Λ. Στάμος: Πουλήθηκαν 16.231 δάνεια του Frontier

Ο Λ. Στάμος στο «Π» αναφέρεται στην παγκόσμια ελληνική πατέντα που επιτρέπεται στις τράπεζες ενώ απαγορεύεται στον υπουργό Οικονομικών.
–Το έμαθε κανείς;

Του
ΛΕΩΝΙΔΑ ΣΤΑΜΟΥ
Δικηγόρου παρ’ Αρείω Πάγω


Τον Δεκέμβριο του 2021, η Εθνική Τράπεζα μετέφερε σε μια ιρλανδική εταιρεία ειδικού σκοπού, τη Frontier Issuer DAC, «κόκκινα δάνεια» ονομαστικής αξίας περίπου 6 δισ. ευρώ. Η Frontier εξέδωσε ομόλογα 6,279 δισ. για να πληρώσει το τίμημα. Τα ανώτερα από αυτά, 3,145 δισ., τα κράτησε η ίδια η Εθνική. Και πάνω σε αυτά, με την υπουργική απόφαση της 10ης Δεκεμβρίου 2021, το Ελληνικό Δημόσιο έβαλε την εγγύησή του, «ανέκκλητη και σε πρώτη ζήτηση», στο πλαίσιο του Προγράμματος «Ηρακλής». Αν τα δάνεια δεν αποδώσουν, πληρώνει ο φορολογούμενος.

Οφείλω μία δήλωση: Δύο δάνειά μου είναι μέσα σε αυτό το πακέτο, έχω ασκήσει αγωγή για το κύρος των μεταβιβάσεων και έχω απευθυνθεί στον Εισαγγελέα Οικονομικού Εγκλήματος. Ό,τι γράφω στηρίζεται σε δημόσια έγγραφα, στον νόμο, στο ΦΕΚ, στους δημοσιευμένους ισολογισμούς και στο Ενεχυροφυλακείο Αθηνών. Δεν κατηγορώ κανέναν. Ρωτώ.

Η αθόρυβη πώληση

Στις 13 Ιουνίου 2025 καταχωρίσθηκε στο Ενεχυροφυλακείο Αθηνών, με αριθμό 449/2025, σύμβαση με την οποία η Frontier πούλησε 16.231 δάνεια του πακέτου σε μια άλλη ιρλανδική εταιρεία, τη Nightshade Issuer DAC. Το τίμημα δεν αναγράφεται, παραπέμπεται σε άλλη σύμβαση, που δεν δημοσιεύθηκε. Δελτίο Τύπου δεν υπήρξε. Οι οικονομικές καταστάσεις της Frontier για το 2024, που εγκρίθηκαν τον Απρίλιο του 2026 και καταγράφουν μεταγενέστερα γεγονότα έως τα τέλη Ιουλίου 2025, δεν αναφέρουν τίποτε. Οι δανειολήπτες το έμαθαν από μια επιστολή του διαχειριστή ή από μια επιταγή προς πληρωμή.

Τι λέει ο νόμος

Ο νόμος για τις τιτλοποιήσεις (3156/2003) είναι σαφής σε ένα πράγμα: Τα δάνεια που αγοράζει η εταιρεία ειδικού σκοπού υπάρχουν για να πληρωθούν τα ομόλογα που εξέδωσε. Γι’ αυτό και ορίζει ότι πάνω στα δάνεια υπάρχει, από την ημέρα της καταχώρισης, «νόμιμο ενέχυρο υπέρ των ομολογιούχων», δηλαδή κάτι σαν υποθήκη. Ο ίδιος νόμος προβλέπει πώς μπαίνουν νέα δάνεια στο πακέτο και πώς επιστρέφουν δάνεια στην τράπεζα, και σε κάθε περίπτωση βάζει τον όρο να μη βλάπτονται οι ομολογιούχοι. Για την πώληση των δανείων σε τρίτο, όσο τα ομόλογα εκκρεμούν, δεν λέει τίποτε.

Η σύμβαση προς τη Nightshade δεν επικαλείται καν τον νόμο της τιτλοποίησης. Επικαλείται τον ν. 5072/2023 για τους αγοραστές «κόκκινων δανείων», ο οποίος όμως αφορά μεταβιβάσεις από τράπεζες και ρητά δηλώνει ότι δεν θίγει τον νόμο της τιτλοποίησης. Ποιος, λοιπόν, έδωσε στη Frontier το δικαίωμα να πουλήσει δάνεια που ήταν δεσμευμένα υπέρ των ομολογιούχων της; Οι ομολογιούχοι; Ο θεματοφύλακάς τους; Σε κανένα δημόσιο έγγραφο δεν φαίνεται άρση του ενεχύρου.

