Η Αμερικανική Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας και η Ευρώπη
Γράφει ο
ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΝΕΑΡΧΟΥ
Πρέσβυς ε.τ.
Την περασμένη εβδομάδα δόθηκε στη δημοσιότητα η Αμερικανική Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας, ένα έγγραφο 33 σελίδων, το οποίο εκθέτει επισήμως την Αμερικανική αντίληψη για τη σημερινή παγκόσμια κατάσταση και την επιβεβλημένη Αμερικανική στρατηγική. Το έγγραφο ασκεί κριτική στην πολιτική των προκατόχων του Τραμπ, ιδιαίτερα σ’ αυτούς που διαχειρίσθηκαν τις τύχες της Αμερικής μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.
«Οι ελίτ της Αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής», αναφέρει, «έπεισαν τον εαυτό τους ότι η μόνιμη Αμερικανική κυρίαρχη επιρροή πάνω σε ολόκληρο τον κόσμο ήταν υπέρ των καλύτερων συμφερόντων της χώρας. Όμως, οι υποθέσεις άλλων χωρών πρέπει να προσελκύουν το ενδιαφέρον μας μόνον εάν οι δραστηριότητές τους απειλούν ευθέως τα συμφέροντά μας.
Οι δικές μας ελίτ όμως υπελόγισαν λάθος την προθυμία των ΗΠΑ να βάλουν πλάτη για πάντα σε παγκόσμια βάρη, με τα οποία ο Αμερικανικός λαός δεν βλέπει καμιά σχέση με το εθνικό του συμφέρον. Υπερεκτίμησαν την ικανότητα των ΗΠΑ να χρηματοδοτήσουν ένα μαζικό και ρυθμιστικό κοινωνικό κράτος και ταυτόχρονα ένα μαζικό στρατιωτικό, διπλωματικό, κατασκοπευτικό και εξωτερικής βοήθειας σύμπλεγμα».
Στο σημείο αυτό το έγγραφο ασκεί δριμεία κριτική στην παγκοσμιοποίηση, που αντιπροσωπεύει μια από τις κύριες παραμέτρους της πολιτικής Τραμπ: «Έθεσαν φοβερά λανθασμένες και καταστροφικές συνθήκες στην παγκοσμιοποίηση και στο λεγόμενο ‘‘ελεύθερο εμπόριο’’. Η πολιτική αυτή άδειασε κυριολεκτικά την ίδια τη μεσαία τάξη και τη βιομηχανική βάση, από την οποία εξαρτάται η Αμερικανική οικονομική και στρατιωτική υπεροχή».
Στο ίδιο σημείο, το έγγραφο τονίζει με έμφαση αυτό που καταγγέλλει ο Τραμπ ως «εκμετάλλευση» των ΗΠΑ από τους συμμάχους της. «Επέτρεψαν», αναφέρει, «στους συμμάχους και εταίρους των ΗΠΑ να βάλουν το κόστος της άμυνάς τους στις πλάτες του Αμερικανικού λαού και ορισμένες φορές να μας παρασύρουν σε πολέμους και διαφορές που δεν είναι στο κέντρο των συμφερόντων μας, αλλά έχουν περιφερειακή ή καθόλου σημασία για μας».
Το έγγραφο συνδέει, στο σημείο αυτό, την πολιτική που ακολούθησαν προηγούμενες Αμερικανικές Διοικήσεις με την Αμερικανική πολιτική σε διεθνείς Οργανισμούς και θεσμούς. Αναφέρει συγκεκριμένα: «Ενέπλεξαν την Αμερικανική πολιτική σ’ ένα δίκτυο διεθνών θεσμών, ορισμένοι από τους οποίους κατευθύνονται από ακραίο Αντιαμερικανισμό και πολλοί απ’ αυτούς καθοδηγούνται από υπερεθνισμό, που επιδιώκει απροκάλυπτα να καταλύσει την κρατική κυριαρχία των επιμέρους κρατών. Συνοπτικά, οι ελίτ μας όχι μόνο επεδίωξαν έναν θεμελιωδώς ανεπιθύμητο και αδύνατο στόχο, αλλά υπονόμευσαν ταυτόχρονα τα ίδια τα μέσα που είναι αναγκαία για την επίτευξη αυτού του στόχου, τον ίδιο τον χαρακτήρα του έθνους μας, πάνω στο οποίο κτίσθηκε η δύναμη, ο πλούτος και η υπόληψή τους».
