Του
ΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΒΕΛΑΚΗ,
Οικονομολόγου του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών
Μετά το πετρέλαιο, ήρθε η σειρά του φυσικού αερίου να συμπληρώσει την έκρηξη τιμών στην αγορά ενέργειας. Το διάγραμμα δείχνει την πορεία των τιμών του υγροποιημένου φυσικού αερίου, του LNG, από τον Δεκέμβριο του 2025 και τα 28,48 ευρώ μέχρι την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου και τα 91,94 ευρώ η μεγαβατώρα.
Αν δούμε πίσω από τις τιμές αυτές, θα διαπιστώσουμε ότι η εκτόξευσή τους δεν είναι αποτέλεσμα αύξησης της τιμής της πρώτης ύλης. Στις ΗΠΑ, παραδείγματος χάρη, όπου οι εγχώριες τιμές δεν επηρεάζονται από κυρώσεις και τα σχετικά, η τιμή του φυσικού αερίου που διακινείται μέσω αγωγών είναι στα 9,5 ευρώ η μεγαβατώρα. Στην Ευρώπη, αντίθετα, λόγω των κυρώσεων και της μείωσης των εισαγωγών ρωσικού αερίου, οι τιμές του LNG έχουν καταστεί ρυθμιστικές. Συγκεκριμένα, στο ολλανδικό χρηματιστήριο φυσικού αερίου, το TTF, η τιμή της μη υγροποιημένης μεγαβατώρας είναι στα 89 ευρώ.
Πρόκειται για την απόλυτη παράνοια, αφού οι ίδιοι άνθρωποι που μας λένε ότι το ανταγωνιστικό μειονέκτημα της ΕΕ οφείλεται κυρίως στις υψηλότερες τιμές της ενέργειας (Έκθεση Ντράγκι) κάνουν ό,τι περνάει από το χέρι τους ώστε να τις αυξήσουν κι άλλο. Δεν είναι τυχαίο ότι η έκρηξη των τιμών του LNG συμπίπτει χρονικά με τη θέσπιση του 21ου πακέτου κυρώσεων της ΕΕ, που έλαβε χώρα στις 23 Ιουλίου του 2026. Να θυμίσω ότι με το συγκεκριμένο πακέτο μέτρων απαγορεύθηκε η μεταφορά ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου σε χώρες της ΕΕ. Αυτός είναι και ο λόγος που ο πρόσφατα μαυρισμένος εκλογικά Πρόεδρος των ΗΠΑ Τραμπ προσφέρθηκε να μεσολαβήσει για την πώληση ρωσικού LNG στην Ευρώπη μέσω ΗΠΑ. Είναι σαν να πηγαίνεις Καλαμάτα μέσω Θεσσαλονίκης. Αυτό είναι το «αυτονόητο» της Ευρωπαϊκής Ένωσης του νεοφιλελευθερισμού και της «νέας κυβερνητικότητας».
Οι εξελίξεις αυτές έχουν τραγικές συνέπειες για την Ελλάδα. Ο λόγος είναι ότι οι τιμές του φυσικού αερίου είναι ρυθμιστικές των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτό δεν είναι μόνο αποτέλεσμα των εξελίξεων στις τιμές του φυσικού αερίου – η ηλιθιότητα των ορθόδοξων οικονομικών έχει βάλει και εδώ το χέρι της. Ως γνωστόν, η τιμή της μεγαβατώρας του ηλεκτρικού ρεύματος προσδιορίζεται από το περιβόητο «χρηματιστήριο ενέργειας». Εκεί ακολουθείται, κατά πρωτότυπο και αυθαίρετο τρόπο, η λογική του οριακού κόστους της νεοκλασικής θεωρίας. Δηλαδή, η τιμή καθορίζεται από το κόστος της τελευταίας μονάδας παραγωγής που πωλείται. Όπως θα έχετε καταλάβει ήδη, η τιμή αυτή είναι η τιμή του ρεύματος που παράγεται από φυσικό αέριο. Όμως, δεν παράγεται το σύνολο του ηλεκτρικού ρεύματος από φυσικό αέριο, υπάρχει και η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Το ηλεκτρικό ρεύμα από αυτές τις πηγές διοχετεύεται στο δίκτυο (ΔΕΔΔΗΕ) σε πολύ χαμηλό, συχνά και μηδενικό κόστος, λόγω και της αδυναμίας αποθήκευσης. Για να καταλάβουμε τα μεγέθη, η ενδεικτική τιμή πώλησης της μεγαβατώρας για τα φωτοβολταϊκά είναι 63 ευρώ, την ίδια ώρα που η τρέχουσα τιμή της μεγαβατώρας είναι 293 ευρώ.
Ακόμα και αν ίσχυε η θεωρία του οριακού κόστους, θα έπρεπε να υπάρχει κάποια μεταβίβαση αξίας προς τους ιδιοκτήτες φωτοβολταϊκών που να εξασφαλίζει τη σχετική έστω εξίσωση των ποσοστών κέρδους. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν γίνεται, με αποτέλεσμα η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος να πυροδοτεί αυξήσεις τιμών όχι μόνο στην κατανάλωση των νοικοκυριών αλλά και σε ένα σύνολο αγαθών πρώτης ανάγκης. Η κυβέρνηση, όπως και εκείνη πριν από το 2019, έχει κάνει εγκλήματα. Δεν είναι μόνο το χρηματιστήριο ενέργειας, είναι και η πώληση του ΔΕΔΔΗΕ, είναι και η ανατίναξη των λιγνιτικών μονάδων της ΔΕΗ, ώστε η κερδοσκοπία να συνεχίζεται απρόσκοπτη.
Για να μην κατηγορηθώ ότι δεν κάνω προτάσεις, θα πω ότι η κυβέρνηση θα έπρεπε άμεσα να προχωρήσει σε μέτρα συμψηφισμού του ηλεκτρικού ρεύματος που παράγεται από αγροτικές κοινότητες με το ρεύμα που καταναλώνουν οι αντίστοιχες περιοχές, ώστε να περιοριστεί τουλάχιστον το κόστος που περνάει στα αγροτικά προϊόντα. Δεν τρέφω αυταπάτες ότι θα εισακουσθώ.
