Οι φωτιές στα δάση και οι επιπτώσεις τους στη δημόσια υγεία
–Πώς να προστατευτείτε από την έκθεση στον καπνό και στις στάχτες
Του
ΑΡΗ ΜΠΕΡΖΟΒΙΤΗ
Για ένα ακόμη καλοκαίρι γινόμαστε θεατές στην ίδια τραγωδία. Είτε από εσκεμμένο εμπρησμό είτε από ασυνείδητους πολίτες, τα δάση μας καίγονται και μαζί με τα δέντρα καταστρέφονται περιουσίες και κινδυνεύουν άνθρωποι και ζώα.
Ειδικότερα, οι πυρκαγιές επηρεάζουν και τη δημόσια υγεία, καθώς προκαλούν αυξημένη νοσηρότητα και θνησιμότητα. Κυρίως, όμως, προκαλούν προβλήματα στο αναπνευστικό μας σύστημα, στα μάτια και στο δέρμα, με πιο ευάλωτους τους ασθενείς που πάσχουν από άσθμα ή χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, καρδιαγγειακά νοσήματα ή διάφορες οφθαλμικές παθήσεις.
Σύμφωνα με την Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία, δεν διατρέχουν κίνδυνο μόνο όσοι κατοικούν και εργάζονται σε περιοχές που βρίσκονται κοντά στα μέτωπα των πυρκαγιών αλλά και όλοι όσοι εκτίθενται στον καπνό και στα αιωρούμενα σωματίδια.
Τα συχνότερα συμπτώματα που σχετίζονται με βραχυχρόνια έκθεση σε καπνό, ανεξαρτήτως μηχανισμού, αφορούν το ανώτερο αναπνευστικό και εκδηλώνονται με ρινίτιδα (ρινική συμφόρηση, ρινική καταρροή) και αίσθημα ξηρότητας στον φάρυγγα. Μπορεί, επίσης, να εμφανισθεί βήχας που είναι ξηρός και ερεθιστικός, ενώ, ανεξάρτητα από την ύπαρξη υποκείμενου νοσήματος, μπορεί να εμφανιστεί και δύσπνοια.
Συστηματικά συμπτώματα, όπως ζάλη, ναυτία, καταβολή και κεφαλαλγία, υποδηλώνουν πιθανή τοξικότητα από μονοξείδιο του άνθρακα, που θα πρέπει να διερευνάται άμεσα και να ενημερώνεται ο θεράπων ιατρός.
Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να εμφανιστούν και σε καθ’ όλα υγιή άτομα, αλλά είναι σαφές ότι η συχνότητα και η ένταση είναι μεγαλύτερη σε άτομα με υποκείμενα νοσήματα, κυρίως του αναπνευστικού και του καρδιαγγειακού συστήματος.
Είναι γνωστό ότι η τοξικότητα από την εισπνοή προϊόντων καύσης μπορεί να προκαλέσει θερμική ή χημική βλάβη του αναπνευστικού συστήματος. Η άμεση θερμική βλάβη προκαλείται από την εισπνοή θερμού ατμού κοντά στην εστία της φωτιάς και αφορά τους ανώτερους αεραγωγούς. Η χημική βλάβη προκαλείται από την εισπνοή οργανικών μικροσωματιδίων, διαφορετικής σύνθεσης και μεγέθους, ή χημικών ερεθιστικών ουσιών και μπορεί να αφορά τόσο τους αεραγωγούς όσο και το πνευμονικό παρέγχυμα.
Η κυριότερη άμεση αιτία θανάτου σε περίπτωση φωτιάς είναι η ασφυξία που οφείλεται στην κατανάλωση του οξυγόνου κοντά στην εστία της φωτιάς σε συνδυασμό με την εισπνοή μεγάλης ποσότητας καπνού. Σε μεγαλύτερη απόσταση από την εστία της φωτιάς, η εισπνοή μικροσωματιδίων και χημικών ερεθιστικών ουσιών μπορεί να προκαλέσει βλάβες σε σημαντικό αριθμό ατόμων, που αφορούν τόσο το αναπνευστικό όσο και το καρδιαγγειακό σύστημα.
