηση κρουσμάτων.
«Αυξημένη κίνηση καταγράφεται στα παιδιατρικά νοσοκομεία μετά το άνοιγμα των σχολείων, αλλά οι συνθήκες είναι σαφώς βελτιωμένες σε σχέση με προηγούμενα χρόνια και οι χρόνοι αναμονής μικρότεροι, ειδικά στο Νοσοκομείο Παίδων ‘‘Αγία Σοφία’’», επισήμανε ο κ. Θεμιστοκλέους.
Στο μεταξύ, ομαλά εξελίσσεται η εμβολιαστική εκστρατεία, με 2,8 εκατομμύρια πολίτες να έχουν ήδη εμβολιαστεί κατά της γρίπης, αριθμός ελαφρώς υψηλότερος από την περσινή χρονιά, ενώ υπάρχουν διαθέσιμα τόσο εμβόλια όσο και αντιικά φάρμακα. Το μήνυμα που έστειλε ο υφυπουργός Υγείας προς τους πολίτες είναι το εξής: «Όσοι εμφανίζουν συμπτώματα πρέπει να επικοινωνούν άμεσα με τον γιατρό τους, ενώ οι ευπαθείς ομάδες και τα παιδιά έως πέντε ετών μπορούν ακόμη να εμβολιαστούν, καθώς το εμβόλιο χρειάζεται περίπου 10 έως 14 ημέρες για να αναπτύξει πλήρη προστασία».
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του ΕΟΔΥ, την εβδομάδα 3/2026 είχαμε 613 νέες εισαγωγές, ενώ καταγράφηκαν 23 νέα σοβαρά κρούσματα εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης με νοσηλεία σε ΜΕΘ και επτά νέοι θάνατοι από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη. Επιπλέον, δηλώθηκαν αναδρομικά 13 σοβαρά κρούσματα εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης με νοσηλεία σε ΜΕΘ, με ημερομηνίες εισαγωγής εντός των προηγούμενων εβδομάδων, καθώς και ένας νέος θάνατος από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη εντός της εβδομάδας 2/2026. Συνολικά, από την εβδομάδα 40/2025 έως και την 3/2026 έχουν καταγραφεί 81 κρούσματα εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης με νοσηλεία σε ΜΕΘ και 23 θάνατοι με εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη.
Ο ΕΟΔΥ κάνει ισχυρή σύσταση στις ομάδες υψηλού κινδύνου για εμβολιασμό χωρίς καθυστέρηση κατά της γρίπης, έγκαιρη αναζήτηση ιατρικής φροντίδας, επί εμφάνισης συμπτωμάτων συμβατών με γρίπη, για χορήγηση αντι-ιϊκής αγωγής, καθώς και για χρήση μάσκας σε κλειστούς χώρους με συνωστισμό. Επιπλέον, συστήνεται στον πληθυσμό η εφαρμογή προστατευτικών μέτρων, που περιλαμβάνουν αναπνευστική υγιεινή, συχνό πλύσιμο των χεριών και καλό αερισμό των χώρων.
Ο πνευμονιόκοκκος και το εμβόλιο που σώζει ζωές
Η πρόεδρος της Ένωσης Πνευμονολόγων Ελλάδας, δρ Σταματούλα Τσικρικά, στέλνει σήμα κινδύνου για τον πνευμονιόκοκκο, επισημαίνοντας ότι είναι ένας αόρατος εχθρός των πνευμόνων και γι’ αυτό είναι αναγκαίος ο εμβολιασμός. Ειδικότερα η κ. Τσικρικά μας ενημερώνει ως εξής:
«Ο πνευμονιόκοκκος (Streptococcus Pneumoniae) παραμένει ένα από τα κυριότερα αίτια νοσηρότητας και θνησιμότητας παγκοσμίως, επηρεάζοντας κυρίως συγκεκριμένες ηλικιακές ομάδες πληθυσμού. Αν και οι περισσότεροι θεωρούν ότι η νόσος οφείλεται μόνο σε έναν ορότυπο, στην πραγματικότητα έχουν καταγραφεί περισσότεροι από 90 ορότυποι, οι οποίοι, όμως, δεν είναι όλοι παθογόνοι για τον άνθρωπο.
Η μετάδοση πραγματοποιείται μέσω σταγονιδίων που εκλύονται κατά τον βήχα, το φτέρνισμα ή τη στενή διαπροσωπική επαφή. Πηγή μετάδοσης μπορεί να αποτελούν τόσο τα άτομα που νοσούν όσο και ασυμπτωματικοί φορείς του μικροβίου.
Τα πλέον συχνά κλινικά συμπτώματα εκδήλωσης της νόσου
• Πυρετός και ρίγος.
• Βήχας με ή χωρίς απόχρεμψη.
• Δύσπνοια ή ταχύπνοια.
• Πόνος στο στήθος.
• Κόπωση, σύγχυση (ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους).
Η νόσηση δύναται να κυμαίνεται από ήπια έως απειλητική για τη ζωή, ιδιαίτερα σε βρέφη, ηλικιωμένους, άτομα με συννοσηρότητες και σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς, καταγράφοντας ενίοτε μεγάλη νοσηρότητα και θνησιμότητα λόγω εμφάνισης σοβαρών μορφών λοίμωξης, όπως η μηνιγγίτιδα και η βακτηριαιμία.
Επιδημιολογικά, οι πνευμονιοκοκκικές λοιμώξεις εκδηλώνονται περισσότερο συχνά κατά τη χειμερινή περίοδο, λόγω συγχρωτισμού και κλιματικών συνθηκών, αλλά ενίοτε και κατά την αρχή της εαρινής περιόδου ή και καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Αν και οποιοσδήποτε δύναται να προσβληθεί από την πνευμονιοκοκκική νόσο, τα παιδιά κάτω των 2 ετών, οι ενήλικες άνω των 65 ετών, τα ανοσοκατεσταλμένα άτομα και οι καπνιστές είναι εκείνοι που κινδυνεύουν περισσότερο.
