Νόμος 5293/2026: Θετικές μεταρρυθμίσεις που άργησαν να γίνουν πράξη
Του
ΜΑΝΟΥ ΚΡΑΝΙΔΗ
Πολιτικού Μηχανικού ΕΜΠ, MSc,
CEO «Krama Property» (www.kramaproperty.com),
Γραμματέα Ενημέρωσης και Μέλους ΔΣ ΠΟΜΙΔΑ
Προέδρου ΕΝΙΒΟΠΑ, Δημοτικού Συμβούλου Χαλανδρίου
Η ψήφιση του ν. 5293/2026 αποτελεί αναμφίβολα μια θετική εξέλιξη για τη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης. Περιλαμβάνει σημαντικές παρεμβάσεις που μπορούν να μειώσουν τη γραφειοκρατία, να επιταχύνουν τις συναλλαγές και να ενισχύσουν τη διαφάνεια. Ωστόσο, εύλογα γεννάται το εξής ερώτημα: Γιατί πολλές από αυτές τις αυτονόητες αλλαγές χρειάστηκε να περιμένουν σχεδόν επτά χρόνια διακυβέρνησης για να θεσμοθετηθούν;
Ο νόμος καταργεί, σε πολλές περιπτώσεις, την υποχρέωση προσκόμισης δικαιολογητικών που ήδη βρίσκονται στη διάθεση του Δημοσίου, επιτρέποντας την αντικατάστασή τους με υπεύθυνη δήλωση και μεταφέροντας την ευθύνη αναζήτησης των στοιχείων στις ίδιες τις δημόσιες υπηρεσίες. Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που οι πολίτες και οι επαγγελματίες ζητούσαν εδώ και χρόνια.
Σημείωση «Π»: Τι είναι ο Νόμος 5293/2026;
Ο Νόμος 5293/2026 (ΦΕΚ Α’ 57/07.04.2026) έχει ως τίτλο «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη» και εισάγει 22 άρθρα για τη μείωση της γραφειοκρατίας και την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών.
- Ακίνητη περιουσία: Θεσπίζει τη μη προβολή δικαιωμάτων του Δημοσίου έναντι τρίτων σε συγκεκριμένες κατηγορίες ακινήτων (π.χ. εκτάσεις του ν. 4061/2012), αλλάζοντας τα δεδομένα στις διεκδικήσεις.
- Άρση κατασχέσεων: Μέσω του άρθρου 18, δίνεται η δυνατότητα στην ΑΑΔΕ για την οριστική άρση κατασχέσεων ακινήτων και την αποδέσμευση τραπεζικών λογαριασμών υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
- Διοικητική Διαδικασία: Επικαιροποιεί διατάξεις του Ν. 2690/1999 με στόχο την ταχύτερη και πιο δίκαιη εξυπηρέτηση του πολίτη από τις δημόσιες υπηρεσίες.
- Υγεία και προσωπικό: Το άρθρο 21 περιλαμβάνει διατάξεις για την παράταση των ρυθμίσεων καταβολής εφημεριών σε γιατρούς και πρόσθετων αμοιβών στο λοιπό προσωπικό.
Έτσι, το κράτος απλοποιεί τις δομές του, θωρακίζει τους πολίτες και διευκολύνει τους οφειλέτες.
Θετική είναι, επίσης, η δυνατότητα ηλεκτρονικής παρακολούθησης της πορείας κάθε διοικητικής υπόθεσης, η υποχρεωτική δημοσίευση όλων των εγκυκλίων και των ωραρίων λειτουργίας των υπηρεσιών, καθώς και η δημιουργία μηχανισμού που θα παρακολουθεί τη συμμόρφωση της διοίκησης στις δικαστικές αποφάσεις. Παράλληλα, θεσπίζεται ηλεκτρονική πλατφόρμα καταγγελιών για περιστατικά κακοδιοίκησης και διαφθοράς και επιχειρείται η ενιαία αντιμετώπιση των ενδικοφανών προσφυγών από κεντρικά όργανα.
Ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι αλλαγές στις μεταβιβάσεις ακινήτων. Ο συμβολαιογράφος μετατρέπεται ουσιαστικά σε υπηρεσία «μιας στάσης» (one stop shop), αναλαμβάνοντας μεγάλο μέρος των διαδικασιών που μέχρι σήμερα απαιτούσαν επισκέψεις σε πολλές διαφορετικές υπηρεσίες. Επιπλέον, σε αρκετές περιπτώσεις καταργείται η υποχρέωση επισύναψης τοπογραφικού διαγράμματος, μειώνοντας το κόστος και τον χρόνο ολοκλήρωσης των συμβολαίων.
Ξεχωρίζει, επίσης, η νέα δυνατότητα εξόφλησης ληξιπρόθεσμων οφειλών προς τη φορολογική διοίκηση από το τίμημα της μεταβίβασης του ακινήτου. Μέχρι σήμερα, πολλές αγοραπωλησίες δεν μπορούσαν να ολοκληρωθούν επειδή υπήρχαν κατασχέσεις ή φορολογικές οφειλές. Με το νέο πλαίσιο, ο συμβολαιογράφος παρακρατεί μέρος ή το σύνολο του τιμήματος και το αποδίδει απευθείας στην ΑΑΔΕ, ώστε να αίρεται η κατάσχεση και να ολοκληρώνεται η μεταβίβαση. Πρόκειται για μια πρακτική λύση που διευκολύνει τόσο τους πολίτες όσο και το ίδιο το Δημόσιο στην είσπραξη των οφειλών.
Εξίσου σημαντικές είναι οι διατάξεις που περιορίζουν τις διεκδικήσεις ακινήτων από το Δημόσιο. Για πρώτη φορά προβλέπεται ότι, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, το Δημόσιο δεν θα προβάλλει δικαιώματα κυριότητας ούτε θα συνεχίζει δικαστικές αντιδικίες απέναντι σε πολίτες που διαθέτουν παλαιούς τίτλους ή πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις κατοχής και νομής. Η ρύθμιση αυτή μπορεί να δώσει λύση σε χιλιάδες εκκρεμότητες που ταλαιπωρούν επί δεκαετίες ιδιοκτήτες και επενδύσεις, ενώ συμβάλλει και στην αποσυμφόρηση των δικαστηρίων.
Θετική είναι ακόμη η αξιοποίηση πιστοποιημένων επαγγελματιών για την υποστήριξη της διοίκησης, με στόχο την ταχύτερη διεκπεραίωση υποθέσεων, υπό την προϋπόθεση ότι οι προβλεπόμενοι μηχανισμοί ελέγχου θα λειτουργήσουν αποτελεσματικά.
Παρά τις ουσιαστικές αυτές παρεμβάσεις, η μεταρρύθμιση δεν μπορεί να θεωρηθεί ολοκληρωμένη. Πολλές διατάξεις θα ενεργοποιηθούν μόνο μετά την έκδοση υπουργικών αποφάσεων και την ανάπτυξη νέων πληροφοριακών συστημάτων. Κυρίως, όμως, εξακολουθούν να υφίστανται εκατοντάδες σύνθετες διοικητικές διαδικασίες, επικαλύψεις αρμοδιοτήτων και ένα εξαιρετικά πολύπλοκο κανονιστικό πλαίσιο.
Ο ν. 5293/2026 αποτελεί ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Είναι, όμως, περισσότερο μια προσπάθεια να καλυφθούν καθυστερήσεις και διαχρονικές αδυναμίες της δημόσιας διοίκησης, παρά η ολοκλήρωση μιας μεγάλης διοικητικής μεταρρύθμισης. Η επιτυχία του θα κριθεί όχι μόνο από την ψήφισή του, αλλά κυρίως από την ταχύτητα εφαρμογής του και από το αν θα αποτελέσει την αφετηρία για ακόμη πιο γενναίες παρεμβάσεις απλοποίησης, τις οποίες πολίτες και επιχειρήσεις αναμένουν εδώ και πολλά χρόνια.
Φωτο: pixabay.com