Η βαρύτητα και η έκταση των βλαβών από την εισπνοή σωματιδίων ή / και τοξικών αερίων εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως το μέγεθος και η διάμετρος των σωματιδίων, η διάρκεια της έκθεσης, η διαλυτότητα των τοξικών αερίων καθώς και η ύπαρξη υποκείμενου νοσήματος.
Τι συμβουλεύει η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία
Οι οδηγίες της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας σε συνθήκες επιβάρυνσης της ατμόσφαιρας από καπνό φωτιάς είναι οι εξής:
• Άμεση απομάκρυνση από την εστία της φωτιάς.
• Πλήρης αποφυγή μετακινήσεων για τους ανθρώπους με σοβαρά υποκείμενα νοσήματα, τους ηλικιωμένους, τα παιδιά και τις εγκύους.
• Παραμονή, όσο είναι δυνατόν, σε κλειστούς χώρους, με κλειστά παράθυρα και πόρτες. Συνιστάται η αποφυγή δραστηριοτήτων που επιδεινώνουν περαιτέρω την ποιότητα του εσωτερικού αέρα, και κυρίως το κάπνισμα. Κατ’ επέκταση, αποθαρρύνεται η χρήση κεριών για φωτισμό, μαγειρέματος σε ανοιχτή εστία, η χρήση προϊόντων αεροζόλ και η χρήση ηλεκτρικής σκούπας.
• Αποφυγή άθλησης και σωματικής καταπόνησης.
• Εφόσον η μετακίνηση κρίνεται απαραίτητη, θα πρέπει να γίνεται χρήση μάσκας υψηλής αναπνευστικής προστασίας (FFP2 ή FFP3), με καλή εφαρμογή. Οι χειρουργικές ή υφασμάτινες μάσκες ΔΕΝ προστατεύουν από την εισπνοή καπνού ή στάχτης.
• Οι ασθενείς με χρόνια αναπνευστικά ή καρδιαγγειακά νοσήματα δεν θα πρέπει να μετακινούνται, ειδικά αν δεν είναι εφικτή η χρήση μάσκας υψηλής αναπνευστικής προστασίας.
• Για τους ασθενείς με άσθμα και ΧΑΠ, παθήσεις που κατ’ εξοχήν επιδεινώνονται από την περιβαλλοντική επιβάρυνση, απαιτείται η αυστηρή τήρηση της φαρμακευτικής αγωγής και, επί οποιασδήποτε επιδείνωσης των συμπτωμάτων, η άμεση επικοινωνία με τον θεράποντα πνευμονολόγο, με σκοπό την προσαρμογή της αγωγής.
ΕΟΔΥ: Οδηγίες προστασίας κατά τη διάρκεια καθαρισμών μετά από πυρκαγιές
Οι πυρκαγιές, ιδιαίτερα όσες επηρεάζουν οικιστικές περιοχές, εναποθέτουν μεγάλες ποσότητες στάχτης τόσο στις εξωτερικές όσο και στις εσωτερικές επιφάνειες των κτιρίων. Η στάχτη αυτή είναι δυνατόν να περιέχει πληθώρα τοξικών ουσιών, ιδιαίτερα επιβαρυντικών για την υγεία, λόγω της φύσης της καύσιμης ύλης, η οποία περιλαμβάνει πληθώρα χημικών, προερχόμενων κυρίως από την καύση οικιακών συσκευών, οικοδομικών υλικών και πληθώρας άλλων υλικών.
Σε συνέχεια των ανωτέρω, ο ΕΟΔΥ συστήνει τα κάτωθι:
• Μην αφήνετε τα παιδιά σε καμία περίπτωση να έρθουν σε επαφή με τη στάχτη ή να παίζουν σε καμένο έδαφος.
• Ομοίως, απομακρύνετε τα κατοικίδια από τη στάχτη και το καμένο έδαφος.
