Η ΔΕΘ και η κρίση του κομματικού συστήματος (Μέρος Β’: Η επίσημη αντιπολίτευση)
Του
ΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΒΕΛΑΚΗ,
Οικονομολόγου του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών
Σε έναν κόσμο που συγκλονίζεται από τη γενοκτονία στη Γάζα, η ενασχόληση με τη ΔΕΘ και το ελληνικό κομματικό σύστημα μοιάζει ύβρις. Όσο και αν φαίνεται περίεργο, δεν νομίζω ότι είναι έτσι. Το ότι φτάσαμε σε μια γενοκτονία, για την οποία ούτε μία χώρα του πλανήτη δεν έχει επιβάλει κυρώσεις στο Ισραήλ, ενώ αρκετές, με πρώτες πρώτες τις ΗΠΑ, το ενισχύουν οικονομικά, είναι το αποτέλεσμα κομματικών συστημάτων που αδιαφορούν κατ’ αρχήν για τους πολίτες της ίδιας τους της χώρας.
Αν απέδειξε κάτι η ΔΕΘ του 2025, είναι ότι το κομματικό σύστημα αδιαφορεί για την κοινωνία, κάτι που δείχνει να καταλαβαίνει πλέον ο κόσμος. Στο άρθρο της προηγούμενης εβδομάδας είδαμε πώς ο κ. Μητσοτάκης εξάντλησε το «κοινωνικό του πρόσωπο» σε κάποιες, υποτιθέμενες, μελλοντικές φοροελαφρύνσεις, για τις οποίες στοιχηματίζω ότι σήμερα δεν τις θυμάται ούτε ο ίδιος. Κουβέντα για μισθούς, ακρίβεια και ΦΠΑ. Σκοπός του ήταν να διαβεβαιώσει ότι θα συνεχίσει την πολιτική ενίσχυσης των διαπλεκόμενων και, όσο επιτρέπει η ευρωπαία εισαγγελέας, των ημετέρων «Φραπέδων» και λοιπών ΟΠΕΚΕΠΕΔΩΝ.
Όμως και η επίσημη αντιπολίτευση δεν κατόρθωσε να διατυπώσει έναν διαφορετικό, διεισδυτικό πολιτικό λόγο. Για τον ΣΥΡΙΖΑ, βέβαια, τα πράγματα ήταν από την αρχή δύσκολα, αφού η όλη συζήτηση περιστράφηκε γύρω από τις προθέσεις του κ. Τσίπρα για την ίδρυση κόμματος στην Κεντροαριστερά και τη στάση που θα τηρήσει ο ΣΥΡΙΖΑ. Από τη στιγμή που δήλωσε ότι το κόμμα του θα επιδιώξει τέτοιες διεργασίες, οι όποιες πολιτικές θέσεις διατύπωσε πέρασαν, αναπόφευκτα, σε δεύτερη μοίρα.
Ο κ. Ανδρουλάκης εμφανίστηκε πιο πολιτικός στη ΔΕΘ. Από μια άποψη, αυτό ήταν αναγκαίο, διότι αρνήθηκε ευθαρσώς τη συμμετοχή του ΠΑΣΟΚ στην πρωτοβουλία Τσίπρα για τη δημιουργία κεντροαριστερού φορέα. Όμως, οι αναφορές του δεν παρέπεμψαν σε ένα «μεγάλο ΠΑΣΟΚ», που θα κάλυπτε αυτό το κενό. Πρότεινε κάποια μέτρα για τους πλειστηριασμούς, μέτρα για τους δανειολήπτες σε ελβετικό φράγκο, την επαναφορά του 13ου μισθού στο Δημόσιο και τα γνωστά για τη «Διαύγεια», τη δικαιοσύνη και τα σχετικά. Στην ουσία, ήταν μια πολιτική ΝΔ, σε πιο γενναιόδωρη και ισορροπημένη, ίσως, εκδοχή. Το ενδιαφέρον είναι ότι τα μέτρα του κ. Ανδρουλάκη, όπως και οι εξαγγελίες του κ. Μητσοτάκη, αφορούν κυρίως μεσαία και ανώτερα εισοδήματα. Σε πολιτικούς όρους, ο κ. Ανδρουλάκης μοιάζει να δίνει έμφαση στον κεντρώο χώρο και σε ψηφοφόρους που είχαν ψηφίσει ΝΔ στις προηγούμενες εκλογές. Αυτό εξηγεί και την πανικόβλητη αντίδραση του Μεγάρου Μαξίμου, που προσπάθησε ανεπιτυχώς να παρομοιάσει την ομιλία του κ. Ανδρουλάκη με το πάλαι ποτέ «πρόγραμμα Θεσσαλονίκης του ΣΥΡΙΖΑ». Το ερώτημα όμως παραμένει: Πώς θα προκύψει ένα «μεγάλο ΠΑΣΟΚ» χωρίς τα παραδοσιακά ερείσματα στην εργατική τάξη; Κατά τη γνώμη μου, αυτό είναι αδύνατο.
Έτσι, μετά τη ΔΕΘ, η δημοσκοπική εικόνα παρέμεινε αμετάβλητη τόσο για την επίσημη αντιπολίτευση όσο και για την κυβέρνηση. Κοντολογίς, η φθορά της κυβέρνησης μοιάζει πλέον μη αναστρέψιμη, ενώ η αντιπολίτευση μοιάζει, για μία ακόμη φορά, αδύναμη να κερδίσει από αυτό. Επιπλέον, μετά την αναμενόμενη προσχώρηση του κ. Λοβέρδου στη ΝΔ, που συνοδεύτηκε και από την ανακοίνωση της εκλογικής περιφέρειας στην οποία θα πολιτευθεί (Νότιος Τομέας Β’ Αθήνας), είναι σαφές ότι οι εκλογές θα γίνουν το αργότερο την άνοιξη του 2026.
Τα παραπάνω συνέτειναν σε αυξημένο δημοσκοπικό ενδιαφέρον τόσο για μικρότερα κόμματα (ΜέΡΑ25, το κόμμα του κ. Κασσελάκη κ.α.) όσο και για υπό ίδρυση κόμματα, όπως αυτά υπό τον κ. Τσίπρα και τον κ. Σαμαρά.
Κοντολογίς, αναζητείται λύση για ένα κομματικό σύστημα σε κρίση. Στα επιχειρηματικά γραφεία, μάλιστα, ορισμένοι έχουν τη λύση έτοιμη. Να ηγηθεί της ΝΔ ο κ. Δένδιας και να κάνει κυβέρνηση με το κόμμα Σαμαρά και κάποιες νέες προσθήκες από το ΠΑΣΟΚ.
Αυτό που δεν έχουν υπολογίσει είναι ότι, αυτήν τη φορά, η εργατική τάξη και τα φτωχά λαϊκά στρώματα, τα οποία έχουν ξεγράψει πολιτικοί και δημοσκόποι, θα πάνε να ψηφίσουν. Δεν ξέρω τι θα ψηφίσουν, ξέρω, όμως, ότι βασικό στοιχείο στην ψήφο τους θα είναι η οργή και η διαμαρτυρία. Έτσι, τα εκλογικά αποτελέσματα μπορεί να είναι χειρότερα και από τα δημοσκοπικά ευρήματα για την καθεστηκυία τάξη.
ΤΟ ΠΑΡΟΝ