Συνοψίζοντας τις παραπάνω διαπιστώσεις, το έγγραφο αναφέρεται, σε ένα δεύτερο κεφάλαιο, στο δέον γενέσθαι από τις ΗΠΑ: Πολύ συνοπτικά αναφέρει: «Θέλουμε να προστατεύσουμε αυτήν τη χώρα, τον λαό της, το έδαφός της, την οικονομία της και τον τρόπο ζωής της από στρατιωτική επίθεση και εχθρική ξένη επιρροή, είτε αυτή είναι κατασκοπεία, καταστροφικές εμπορικές πρακτικές, λαθρεμπόριο ναρκωτικών και ανθρώπων, καταστρεπτική προπαγάνδα και επιχειρήσεις επιρροής, πολιτιστικής διάβρωσης και υπονόμευση είτε οποιαδήποτε άλλη απειλή στο έθνος μας».
Ειδικότερη μνεία γίνεται στο σημείο αυτό στην παράνομη μετανάστευση: «Θέλουμε έναν κόσμο μέσα στον οποίο η μετανάστευση δεν είναι μόνο ‘‘τακτοποιημένη’’, αλλά για την οποία οι κυρίαρχες χώρες εργάζονται από κοινού για να τη σταματήσουν και όχι να διευκολύνουν αποσταθεροποιητικές ροές πληθυσμών και οι οποίες έχουν πλήρη έλεγχο γι’ αυτό που κάνουν και γι’ αυτό που δεν επιτρέπουν».
Το έγγραφο αναφέρεται παρακάτω σ’ αυτά που πρέπει να επιδιώκουν οι ΗΠΑ για την προάσπιση και προώθηση των δικών τους συμφερόντων (υπεράσπιση της πνευματικής ιδιοκτησίας από ξένη κλοπή, διαφύλαξη και χρησιμοποίηση λεγόμενης ήπιας ισχύος – soft power, δημογραφία με την υποστήριξη «ισχυρών παραδοσιακών οικογενειών που ανατρέφουν υγιή παιδιά»).
Το έγγραφο κάνει ιδιαίτερη αναφορά στο τι θέλουν οι ΗΠΑ στον και από τον κόσμο. Στο κεφάλαιο αυτό αναφέρονται, συγκεκριμένα, πέντε στόχοι:
• «Θέλουμε να διασφαλίσουμε ότι το Δυτικό Ημισφαίριο παραμένει αρκούντως σταθερό και καλά κυβερνώμενο, ώστε να εμποδίσουμε και να αποθαρρύνουμε μαζική μετανάστευση στις ΗΠΑ. Με άλλα λόγια, θα επιβεβαιώσουμε και θα ενισχύσουμε, με ένα ‘‘Συμπλήρωμα Τραμπ’’ (Trump corollary), το Δόγμα Μονρόε.
• Θέλουμε να σταματήσουμε και να αναστρέψουμε τη ζημία που υφιστάμεθα και την οποίαν επιφέρουν στην Αμερικανική οικονομία ξένοι δρώντες, διατηρώντας ταυτόχρονα ελεύθερο και ανοικτό τον χώρο του Ινδικού και του Ειρηνικού ωκεανού, τη ναυσιπλοΐα δηλαδή, τις κρίσιμες θαλάσσιες αρτηρίες και διασφαλίζοντας αξιόπιστες αλυσίδες εφοδιασμού και πρόσβαση σε κρίσιμες ύλες.
• Θέλουμε να υποστηρίξουμε τους συμμάχους μας να διατηρήσουν την ελευθερία και την ασφάλεια της Ευρώπης, αποκαθιστώντας ταυτόχρονα την αυτοπεποίθηση της Ευρώπης στον πολιτισμό της και στη Δυτική ταυτότητα.
