Αφρική 2025: Πραξικοπήματα, πόλεμοι, ψεύτικες ειρηνευτικές συμφωνίες, λιμοί, επιδημίες και ένα καταρρέον κλίμα – Του Γ. Παπαγιαννόπουλου
–Έτσι υποδέχεται η Αφρική το 2026
Του
ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ
Αρχιτέκτονα – Συγγραφέα
Το νέο του βιβλίο «Παιζω-γραφίες» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Manifesto
Η περασμένη χρονιά σημαδεύτηκε από συγκρούσεις, τρομοκρατία και πείνα. Οι πρόσφατες εκλογές επιβράβευσαν τους γηραιούς ηγέτες, τις παλιές «πολιτικές αλεπούδες». Οι νέοι αναζητούν χώρο, καταγγέλλοντας τη διαφθορά και την κακή διακυβέρνηση. Ωστόσο, οι φωνές τους φιμώνονται. Η καταστολή είναι σχεδόν παντού.
Η ήπειρος έχει τον νεότερο πληθυσμό στον κόσμο. Το 70% των κατοίκων της Υποσαχάριας Αφρικής είναι κάτω των 30 ετών. Αυτό το δυναμικό, ένα απίστευτο εργατικό δυναμικό, θα απαιτούσε μόνο αρκετά σχολεία για να παρέχουν καλή εκπαίδευση σε όλους αυτούς τους νέους, καθώς και τις υποδομές και τις επενδύσεις για να δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας, που θα τους βοηθήσουν να πραγματοποιήσουν τα όνειρά τους. Ναι, ακόμη και στην Αφρική, οι άνθρωποι εξακολουθούν να ονειρεύονται ένα καλύτερο μέλλον, παρά τις πολλές συγκρούσεις, που συχνά ξεχνά η Δύση.
Σουδάν
Ο πόλεμος συνεχίζεται αμείωτος σε μεγάλο μέρος της χώρας. Από τον Απρίλιο του 2023, όταν ξεκίνησε η σύγκρουση μεταξύ δύο στρατηγών, του Μοχάμεντ Χαμντάν Νταγκάλο, γνωστού ως «Hemetti», ηγέτη των Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης (RFS), και του Αμπντέλ Φατάχ αλ-Μπουρχάν, επικεφαλής του Κυρίαρχου Συμβουλίου και de facto Προέδρου του Σουδάν, περίπου 12 – 13 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Η πλειοψηφία, περίπου 9,5 εκατομμύρια, βρίσκεται τώρα σε καταυλισμούς εντός της χώρας, ενώ πάνω από 3 εκατομμύρια έχουν αναζητήσει προστασία σε γειτονικές χώρες, όπως η Αίγυπτος, το Τσαντ, το Νότιο Σουδάν, η Αιθιοπία, η Λιβύη και η Κεντροαφρικανική Δημοκρατία. Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, αντιμετωπίζουμε τη χειρότερη ανθρωπιστική κρίση στον κόσμο. Σύμφωνα, δε, με έρευνα της UNICEF που έγινε πριν από λίγες ημέρες, στο Βόρειο Νταρφούρ, στο Ουμ-Μπαρού, όπου πολλές οικογένειες κατέφυγαν μετά την κατάληψη του Al-Fasher από τους RSF, τα μισά από τα 500 παιδιά κάτω των πέντε ετών υποφέρουν από σοβαρό οξύ υποσιτισμό (SAM). Μια πάθηση η οποία, αν δεν αντιμετωπιστεί, οδηγεί γρήγορα στον θάνατο. Οι γυναίκες και τα κορίτσια συνεχίζουν να υφίστανται αδιανόητη βία. Ο βιασμός είναι όπλο πολέμου, και όχι μόνο στο Σουδάν.
Κονγκό (πρώην βελγικό)
Μεταξύ των χωρών στις οποίες ο Πρόεδρος Τραμπ ισχυρίζεται ότι έχει φέρει την ειρήνη είναι το Κονγκό, αλλά η ηρεμία στην πρώην βελγική αποικία παραμένει μια οφθαλμαπάτη. Σε πολλές περιοχές της Ανατολής, οι μάχες συνεχίζονται αμείωτες. Η M23 / AFC, με την υποστήριξη της Ρουάντα, δεν έχει ακόμη αποσυρθεί από τις κατεχόμενες περιοχές, όπως ορίζεται στη συνθήκη ειρήνης που υπογράφηκε στην Ουάσινγκτον μεταξύ του Προέδρου του Κονγκό Φέλιξ Τσισεκέντι και του ομολόγου του από τη Ρουάντα Πολ Καγκάμε. Η ένοπλη ομάδα M23 πήρε το όνομά της από μια συμφωνία που υπογράφηκε στις 23 Μαρτίου 2009 από την κυβέρνηση του Κονγκό και μιας πρώην πολιτοφυλακής των Τούτσι. Η ομάδα επανέλαβε τις εχθροπραξίες το πρώτο τρίμηνο του 2022 και υποστηρίζεται από τη γειτονική Ρουάντα. Η M23 αποτελεί βασικό συστατικό ενός ευρύτερου πολιτικοστρατιωτικού συνασπισμού, της Συμμαχίας του Ποταμού Κονγκό, που ιδρύθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2023 στην Κένυα, η οποία περιλαμβάνει αρκετές μικρότερες ομάδες. Από τις αρχές του περασμένου έτους, η Γκόμα (η πρωτεύουσα του Βόρειου Κίβου) και το Μπουκάβου (η κύρια πόλη του Νότιου Κίβου) κυβερνώνται από την M23/ A FC. Η κατάσταση στην Ουβίρα, στο Νότιο Κίβου, παραμένει ιδιαίτερα δραματική. Η δεύτερη πόλη της επαρχίας βρίσκεται υπό την κατοχή ανταρτών από την υπογραφή της συμφωνίας μεταξύ των δύο αρχηγών κρατών. Πριν από δύο εβδομάδες, υποσχέθηκαν να αποσυρθούν, υπό την πίεση των ΗΠΑ. Αλλά υποσχέθηκαν μόνο να το κάνουν. Οι αντάρτες παραμένουν παρόντες.
