Πώς θα εφαρμοστεί η απαγόρευση πώλησης καπνικών προϊόντων και αλκοόλ σε ανηλίκους
ΜΕΧΡΙ ΤΡΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΦΥΛΑΚΙΣΗ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΣΤΙΜΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΑΡΑΒΑΤΕΣ
Του
ΑΡΗ ΜΠΕΡΖΟΒΙΤΗ
Ποινικό αδίκημα θα θεωρείται πλέον η διάθεση καπνικών προϊόντων και αλκοόλ σε ανηλίκους και οι παραβάτες θα τιμωρούνται με φυλάκιση έως τρία έτη και χρηματικό πρόστιμο. Τον «Οδικό Χάρτη και το Επιχειρησιακό Σχέδιο για την Καθολική Εφαρμογή της Απαγόρευσης Πώλησης Καπνικών Προϊόντων και Αλκοόλ σε Ανηλίκους» παρουσίασαν την περασμένη Τετάρτη οι υπουργοί Υγείας Άδωνης Γεωργιάδης, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου, Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης και ο υφυπουργός Υγείας Δημήτρης Βαρτζόπουλος.
Ο βασικός στόχος του νέου θεσμικού πλαισίου είναι η προστασία των ανηλίκων, η πρόληψη της εξάρτησης σε νεαρή ηλικία, η ενίσχυση της διαφάνειας και της εποπτείας της αγοράς, η αποτελεσματικότερη επιβολή της νομοθεσίας και η ευθυγράμμιση της χώρας με εθνικές και ευρωπαϊκές στρατηγικές δημόσιας υγείας. Για τον σκοπό αυτό, το νέο πλαίσιο οργανώνεται γύρω από πέντε βασικούς άξονες: Πρόληψη και προστασία των ανηλίκων, ενίσχυση της εποπτείας της αγοράς, ρύθμιση νέων προϊόντων νικοτίνης, δημιουργία ψηφιακού μητρώου ελέγχου, ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών και των κυρώσεων.
Καθολική απαγόρευση πώλησης, διάθεσης και προσφοράς σε ανηλίκους
Ειδικότερα, το νέο πλαίσιο εισάγει για πρώτη φορά σαφή και καθολική απαγόρευση της πώλησης, της προσφοράς και της διάθεσης των προϊόντων καπνού, νικοτίνης και αλκοόλ σε ανηλίκους. Η ευθύνη για την εξακρίβωση της ηλικίας μεταφέρεται ρητά στον πωλητή. Εάν ο αγοραστής δεν επιδείξει αποδεικτικό στοιχείο ηλικίας, απαγορεύεται η πώληση, διάθεση και προσφορά. Παράλληλα, απαγορεύεται πλήρως η πώληση προϊόντων καπνού και αλκοόλ μέσω αυτόματων πωλητών.
Ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας
Για πρώτη φορά εισάγεται ψηφιακό σύστημα επαλήθευσης ηλικίας. Η ταυτοποίηση ενηλικότητας θα πραγματοποιείται μέσω των εφαρμογών Gov.gr Wallet και Kids Wallet. Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται ένα αξιόπιστο σύστημα ελέγχου, που περιορίζει ουσιαστικά τη δυνατότητα πρόσβασης των ανηλίκων. Ειδικότερα, όσον αφορά τα σημεία λιανικής πώλησης, οι πωλητές επιλέγουν στην εφαρμογή Gov.gr Wallet την ηλικιακή ομάδα για την επαλήθευση της ηλικίας (π.χ. πάνω από 18) και εμφανίζεται ένα QR code. Ο πιθανός αγοραστής σκανάρει το QR code είτε μέσω του Gov.gr Wallet είτε του Kids Wallet και επιτρέπει την κοινοποίηση του πιστοποιητικού επιβεβαίωσης της ηλικίας.
Ακολούθως, στο Gov.gr Wallet του πωλητή εμφανίζεται πράσινη ή κόκκινη σήμανση, ανάλογα με το εάν επιτρέπεται ή όχι η πώληση του προϊόντος βάσει της ηλικίας. Επισημαίνεται ότι δεν εμφανίζεται η ακριβής ηλικία των αγοραστών.
Ρυθμίσεις για την είσοδο ανηλίκων σε χώρους διασκέδασης
Η είσοδος και η παραμονή ανηλίκων σε αμιγή μπαρ και κέντρα νυχτερινής διασκέδασης απαγορεύεται. Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η διεξαγωγή ιδιωτικών εκδηλώσεων με συμμετοχή ανηλίκων υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις: Να πραγματοποιούνται σε οριοθετημένους χώρους, να διεξάγονται εκτός ωραρίου λειτουργίας του καταστήματος και εφόσον έχουν προηγουμένως δηλωθεί στην ηλεκτρονική πλατφόρμα Events.gov.gr.
Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου Προϊόντων
Κεντρικό εργαλείο του νέου πλαισίου αποτελεί το Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου Προϊόντων Καπνού, Αλκοόλ και λοιπών μη καπνικών προϊόντων (Alto.gov.gr). Στο μητρώο εγγράφονται υποχρεωτικά όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα που πωλούν τα προϊόντα αυτά σε όλα τα σημεία πώλησης σε όλη τη χώρα.
Για πρώτη φορά καθίσταται δυνατή η πλήρης χαρτογράφηση της αγοράς, ο στοχευμένος έλεγχος και η διαλειτουργικότητα μεταξύ των αρμόδιων αρχών. Με την εγγραφή στο Ψηφιακό Μητρώο εκδίδεται έγγραφο που φέρει QR code. Με τον τρόπο αυτό διευκολύνονται οι έλεγχοι νομιμότητας που διενεργούν οι αρμόδιες ελεγκτικές αρχές. Κατά τους επιτόπιους ελέγχους υπάρχει η δυνατότητα τόσο σκαναρίσματος του QR code του εγγράφου όσο και επιβεβαίωσης εγγραφής στο Μητρώο. Όσοι πωλούν τα σχετικά προϊόντα οφείλουν να εγγραφούν στο Alto.gov.gr έως τις 16 Απριλίου 2026.
Ρύθμιση νέων προϊόντων νικοτίνης
Το νέο θεσμικό πλαίσιο ρυθμίζει ειδικά τα ηλεκτρικά θερμαινόμενα προϊόντα χωρίς καπνό, τα προϊόντα νικοτίνης και τα σακουλάκια νικοτίνης. Τα προϊόντα αυτά απαγορεύεται να πωλούνται σε ανηλίκους, δεν μπορούν να διατίθενται μέσω αυτόματων πωλητών, οφείλουν να τοποθετούνται σε ειδικές προθήκες εντός καταστημάτων και να διατίθενται μόνο μέσω υπαλλήλου.
Εποπτεία και παρακολούθηση της αγοράς
Για τη συνεχή εποπτεία και παρακολούθηση της αγοράς συστήνεται Ειδικό Τμήμα στον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας. Το τμήμα αυτό έχει ως αρμοδιότητα την παρακολούθηση της κυκλοφορίας προϊόντων καπνού και νικοτίνης, τη συλλογή δεδομένων αγοράς και την υποστήριξη της χάραξης πολιτικών δημόσιας υγείας.
Ποινικοποίηση παραβάσεων
Η πώληση, προσφορά ή διάθεση καπνού και αλκοόλ σε ανηλίκους αποτελεί πλέον ποινικό αδίκημα. Οι παραβάσεις τιμωρούνται με φυλάκιση έως τρία έτη και με χρηματική ποινή.
Όπως επισήμανε ο υπουργός Υγείας Άδωνης Γεωργιάδης: «Ως Πολιτεία, αναλαμβάνουμε την ευθύνη να διαμορφώσουμε ένα αυστηρό, αλλά δίκαιο πλαίσιο, που περιορίζει δραστικά την πρόσβαση των νέων σε καπνικά προϊόντα και αλκοόλ, θωρακίζοντας τη νέα γενιά από κινδύνους που απειλούν την υγεία και την ανάπτυξή της. Με το νέο θεσμικό πλαίσιο εισάγουμε σαφείς κανόνες, ενισχύουμε τους ελέγχους και αξιοποιούμε τις δυνατότητες της τεχνολογίας για πρώτη φορά σε τόσο ευρεία κλίμακα. Δεν πρόκειται μόνο για απαγορεύσεις αλλά για μια συνολική στρατηγική πρόληψης και προστασίας».
Σύμφωνα με τον υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρη Παπαστεργίου: «Με το Alto.gov.gr διασφαλίζεται για πρώτη φορά η πλήρης χαρτογράφηση της αγοράς προϊόντων καπνού, άτμισης και αλκοόλ, ενισχύοντας τον στοχευμένο έλεγχο από τις αρμόδιες αρχές. Παράλληλα, μέσω της πλατφόρμας Events.gov.gr, θεσπίζεται ένα σαφές και διαφανές πεδίο για τη δήλωση ιδιωτικών εκδηλώσεων με συμμετοχή ανηλίκων, περιορίζοντας φαινόμενα καταστρατήγησης και διευκολύνοντας τους ελέγχους».
Από την πλευρά του, ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, ανέφερε τα εξής: «Από τις 7 Ιουλίου2025, με την εφαρμογή του νέου νόμου, έως τις 5 Μαρτίου 2026, οι αστυνομικές υπηρεσίες έχουν πραγματοποιήσει 82.094 ελέγχους, συλλαμβάνοντας 313 άτομα, ενώ έχουν σχηματιστεί 433 δικογραφίες. Το επόμενο διάστημα οι παρεμβάσεις αυτές θα ενισχυθούν ακόμη περισσότερο, με έμφαση στην πρόληψη αλλά και στην αυστηρή αντιμετώπιση κάθε παράβασης».