• Θέλουμε να εμποδίσουμε μια αντίπαλη δύναμη να κυριαρχήσει στη Μέση Ανατολή, στις προμήθειές της σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο και τον έλεγχο κρίσιμων στενών μέσα από τα οποία αυτές διέρχονται, αποφεύγοντας ταυτόχρονα ‘‘αιώνιους πολέμους’’ και δικές μας καθηλωμένες στην περιοχή με μεγάλο κόστος.
• Θέλουμε να διασφαλίσουμε ότι η Αμερικανική τεχνολογία και τα Αμερικανικά πρότυπα (standards), ιδιαίτερα στην τεχνητή νοημοσύνη, βιοτεχνολογία, κβαντικό προγραμματισμό (quantum computing), θα εξακολουθήσουν να οδηγούν μπροστά τον κόσμο».
Το έγγραφο αναφέρεται μετά στα μέσα με τα οποία μπορούν να επιτευχθούν και να υπερασπισθούν τα παραπάνω ζωτικά συμφέροντα. Στο κεφάλαιο αυτό αναφέρεται η διαφύλαξη του ρόλου του δολαρίου ως παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος, η ενίσχυση της τεχνολογίας, των στρατιωτικών δυνάμεων, η επαναβιομηχάνιση, η ενίσχυση της ήπιας ισχύος, η περαιτέρω παραγωγή ενέργειας (πετρελαίου και φυσικού αερίου), η ανάπτυξη και η καινοτομία, η επένδυση στη βασική έρευνα, η μείωση των υπερβολικών ρυθμίσεων, οι επενδύσεις.
Το επόμενο κεφάλαιο αναφέρεται στη στρατηγική. Οι ΗΠΑ δεν πρέπει να εμπλέκονται στα πάντα. Πρέπει να έχουν ως πυξίδα το εθνικό συμφέρον. Στο πλαίσιο αυτό, οι αρχές που πρέπει να πρυτανεύσουν είναι η ειρήνη μέσω ισχύος ή μη επέμβαση σε όλα, ο ευέλικτος ρεαλισμός, η αναγνώριση σε πρώτη θέση των εθνών, η υπεράσπιση της κυριαρχίας. «Αυτό περιλαμβάνει και τη διάβρωση της από υπερεθνικές και διεθνείς οργανώσεις και από απόπειρες ξένων δυνάμεων ή ολοτήτων να λογοκρίνουν τον πολιτικό μας λόγο ή να μας αποτρέψουν από την πορεία μας», αναφέρεται συγκεκριμένα.
Επιδίωξη, επίσης, είναι η ισορροπία δυνάμεων, η προάσπιση των Αμερικανών εργαζομένων, το δίκαιο εμπόριο και η αξιοκρατία. Στις προτεραιότητες, την πρώτη θέση καταλαμβάνει η αντιμετώπιση της μαζικής παράνομης μεταναστεύσεως. «Η εποχή», αναφέρει, «της μαζικής μεταναστεύσεως τελείωσε».
Στη δεύτερη θέση αναφέρει την προστασία του πυρήνα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. «Θα αντιταχθούμε», αναφέρει, «στους περιορισμούς που εισάγει η ελίτ στην Ευρώπη, στον Αγγλικό κόσμο και αλλού, ιδιαίτερα σε σύμμαχες χώρες, στον πυρήνα των ελευθεριών».
Στην τρίτη θέση, σημειώνει ότι «οι μέρες που οι ΗΠΑ κρατούσαν σαν Άτλας ολόκληρο τον κόσμο τελείωσαν». Πρέπει να γίνει καταμερισμός και μετατόπιση βαρών. Στα παρακάτω σημεία αναφέρεται αναλυτικότερα στα θέματα που αναφέρθηκαν και παραπάνω. Γίνεται επίσης αναφορά στην Αμερικανική πολιτική σε διάφορες περιοχές του κόσμου, με έμφαση στον Ινδο-Ειρηνικό, στο Δυτικό Ημισφαίριο και στη Μέση Ανατολή. Προσπάθεια των ΗΠΑ, αναφέρει, είναι η ειρήνη, η συνεργασία και η αποφυγή συγκρούσεων.
