Όμηρος vs Χόλιγουντ: Όταν η εφήμερη πολιτική ορθότητα ισοπεδώνει 3.000 χρόνια Ιστορίας
Γράφει ο ΑΚ
Οι πρόσφατες δηλώσεις της Λουπίτα Νιόνγκο, στο πλαίσιο της προώθησης της επερχόμενης κινηματογραφικής «Οδύσσειας» του Κρίστοφερ Νόλαν, όπως αποτυπώνονται στην ειδησεογραφία, άνοιξαν τον ασκό του Αιόλου. Η βραβευμένη με Όσκαρ ηθοποιός, η οποία ενσαρκώνει την Ωραία Ελένη, επέλεξε να «μαλώσει» δημόσια τον Όμηρο αμφισβητώντας τον χρόνο και τον χώρο που αφιέρωσε στις γυναίκες στα έπη του.
Πίσω όμως από αυτή την επιφανειακή κριτική, κρύβεται ένα βαθύτερο πνευματικό σύμπτωμα της εποχής μας: ο «παροντισμός» (presentism). Η επικίνδυνη, δηλαδή, τάση να μεταφράζουμε, να αναλύουμε και να δικάζουμε το παρελθόν με τα κοινωνικά, πολιτικά και φυλετικά κριτήρια του σήμερα. 3.000 χρόνια δεν μεταφράζονται με όρους Χόλιγουντ.
Όταν το Χόλιγουντ παθαίνει… «woke αμνησία»
Η κ. Νιόνγκο φαίνεται να αγνοεί την παγκόσμια ιστορική ηθική των διαφορετικών πολιτισμών. Απαιτεί από ένα έπος του 8ου αιώνα π.Χ. —το οποίο γεννήθηκε σε μια σκληρή, πολεμική και φεουδαρχική εποχή— να διαθέτει τη συμπερίληψη, τη γλώσσα και τις «woke» ευαισθησίες του 2026.
Η ανθρωπότητα βίωσε και εξελίχθηκε ανά τους αιώνες μέσα από τη διαφορετικότητα των φυλών και των πολιτισμών ακριβώς επειδή σεβάστηκε τις παραδόσεις, τα ήθη, τα έθιμα και, πάνω απ’ όλα, τις εποχές. Η προσπάθεια αναδρομικής «διόρθωσης» της ιστορικής λογοτεχνίας δεν αποτελεί πρόοδο· αποτελεί πνευματική αλαζονεία και εγωπάθεια, που συχνά κρύβει μια βαθύτερη ανασφάλεια γύρω από τη σύγχρονη ταυτότητα.
Ο Όμηρος δεν είχε TikTok: Η αδιάβαστη κριτική στην Ωραία Ελένη
Πώς μπορείς να κατηγορείς τον Όμηρο για έλλειψη… «screen time»;
Το πιο οξύμωρο στην κριτική της ηθοποιού είναι ότι στρέφεται κατά ενός έργου που αποτελεί τον απόλυτο ύμνο στη γυναικεία φύση.
Ναι, ο Τρωικός Πόλεμος στην ιστορική του πραγματικότητα έγινε για τα πρακτικά της εποχής: τη γεωπολιτική, το εμπόριο, τον έλεγχο των θαλασσών, το σιτάρι και την τροφή. Όμως, ο Όμηρος επέλεξε να ντύσει αυτή την ωμή πραγματικότητα με το πιο μεγαλειώδες ποιητικό πέπλο.
Παρουσιάζει ολόκληρη την ανθρωπότητα, λαούς και στρατούς, να κινούνται, να πολεμούν και να πεθαίνουν για δέκα χρόνια για την τιμή, την ομορφιά και την ίδια τη φύση μιας γυναίκας. Ποιο άλλο έργο στην παγκόσμια ιστορία της λογοτεχνίας έδωσε τέτοια κολοσσιαία, κινητήριο δύναμη σε γυναικείο χαρακτήρα;
Το έλλειμμα ενσυναίσθησης
Η στάση της ηθοποιού αναδεικνύει μια πλήρη έλλειψη ενσυναίσθησης προς το παρελθόν. Αντί να βυθιστεί στο πλαίσιο και το μεγαλείο της αρχαίας γραμματείας για να κατανοήσει από πού ξεκίνησε ο πολιτισμός, επιβάλλει στο έργο τη δική της σύγχρονη ατζέντα.
Κυρία Νιόνγκο, 3.000 χρόνια ιστορίας δεν μπορούν να συγκριθούν με τη ζωή σήμερα. Το να ισοπεδώνουμε την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά στο όνομα μιας εφήμερης πολιτικής ορθότητας δεν μας κάνει πιο προοδευτικούς· μας κάνει, απλώς, πιο αδιάβαστους.