Πού πήγαν τα χρήματα

Το δεύτερο ερώτημα είναι πιο απλό. Όταν φεύγουν δάνεια από το πακέτο, το τίμημα που εισπράττεται πρέπει, κατά τον νόμο και κατά τη λογική κάθε τιτλοποίησης, να πηγαίνει στην εξόφληση των ομολόγων, και πρώτα των ανώτερων, εκείνων που εγγυάται το Δημόσιο. Έγινε αυτό; Αν 16.231 δάνεια πωλήθηκαν σε κλάσμα της αξίας τους και το τίμημα δεν μείωσε τα εγγυημένα ομόλογα, τότε η εγγύηση των 3,145 δισ. στηρίζεται σε μικρότερο πακέτο από εκείνο για το οποίο δόθηκε. Ο κίνδυνος για το Δημόσιο μεγάλωσε. Η προμήθεια που εισπράττει, υπολογιζόμενη επί της ονομαστικής αξίας των ομολόγων, έμεινε ίδια. Και ο δανειολήπτης εξακολουθεί να χρωστά το 100% στον νέο ιδιοκτήτη.

Ποιος παρακολουθεί

Ο νόμος του «Ηρακλή» συνέστησε στο υπουργείο Οικονομικών Επιτροπή Παρακολούθησης Εγγυήσεων. Ο διαχειριστής, ο εκπρόσωπος των ομολογιούχων και η τράπεζα οφείλουν να της κοινοποιούν «άμεσα όλα τα στοιχεία» και να την ενημερώνουν «αμελλητί για κάθε γεγονός που αναμένεται να επηρεάσει» τις χρηματορροές. Η πώληση 16.231 δανείων είναι, θα έλεγε κανείς, τέτοιο γεγονός. Ενημερώθηκε η Επιτροπή; Τι έκανε; Δεν μπορούμε να το μάθουμε. Τα πρακτικά της είναι, κατά τον νόμο, «απόλυτα εμπιστευτικά». Όταν ζήτησα τα έγγραφα της εγγύησης, το υπουργείο αρνήθηκε, «ανεξαρτήτως της ύπαρξης ή μη εννόμου συμφέροντος». Μια εγγύηση 3,145 δισ. παρακολουθείται από όργανο που δεν λογοδοτεί σε κανέναν πολίτη.

Τέσσερα ερωτήματα

Το Frontier δεν είναι μόνο του. Ο «Ηρακλής» κάλυψε τις τιτλοποιήσεις όλων των συστημικών τραπεζών με εγγυήσεις πολλών δισεκατομμυρίων, και οι μεταπωλήσεις υποχαρτοφυλακίων είναι μέρος του παιχνιδιού. Αν ο μηχανισμός δεν τις καταγράφει, το Δημόσιο δεν ξέρει τι εγγυάται. Γι’ αυτό έθεσα, με συμπληρωματικό υπόμνημα στον Εισαγγελέα Οικονομικού Εγκλήματος και με αναφορά στο Ελεγκτικό Συνέδριο, τέσσερα ερωτήματα: Με ποια νομική βάση εταιρεία τιτλοποίησης πουλά δάνεια σε τρίτον, ενόσω τα ομόλογά της εκκρεμούν; Ήρθη, και πώς, το ενέχυρο των ομολογιούχων; Ποιο ήταν το τίμημα και πού πήγε; Ενημερώθηκε η Επιτροπή Παρακολούθησης, και, αν ναι, τι έκανε; Δεν ζητώ να δω εγώ τα έγγραφα. Ζητώ να τα δουν αυτοί που έχουν την εξουσία και το καθήκον να τα δουν.

Η τιτλοποίηση παρουσιάσθηκε ως τεχνική λύση: Οι τράπεζες καθαρίζουν, το Δημόσιο εγγυάται, οι επενδυτές αναλαμβάνουν τον κίνδυνο. Στο Frontier, η τράπεζα κράτησε τα ασφαλή ομόλογα, το Δημόσιο τα εγγυήθηκε, οι επενδυτές έβαλαν περίπου 120 εκατ. μετρητά για πακέτο 6 δισ., και τρεισήμισι χρόνια μετά τα δάνεια ξαναπουλιούνται χωρίς κανείς να εξηγεί τι απέγιναν τα ομόλογα που έπρεπε να πληρώσουν. Ο δανειολήπτης χρωστά. Ποιος χρωστάει σε ποιον, κανείς δεν λέει.

ΤΟ ΠΑΡΟΝ



Διαβάστε επίσης