• Κατά τη διάρκεια των καθαρισμών, συστήνεται η χρήση προστατευτικού εξοπλισμού, ο οποίος θα περιλαμβάνει:
– Mάσκα προσώπου με πολύ καλή εφαρμογή στη μύτη και στο στόμα. Ιδανικά, συστήνεται μάσκα υψηλής αναπνευστικής προστασίας με φίλτρο κατακράτησης σωματιδίων άνω του 95%. Άτομα με καρδιολογικά ή αναπνευστικά προβλήματα θα πρέπει να συμβουλευθούν τον θεράποντα ιατρό τους πριν από τη χρήση μάσκας.
– Προστατευτικά γυαλιά για οφθαλμική προστασία, με πολύ καλή εφαρμογή στη μύτη και στο πρόσωπο, και γάντια.
– Μακριά ρούχα και κλειστά παπούτσια. Προβείτε σε πολύ καλό καθαρισμό του σώματος και των ρούχων με άφθονο σαπούνι, αμέσως μετά τη χρήση τους.
• Αποφύγετε, όσο το δυνατόν περισσότερο, τη διασπορά στάχτης στον αέρα από τη χρήση κοινών σκουπών με κοντάρι.
• Σκουπίστε απαλά τις εσωτερικές και εξωτερικές επιφάνειες από τη σκόνη και κατόπιν χρησιμοποιήστε υγρά πανιά για περαιτέρω καθαρισμό.
• Για τις εσωτερικές επιφάνειες συστήνεται επίσης η χρήση ηλεκτρικών σκουπών που περιέχουν φίλτρα HEPA.
• Αλλάξτε ή / και καθαρίστε όλα τα φίλτρα των συστημάτων θέρμανσης και κλιματισμού.
• Χρησιμοποιήστε όσο το δυνατόν λιγότερη ποσότητα νερού για την αποφυγή περαιτέρω διασποράς της στάχτης στο έδαφος.
Ποιες είναι οι επιπτώσεις στα μάτια
Ο καπνός της φωτιάς έχει σοβαρές συνέπειες και στα μάτια. «Πολλοί άνθρωποι παρουσιάζουν ερεθισμό και φλεγμονή στα μάτια τους από τις φωτιές. Αυτό είναι ακόμα πιθανότερο να συμβεί σε όσους ήδη πάσχουν από οφθαλμικές διαταραχές, όπως η ξηροφθαλμία, η βλεφαρίτιδα ή η αλλεργική επιπεφυκίτιδα», επισημαίνει ο δρ Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, MD, χειρούργος οφθαλμίατρος, επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας LaserVision, καθηγητής Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, και προσθέτει: «Ο ερεθισμός και η φλεγμονή από τον καπνό μπορεί να προκαλέσουν αίσθημα καύσου (κάψιμο) και ‘‘τσιμπήματα’’ στα μάτια, κοκκίνισμα και αυξημένη παραγωγή δακρύων (δακρύρροια). Οι πάσχοντες μπορεί επίσης να έχουν αίσθηση ξένου σώματος στα μάτια τους, ξηρότητα και κνησμό (φαγούρα)».
Ειδικά στις περιοχές με πυκνό καπνό, μερικοί ασθενείς μπορεί να παρουσιάσουν αλλαγές στην όρασή τους (π.χ. θόλωμα), ερεθισμό του επιπεφυκότα ή –σπανιότερα– σοβαρή ξηροφθαλμία, που προκαλεί βλάβη στην επιφάνεια του κερατοειδούς χιτώνα και επηρεάζει την οπτική οξύτητα.
Επιπλέον, σε περίπτωση εκτεταμένης έκθεσης σε καπνό από δασικές πυρκαγιές, μπορεί να προκληθεί έντονη φλεγμονή του επιπεφυκότα, που ευνοεί τη δημιουργία ουλών. Όταν ο καπνός από τις φωτιές έχει υψηλή συγκέντρωση σε μικροσκοπικά αιωρούμενα σωματίδια, μπορεί να μειωθεί η όραση, καθώς προκαλούν σοβαρό ερεθισμό στα μάτια.
Ο καπνός από τις φωτιές μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά ενοχλήματα και στους χρήστες φακών επαφής, αφού μπορεί να παγιδευτεί ανάμεσα στους φακούς και στα μάτια, προκαλώντας φλεγμονή και πόνο.
ΤΟ ΠΑΡΟΝ
