Χανταϊός: Ο αόρατος κίνδυνος από τα τρωκτικά – Συμπτώματα και προστασία
Η πρόσφατη είδηση για τους τρεις θανάτους σε κρουαζιερόπλοιο στον Ατλαντικό έφερε στο προσκήνιο έναν άγνωστο στους πολλούς, αλλά επικίνδυνο εχθρό: τον χανταϊό. Παρόλο που στη χώρα μας δεν έχουν καταγραφεί κρούσματα, η σοβαρότητα των επιπλοκών του καθιστά απαραίτητη την ενημέρωση για τη μετάδοση και την αντιμετώπισή του.
Του
ΑΡΗ ΜΠΕΡΖΟΒΙΤΗ
Ένας όχι και τόσο γνωστός ιός, ο χανταϊός, ήρθε πριν λίγες μέρες στην επικαιρότητα, αφού συνδέεται με τρεις θανάτους σε κρουαζιερόπλοιο στον Ατλαντικό.
Αν και στη χώρα μας δεν έχει εμφανισθεί μέχρι τώρα κρούσμα του ιού αυτού, καλό θα είναι να γνωρίζουμε την επικινδυνότητα του, πώς μεταδίδεται και πως αντιμετωπίζεται και να παίρνουμε τα μέτρα μας. Ο χανταϊός δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο, αλλά εκείνος που θα προσβληθεί θα έχει σημαντικές επιπλοκές σε ζωτικά όργανα, όπως τα νεφρά, οι πνεύμονες κ.ά.
Χανταϊός: Μετάδοση, συμπτώματα και αντιμετώπιση
Αναλυτικότερα θα πρέπει να ξέρετε τα εξής:
Ο χανταϊός αποτελεί μια οικογένεια ιών που προκαλούν σοβαρές ασθένειες στον άνθρωπο, όπως το σύνδρομο πνευμονικής προσβολής (που επηρεάζει τους πνεύμονες) και τον αιμορραγικό πυρετό με νεφρικό σύνδρομο (πλήττει κυρίως τα νεφρά).
Μεταδίδεται μέσω επαφής με τρωκτικά, όπως ποντίκια και αρουραίοι κασι συγκεκριμένα:
– Μέσω εισπνοής σωματιδίων από αποξηραμένα ούρα ή περιττώματα τρωκτικών.
– Από επαφή με σάλιο μολυσμένων ζώων.
– Πιο σπάνια, από δάγκωμα ή γρατζουνιά.
– Σε αντίθεση με άλλους ιούς, η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο είναι εξαιρετικά σπάνια.
Τα συμπτώματα
Σύνδρομο πνευμονικής προσβολής (HPS)
Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως 1 έως 8 εβδομάδες μετά την έκθεση και ξεκινούν ήπια:
– Κόπωση και πυρετός
– Μυϊκοί πόνοι (ιδίως σε μηρούς, μέση, ισχία)
– Πονοκέφαλος, ζάλη, ρίγη
– Ναυτία, εμετός, διάρροια
Λίγες ημέρες αργότερα, η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί:
– Βήχας και δύσπνοια
– Αίσθημα πίεσης στο στήθος λόγω υγρού στους πνεύμονες
Η θνητότητα μπορεί να φτάσει έως και το 38% σε σοβαρές περιπτώσεις.
Αιμορραγικός πυρετός με νεφρικό σύνδρομο (HFRS)
Εμφανίζεται κυρίως σε Ευρώπη και Ασία και επηρεάζει τα νεφρά. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν:
– Υψηλό πυρετό και έντονους πονοκεφάλους
– Πόνο στην πλάτη και την κοιλιά
– Θολή όραση
– Ναυτία και ρίγη
Σε προχωρημένα στάδια μπορεί να προκύψουν:
– Χαμηλή αρτηριακή πίεση και σοκ
– Εσωτερικές αιμορραγίες
– Οξεία νεφρική ανεπάρκεια
Διάγνωση
Η διάγνωση του χανταϊού είναι δύσκολη στα πρώτα στάδια, καθώς τα αρχικά συμπτώματα μοιάζουν με γρίπη. Συχνά απαιτείται επαναληπτικός εργαστηριακός έλεγχος μετά από 72 ώρες. Οι ειδικοί τονίζουν ότι όποιος έχει εκτεθεί σε τρωκτικά και εμφανίσει συμπτώματα πρέπει να απευθυνθεί άμεσα σε γιατρό.
