Ο μακάβριος εναγκαλισμός του Τραμπ με τις αγορές ενέργειας – Του Ν. Στραβελάκη
–Κυνικό παιχνίδι με τις τιμές του πετρελαίου στο πλαίσιο του πολέμου
Του
ΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΒΕΛΑΚΗ,
Οικονομολόγου του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών
Για τους περισσότερους στρατιωτικούς αναλυτές, η επέμβαση ΗΠΑ – Ισραήλ στο Ιράν έχει ήδη αποτύχει. Ακόμα και αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ, όπως ο υπουργός Εξωτερικών Ρούμπιο, κατηγορούν ανοιχτά το Ισραήλ ότι παραπλάνησε τον αμερικάνο Πρόεδρο, πείθοντάς τον ότι η ιρανική ηγεσία θα κατέρρεε μετά τα πρώτα αμερικανικά χτυπήματα. Παρ’ όλα αυτά, ο τελευταίος έχει επιδοθεί σε ένα μακάβριο γαϊτανάκι επηρεασμού των τιμών του πετρελαίου, των ομολόγων και των χρηματιστηρίων μέσα από την εναλλαγή κατευναστικών και εμπρηστικών δηλώσεων αναφορικά με την ένταση και τη διάρκεια του πολέμου.
Συγκεκριμένα, με την έναρξη του πολέμου, στις 28 Φεβρουαρίου, το πετρέλαιο βρισκόταν στα 65 δολάρια το βαρέλι. Στις 9 Μαρτίου έφτασε στα 119,5 δολάρια το βαρέλι και όλοι αναρωτιόνταν πού θα σταματήσει. Γι’ αυτό, στις 10 Μαρτίου ο Τραμπ δήλωσε ότι η σύγκρουση «είχε σχεδόν ολοκληρωθεί», σηματοδοτώντας σύντομη ολοκλήρωση του πολέμου. Αμέσως το πετρέλαιο υποχώρησε κάτω από το 90 δολάρια το βαρέλι. Όμως, ο αμερικανός Πρόεδρος επανήλθε με νέες εμπρηστικές δηλώσεις κλιμάκωσης του πολέμου. Γύρω στις 21 Μαρτίου έγινε γνωστό ότι συγκεντρώνει δυνάμεις για την κατάληψη στρατηγικών ιρανικών νησιών ή και των Στενών του Ορμούζ. Ακολούθησε νέο ράλι των τιμών του πετρελαίου προς τα 120 δολάρια και κύμα πωλήσεων σε κρατικά ομόλογα και μετοχές διεθνώς.
Οικονομολόγοι όπως ο Νουριέλ Ρουμπινί προεξόφλησαν μια περίοδο στασιμοπληθωρισμού για την παγκόσμια οικονομία, οι τιμές σε καύσιμα και τρόφιμα εμφάνισαν σημαντικές και μόνιμες αυξήσεις και όλοι προετοιμάστηκαν για τα χειρότερα. Τότε ο Τραμπ επανήλθε περί τα τέλη Μαρτίου, δηλώνοντας ότι ο πόλεμος θα τελειώσει σε τρεις – τέσσερις ημέρες, για να τον διορθώσει ο αντιπρόεδρος Βανς, που μίλησε για τρεις – τέσσερις εβδομάδες και όχι μέρες. Το πετρέλαιο έπεσε προς τα 100 δολάρια και τα χρηματιστήρια ανέκαμψαν. Έτσι, φτάσαμε στο διάγγελμα της 1ης Απριλίου – ταιριάζει η ημέρα για διάγγελμα Τραμπ. Εκεί, αφού μας είπε ότι νικάει και τα έχει κάνει όλα καταπληκτικά, τόνισε ότι θα χτυπήσει αλύπητα το Ιράν τις επόμενες εβδομάδες. Τόσο ισχυρά θα είναι τα χτυπήματα, που η χώρα θα «γυρίσει πίσω στη λίθινη εποχή». Οι δηλώσεις αυτές ήταν αρκετές για να ξεκινήσει ένα νέο ράλι τιμών του πετρελαίου και νέες πιέσεις στα χρηματιστήρια.