Η ενεργητική ανοσοποίηση μέσω του πνευμονιοκοκκικού εμβολιασμού κατέχει σημαίνουσα θέση στη μείωση των ποσοστών αντιβιοτικής αντοχής στα ευρέως χρησιμοποιούμενα αντιβιοτικά και πιο ειδικά στη χώρα μας, όπου η κατάχρηση και η λανθασμένη λήψη αντιβιοτικών αποτελεί μια συνήθη πρακτική.
Σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα, η πνευμονία που οφείλεται σε ανθεκτικά στελέχη θεωρείται μια πραγματική κλινική πρόκληση, συχνά λόγω των περιορισμένων διαθέσιμων θεραπευτικών επιλογών.
Ποιοι πρέπει να εμβολιαστούν κατά του πνευμονιόκοκκου
Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων, συνιστάται ο εμβολιασμός με το νέο συζευγμένο εμβόλιο, το οποίο καλύπτει έως και 20 διαφορετικά στελέχη. Η εισαγωγή του PCV20 στον εμβολιαστικό σχεδιασμό αποτελεί σημαντική εξέλιξη, η οποία στοχεύει σε ευρύτερη οροτυπική κάλυψη και βελτίωση της προστασίας, καθώς υπόσχεται ακόμη μεγαλύτερη ανοσία σε χώρες όπως η Ελλάδα, με υψηλό ποσοστό στην κυκλοφορία ανθεκτικών στελεχών στην κοινότητα.
Για τους ενήλικες ≥65 ετών
– Συνιστάται η διενέργεια μίας δόσης συζευγμένου πνευμονιοκοκκικού εμβολίου PCV20. Μετά τον εμβολιασμό με PCV20 δεν συνιστάται να ακολουθήσει η χορήγηση PPSV23.
– Τα άτομα που έχουν λάβει μόνο μία δόση PCV13 συνιστάται να λάβουν μια δόση PCV20 τουλάχιστον έναν χρόνο αργότερα, προκειμένου να ολοκληρώσουν τον εμβολιασμό τους.
– Σε άτομα που έχει τυχόν προηγηθεί το PPSV23, ακολουθεί το PCV20 ένα έτος αργότερα.
– Σε άτομα που έχουν λάβει το PCV13 και το PPSV23 συνιστάται να ακολουθήσει η χορήγηση του PCV20, μετά την παρέλευση πενταετίας από τον τελευταίο εμβολιασμό.
Για τα άτομα ηλικίας 18 έως 64 ετών με υποκείμενα νοσήματα
– Σε άτομα με ανοσοκαταστολή*, διαφυγή ΕΝΥ, κοχλιακό εμφύτευμα, χρόνια καρδιοπάθεια (εξαιρείται η υπέρταση), χρόνια ηπατική νόσο, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, ΧΑΠ, σακχαρώδη διαβήτη, αλκοολισμό ή άτομα που είναι βαρείς καπνιστές πρέπει να διενεργείται μία δόση συζευγμένου πνευμονιοκοκκικού εμβολίου PCV20. Μετά τον εμβολιασμό με PCV20 δεν συνιστάται να ακολουθήσει η χορήγηση PPSV23.
– Σε άτομα με ανοσοκαταστολή* ή διαφυγή ΕΝΥ ή κοχλιακό εμφύτευμα, που έχουν εμβολιαστεί με PCV13 και PPSV23, συνιστάται να ακολουθήσει μία δόση PCV20 τουλάχιστον πέντε χρόνια μετά την τελευταία δόση πνευμονιοκοκκικού εμβολίου.
– Σε άτομα με χρόνια καρδιοπάθεια (εξαιρείται η υπέρταση), χρόνια ηπατική νόσο, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, χρόνια πνευμονοπάθεια, σακχαρώδη διαβήτη, αλκοολισμό ή άτομα που είναι βαρείς καπνιστές, που έχουν λάβει μία δόση PCV13 ή PPSV23, διενεργείται μια δόση συζευγμένου πνευμονιοκοκκικού εμβολίου PCV20 ένα έτος αργότερα.
*Ανοσοκαταστολή: Συγγενής ή επίκτητη ανοσοανεπάρκεια (συμπεριλαμβανομένης της ανεπάρκειας των B- και T-λεμφοκυττάρων, των ανεπαρκειών του συμπληρώματος, ανεπαρκειών της φαγοκυτταρικής λειτουργίας, λοίμωξης HIV), χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, νεφρωσικό σύνδρομο, λευχαιμία, λέμφωμα, νόσος Hodgkin, γενικευμένη κακοήθεια, ιατρογενής ανοσοκαταστολή (π.χ. φαρμακευτική θεραπεία ή ακτινοθεραπεία), μεταμόσχευση συμπαγούς οργάνου, πολλαπλούν μυέλωμα, ανατομική ή λειτουργική ασπληνία (συμπεριλαμβανομένης της δρεπανοκυτταρικής νόσου και άλλων αιμοσφαιρινοπαθειών).
Ο πνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός δεν είναι απλά μια ιατρική σύσταση, αντιθέτως, είναι μια στρατηγική που μειώνει τη νοσηρότητα και τη θνητότητα κυρίως στις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού, ενώ έχει σημαντικά οφέλη για την κοινότητα και τα συστήματα υγείας συνολικά. Η θεσμοθέτηση, η ενημέρωση και η ευρεία εφαρμογή των εμβολιασμών αυτών σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμού αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της πρόληψης σοβαρών λοιμώξεων σε κάθε ηλικία.
