Πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας στην Ελλάδα
Του ΑΡΗ ΜΠΕΡΖΟΒΙΤΗ
Ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) είναι μια από τις συχνότερες ιογενείς λοιμώξεις παγκοσμίως, επηρεάζοντας τόσο γυναίκες όσο και άνδρες. Υπολογίζεται ότι πάνω από 8 στους 10 ανθρώπους θα εκτεθούν σε κάποιο στέλεχος του ιού κατά τη διάρκεια της ζωής τους.
Ο HPV ευθύνεται για περίπου το 5% όλων των καρκίνων παγκοσμίως, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται οι καρκίνοι του τραχήλου της μήτρας (αποτελεί την κύρια αιτία), του κόλπου, του αιδοίου, του πέους και του πρωκτού.
Η πρόληψη μέσω του εμβολιασμού έναντι του HPV είναι καθοριστικής σημασίας για τη μείωση της νοσηρότητας και της θνησιμότητας από τους σχετιζόμενους καρκίνους. Στην Ελλάδα, το εμβόλιο που διατίθεται παρέχει προστασία από το 90% των καρκίνων που προκαλούνται από τους υψηλού κινδύνου τύπους HPV, καθώς και από καλοήθεις αλλοιώσεις, όπως τα κονδυλώματα και η αναπνευστική θηλωμάτωση.
Ο εμβολιασμός συνιστάται από την ηλικία των 9 ετών έως τα 26 έτη και αποτελεί ένα ασφαλές και αποτελεσματικό μέτρο Δημόσιας Υγείας.
HPV σχετιζόμενη θνησιμότητα
Το 2022 στην Ελλάδα καταγράφηκαν 443 θάνατοι από 11 διαφορετικούς καρκίνους που σχετίζονται με τον HPV, μεταξύ των οποίων καρκίνοι του στοματοφάρυγγα, του πρωκτού, του λάρυγγα, του τραχήλου της μήτρας, του κόλπου και του πέους. Παρότι οι θάνατοι από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας αποτελούσαν το 60,5% της συνολικής θνησιμότητας, άλλοι καρκίνοι, όπως του κόλπου (13,2%) και του πρωκτού (9,6%), είχαν επίσης σημαντική επίπτωση.
Επιπλέον, το 16,1% των HPV σχετιζόμενων θανάτων αφορούσε άνδρες, γεγονός που αναδεικνύει ότι ο HPV δεν είναι ζήτημα υγείας μόνο των γυναικών. Σε ορισμένες μορφές καρκίνου, όπως του πρωκτού και του ρινοφάρυγγα, η θνησιμότητα στους άνδρες ξεπερνάει εκείνη των γυναικών. Αυτοί οι θάνατοι, που θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί μέσω εμβολιασμού, αντιστοιχούν σε 6.388 χαμένα έτη ζωής, με μέσο όρο 14,4 έτη ζωής που χάνονται πρόωρα. Το 11,2% αυτών αφορά άνδρες.
Στην Ελλάδα, ο εμβολιασμός κατά του HPV εισήχθη το 2008 για τα κορίτσια. Ωστόσο, τα ποσοστά εμβολιασμού παραμένουν χαμηλά, φτάνοντας το 55,4% για τις ηλικίες 11 – 18 ετών και το 43,8% για τις ηλικίες 11 – 14 ετών, ποσοστά σημαντικά χαμηλότερα από τον στόχο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), που στοχεύει σε 90% κάλυψη έως το 2030 για την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.
Από τον Μάρτιο του 2022 ο εμβολιασμός κατά του HPV εντάχθηκε στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών τόσο για τα αγόρια όσο και για τα κορίτσια από την ηλικία των 9 ετών. Επιπλέον, ο εμβολιασμός αποζημιώνεται για ανεμβολίαστες γυναίκες και άνδρες που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου έως τα 45 έτη, καθώς και για ανεμβολίαστες γυναίκες που έχουν υποβληθεί ή πρόκειται να υποβληθούν σε κωνοειδή εκτομή του τραχήλου λόγω προκαρκινικών αλλοιώσεων.