Σε ένα χωριστό κεφάλαιο, το έγγραφο αναφέρεται ειδικότερα στα οικονομικά των ΗΠΑ και στην ανάδυση της Κίνας ως μεγάλης οικονομικής δυνάμεως, με τη βοήθεια Αμερικανικών πολιτικών με την παγκοσμιοποίηση.
Σε ένα προτελευταίο κεφάλαιο, που είναι για μας και το πιο ενδιαφέρον, το έγγραφο αναφέρεται στην Ευρώπη, με τίτλο «Προάγοντας το Ευρωπαϊκό Μεγαλείο». Αξίζει να δούμε αναλυτικότερα τι ακριβώς αναφέρει: «Η Ηπειρωτική Ευρώπη χάνει σε μερίδιο Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος, με αποτέλεσμα αυτό να μειωθεί, από το 1990 μέχρι σήμερα, από 25% σε 14%. Αυτό μερικώς οφείλεται στους εθνικούς και υπερεθνικούς κανονισμούς που υπονομεύουν τη δημιουργικότητα και την παραγωγική επινοητικότητα.
Αυτή όμως η οικονομική παρακμή εξαφανίζεται σε σύγκριση με την πραγματική και πιο σκοτεινή προοπτική του πολιτιστικού αφανισμού. Τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Ευρώπη περιλαμβάνουν δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Ενώσεως και άλλων υπερεθνικών σωμάτων που υπονομεύουν την πολιτική ελευθερίας και κυριαρχίας, από μεταναστευτικές πολιτικές που μεταμορφώνουν την ήπειρο και δημιουργούν διαμάχη, λογοκρισία του ελεύθερου λόγου, καταπίεση της πολιτικής αντιπολιτεύσεως, καταποντισμό των γεννήσεων και απώλεια των εθνικών ταυτοτήτων και της εθνικής αυτοπεποιθήσεως. Εάν συνεχισθούν οι παρούσες τάσεις, η ήπειρος θα είναι αγνώριστη σε 20 χρόνια ή και λιγότερο».
Το έγγραφο αναφέρεται στη συνέχεια στο θέμα της Ουκρανίας και στην ευρύτερη Αμερικανική πολιτική απέναντι στην Ευρώπη, υπογραμμίζοντας τη θέση των ΗΠΑ για ειρήνευση στην Ουκρανία, για συνεργασία με τη Ρωσία, την οποία δεν χαρακτηρίζει πλέον ως στρατηγικό εχθρό, και για την ευθύνη των Ευρωπαίων να αναλάβουν τη δική τους άμυνα.
Δεν υπάρχει χώρος, στο πλαίσιο ενός άρθρου, να αναπτυχθούν αναλυτικά και κριτικά όλα τα σημεία που θέτει το πολύ σημαντικό αυτό Αμερικανικό έγγραφο. Θα χρειασθεί να επανέλθουμε για διάφορα σημεία. Το μέρος όμως του εγγράφου που αναφέρεται στην Ευρώπη πρέπει να προβληματίσει πολύ σοβαρά τις Ευρωπαϊκές ηγεσίες και σε ό,τι αφορά τη μαζική παράνομη μετανάστευση και την Ευρωπαϊκή πολιτική στην Ουκρανία και τις σχέσεις με τη Ρωσία, αλλά και σε ότι αφορά την ίδια την Ευρωπαϊκή ενοποίηση. Επιδιώκουμε τελικά την ενοποίηση εθνικών κρατών σε μια Ευρωπαϊκή Συμπολιτεία ή κάποιοι απεργάζονται την καταστροφή της εθνικής ταυτότητας των Ευρωπαϊκών λαών και την κατασκευή ενός δήθεν ενιαίου Ευρωπαϊκού λαού;