Οι συνολικές διακυμάνσεις των τιμών του πετρελαίου αποτυπώνονται στο σχήμα που ακολουθεί. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν οι διακυμάνσεις των τιμών τον μήνα του πολέμου. Δείχνουν έντονες μεταβολές μεταξύ 100 και 120 δολαρίων το βαρέλι. Κάθε μεταβολής, θετικής ή αρνητικής, προηγείται μια δήλωση Τραμπ.
Γι’ αυτό αρκετοί θεωρούν ότι η αλληλουχία των δηλώσεων Τραμπ και κυρίως ο χρόνος κατά τον οποίο πραγματοποιούνται δεν είναι τυχαίος. Κατά τη γνώμη μου, έχουν δίκιο. Από το ίδιο το διάγγελμά του γίνεται σαφές ότι ο Τραμπ αναζητά πλέον σανίδα σωτηρίας στην καταρρεύσασα αξιοπιστία και πολιτική του επιρροή. Δεν θυμάμαι αμερικανό Πρόεδρο που σε συνθήκες πολέμου να αφιέρωσε το πρώτο του διάγγελμα στο να κάνει κριτική στους προκατόχους του και να προσπαθεί να μας πείσει πόσο καλά τα έκανε. Όλοι προσπαθούσαν να εμφανίζονται ενωτικοί και υπερκομματικοί, αυτός κάνει το αντίθετο. Είναι προφανές ότι η αγωνία των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου και της διαφαινόμενης εκλογικής κατάρρευσης έχει επιβάλει αυτήν τη τακτική. Βλέπετε, ο Τραμπ και ο Νετανιάχου παίζουν το τομάρι τους το 2026, ο πρώτος με τις λίστες Έπστην και ο δεύτερος με τα εγκλήματα πολέμου που έχει διαπράξει.
Για τον Τραμπ, η ιδανική διέξοδος στο οικονομικό αδιέξοδο που έχει φέρει τις ΗΠΑ θα ήταν μια γρήγορη νίκη στο Ιράν. Όταν έγινε σαφές ότι κάτι τέτοιο δεν πρόκειται να συμβεί, μπήκε σε μια λογική αργόσυρτου πολέμου, που από τη μια θα κάνει ευτυχισμένους τους πετρελαιάδες, κρατώντας το πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, και από την άλλη δεν θα εκτοξεύσει τις τιμές πάνω από τα 120 δολάρια, γονατίζοντας την παγκόσμια οικονομία. Θεωρεί ότι αυτό θα του αγοράσει χρόνο ώστε να μπορέσει να αποχωρήσει από την περιοχή με κάποια συμφωνία που θα την πλασάρει για νίκη. Την ίδια ώρα, θα κάνει πλουσιότερους τους πολιτικούς του φίλους τόσο στη Wall Street όσο και στο Τέξας, αφού σε κάθε διακύμανση που ακολουθεί τις δηλώσεις του βγαίνουν δισεκατομμύρια για όσους γνωρίζουν τι πρόκειται να πει. Το περιεχόμενο και ο χρόνος των δηλώσεών του εξυπηρετεί αυτούς τους στόχους.
Το πρόβλημα είναι ότι παράλληλα υπάρχει μια ιμπεριαλιστική επέμβαση σε εξέλιξη και σκοτώνεται κόσμος. Η τακτική Τραμπ, ακόμα και αν υλοποιηθεί, θα αφήσει πίσω της μια Μέση Ανατολή που δεν θα έχει καμιά σχέση με αυτήν που ξέραμε. Οι αντιπαραθέσεις θα είναι εκρηκτικές, η ανοχή μηδενική και οι πιθανότητες ειρηνικής συνύπαρξης ελάχιστες. Η Ελλάδα θα πρέπει άμεσα να πάψει να είναι κομμάτι αυτής της αντιπαράθεσης. Θα πρέπει άμεσα να αποσυρθούν οι δυνάμεις από την Κύπρο, τη Σαουδική Αραβία, τη Βουλγαρία και όπου αλλού και να σταματήσει η έμμεση αρωγή μέσω των αμερικανικών βάσεων. Διαφορετικά, η χώρα θα μετατραπεί σε parking αμερικανικών δυνάμεων που θα κινούνται προς δυσμάς καθώς και άλλων ξένων στρατών που βρίσκονται ήδη στην Κύπρο.