Σαχέλ: Μπουρκίνα Φάσο, Μάλι, Νίγηρας
Πολλά εδάφη στις τρεις χώρες παραμένουν υπό τον έλεγχο τρομοκρατών. Οι τρεις ηγέτες που προέκυψαν στις αντίστοιχες χώρες έχουν σφυρηλατήσει ισχυρές στρατιωτικές συμμαχίες με τη Ρωσία, η οποία έχει στρατιωτική παρουσία στην Μπουρκίνα Φάσο, στο Μάλι και στον Νίγηρα. Παρά την υποστήριξη των μισθοφόρων της Wagner, οι οποίοι τώρα έχουν αντικατασταθεί από εκείνους του Africa Corps (που ελέγχεται άμεσα από το υπουργείο Άμυνας της Μόσχας), οι ένοπλες δυνάμεις των αντίστοιχων χωρών δεν έχουν ακόμη καταφέρει να νικήσουν τις εξτρεμιστικές ισλαμικές ένοπλες ομάδες JNIM (Ομάδα για την Υποστήριξη του Ισλάμ και των Μουσουλμάνων, που συνδέεται με την Αλ Κάιντα) και EIGS (Ισλαμικό Κράτος της Μεγάλης Σαχάρας), οι οποίες –υπάρχει υποψία– λαμβάνουν υλικοτεχνική και στρατιωτική βοήθεια από την Ουκρανία και τη Γαλλία. Οι τρομοκρατικές επιθέσεις καθιστούν πολλές περιοχές επικίνδυνες, κάτι που έχει επίσης καταστροφικές επιπτώσεις στην εκπαίδευση. Πολλά σχολεία έχουν κλείσει και δεκάδες χιλιάδες παιδιά είναι τώρα χωρίς εκπαίδευση και στερούνται το μέλλον τους.
Ο αριθμός των προσφύγων, κυρίως από το Μάλι, αυξάνεται συνεχώς.
Η Γαλλία υπέστη μεγάλη ήττα και στις τρεις αναφερόμενες ψώρες και αναγκάστηκε να εγκαταλείψει.
Γενιά Ζ
Και φέτος, χιλιάδες νέοι βγήκαν στους δρόμους και στις πλατείες για να καταγγείλουν τη διαφθορά, την κακή διακυβέρνηση και τη δυσανάλογη αύξηση του κόστους ζωής. Οι διαμαρτυρίες τους συχνά οδήγησαν σε καταστολή από τις αρχές επιβολής του νόμου, με αποτέλεσμα συλλήψεις, τραυματισμούς, ακόμη και θανάτους.
Στη Μαδαγασκάρη, η οργή των νέων οδήγησε ακόμη και σε στρατιωτικό πραξικόπημα. Στη Γουινέα Μπισάου επενέβη ο στρατός.
Στο Μπενίν, που θεωρείται μια σχετικά σταθερή χώρα, ένα πραξικόπημα αποτράπηκε πριν από λίγες εβδομάδες, εν μέρει χάρη στην παρέμβαση της Γαλλίας και των γειτονικών χωρών.
Νέοι που κυβερνώνται από ηλικιωμένους
Πέρυσι διεξήχθησαν προεδρικές εκλογές σε αρκετές χώρες σε όλη την ήπειρο. Παντού επανεξελέγησαν οι παλαιοί, και δη οι ηλικιωμένοι, και –μετά πολλά χρόνια στην εξουσία ο καθένας– διαπλεκόμενοι, υπέρ της οικογενειοκρατίας..
Μεταξύ επιτυχημένων και αποτυχημένων πραξικοπημάτων, ξεχασμένων πολέμων, παραβιασμένων ειρηνευτικών συμφωνιών, κλιματικής αλλαγής, επιδημιών και πείνας, το 2025 δεν ήταν μια εύκολη χρονιά ούτε για την Αφρική.