Πως αντιμετωπίζεται
Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία ή εμβόλιο για τον χανταϊό. Η αντιμετώπιση είναι υποστηρικτική και περιλαμβάνει:
– Ενυδάτωση και ξεκούραση
– Παρακολούθηση σε νοσοκομείο σε σοβαρές περιπτώσεις
– Υποστήριξη αναπνοής (π.χ. διασωλήνωση) σε ασθενείς με HPS
– Αιμοκάθαρση σε περιπτώσεις νεφρικής ανεπάρκειας (HFRS)
Η έγκαιρη ιατρική παρέμβαση αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες επιβίωσης.
Πώς θα προλάβετε τον κίνδυνο
Η πρόληψη βασίζεται στον περιορισμό επαφής με τρωκτικά:
– Σφραγίστε ανοίγματα σε σπίτια και αποθήκες
– Χρησιμοποιήστε παγίδες όπου χρειάζεται
– Μην αφήνετε εκτεθειμένα τρόφιμα
– Καθαρίζετε χώρους με προσοχή, αποφεύγοντας την εισπνοή σκόνης
Οι τελευταίες εξελίξεις: Το θρίλερ στον Ατλαντικό
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα την εξέλιξη της κατάστασης στο κρουαζιερόπλοιο MV Hondius, όπου μέχρι στιγμής έχουν καταγραφεί 8 κρούσματα και 3 θάνατοι. Αν και η μετάδοση μεταξύ ανθρώπων είναι σπάνια, η ανησυχία εντείνεται καθώς οι αναλύσεις επιβεβαίωσαν την ύπαρξη του στελέχους Andes virus, το οποίο είναι το μόνο στην οικογένεια των χανταϊών με δυνατότητα περιορισμένης μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω στενής επαφής. Ο ΠΟΥ αξιολογεί τον κίνδυνο για τον παγκόσμιο πληθυσμό ως χαμηλό, παραμένοντας όμως σε εγρήγορση.
Στατιστικά και επικινδυνότητα Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, οι λοιμώξεις αυτές είναι σχετικά σπάνιες αλλά θανατηφόρες. Το 2025 στην Αμερική αναφέρθηκαν 229 κρούσματα με ποσοστό θνησιμότητας 25,7%, ενώ στην Ευρώπη το 2023 καταγράφηκαν 1.885 μολύνσεις. Στην Ασία, ο ιός ευθύνεται για χιλιάδες κρούσματα ετησίως, πλήττοντας κυρίως τα νεφρά.
Τα «ύπουλα» συμπτώματα Η διάγνωση είναι συχνά δύσκολη, καθώς τα πρώτα σημάδια θυμίζουν έντονα γρίπη:
Πνευμονικό Σύνδρομο (HPS): Κόπωση, πυρετός και μυϊκοί πόνοι που εξελίσσονται σε έντονη δύσπνοια. Η θνητότητα μπορεί να φτάσει το 38-50%.
Αιμορραγικός Πυρετός (HFRS): Πλήττει τα νεφρά, προκαλώντας πόνους στην πλάτη, θολή όραση και, σε προχωρημένο στάδιο, οξεία νεφρική ανεπάρκεια.
Αντιμετώπιση και Πρόληψη Επί του παρόντος, δεν υπάρχει ειδικό εμβόλιο ή θεραπεία. Η έγκαιρη υποστηρικτική φροντίδα σε ΜΕΘ είναι ο μόνος τρόπος βελτίωσης της επιβίωσης. Η πρόληψη βασίζεται στον περιορισμό της επαφής με τρωκτικά: σφραγίστε ανοίγματα σε αποθήκες, μην αφήνετε εκτεθειμένα τρόφιμα και καθαρίζετε τους χώρους αποφεύγοντας τη δημιουργία σκόνης.
Με πληροφορίες απο:
Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO): Hantavirus cluster linked to cruise ship travel
Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC): Preliminary assessment on hantavirus cluster on cruise ship.
